Sukta 138
Sukta 10.138
Indra
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂକ୍ତରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଜୟ-ଭେଦନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି—ସେ ଆବରୋଧକ ଶକ୍ତି (ବଳ/ବଲ)କୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି, ଉଷା ଓ ଜଳକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସର୍ପ-ସଦୃଶ ସଂକୋଚନ ବିରୁଦ୍ଧରେ କୁତ୍ସଙ୍କ ପାଇଁ ବିଜୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି। ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ-ନାୟକ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତ କରେ—ମାସମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସମୟର ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଓ “ଅଯଜ୍ଞ”କୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ କରି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର ଶ୍ରେୟ ତାଙ୍କୁ ଦିଏ।
Mantras
Mantra 1
तव त्य इन्द्र सख्येषु वह्नय ऋतं मन्वाना व्यदर्दिरुर्वलम् । यत्रा दशस्यन्नुषसो रिणन्नपः कुत्साय मन्मन्नह्यश्च दंसयः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ସଖ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଖୋଜୁଥିବା ପ୍ରେରକ ଶକ୍ତିମାନେ ବଲ (ଆବରଣକାରୀ ଗୁହା)କୁ ଭାଙ୍ଗି ଖୋଲିଦେଲେ। ସେଠାରେ ଉଷାକୁ ତାହାର ଅଧିକାର ଦେଇ, ଆପଃ (ଜଳମାନେ)କୁ ମୁକ୍ତ କରି, ତୁ କୁତ୍ସ ପାଇଁ ମନ୍ମନ—ପ୍ରେରିତ ସଙ୍କଳ୍ପ—ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କଲୁ; ଏବଂ ଅହି—ସଂକୋଚକ ସର୍ପଶକ୍ତିମାନେ—ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ନମିଗଲେ।
Mantra 2
अवासृजः प्रस्वः श्वञ्चयो गिरीनुदाज उस्रा अपिबो मधु प्रियम् । अवर्धयो वनिनो अस्य दंससा शुशोच सूर्य ऋतजातया गिरा ॥
ତୁମେ ଅଗ୍ରଗାମୀ ବେଗକୁ ମୁକ୍ତ କଲ; ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଉପରକୁ ଠେଲିଲ; ଉଷ୍ରାମାନଙ୍କୁ—ଦୀପ୍ତିମାନ କିରଣମାନଙ୍କୁ—ପ୍ରିୟ ମଧୁ ପାନ କରାଇଲ। ତୁମ କର୍ମର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶକ୍ତିରେ ତାହାର ବିଜୟବଳ ବଢ଼ାଇଲ; ଋତଜାତ ବାଣୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଜ୍ୱଳିଲା।
Mantra 3
वि सूर्यो मध्ये अमुचद्रथं दिवो विदद्दासाय प्रतिमानमार्यः । दृळ्हानि पिप्रोरसुरस्य मायिन इन्द्रो व्यास्यच्चकृवाँ ऋजिश्वना ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜ ରଥକୁ ମୁକ୍ତ କଲା; ଆର୍ୟ ଦାସଙ୍କ ପ୍ରତିମୁଖେ ଦଢ଼ି ରହିବା ଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରମାଣ—ମାପ—ପାଇଲା। ଋଜିଶ୍ୱନର ସିଧାଗାମୀ ବଳ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ମାୟାବୀ ଅସୁର ପିପ୍ରୁର ଦୃଢ଼ ଧରା ଗଠନମାନଙ୍କୁ ଛିଣ୍ଡି ଛିଟାଇଦେଲେ।
Mantra 4
अनाधृष्टानि धृषितो व्यास्यन्निधीँरदेवाँ अमृणदयास्यः । मासेव सूर्यो वसु पुर्यमा ददे गृणानः शत्रूँरशृणाद्विरुक्मता ॥
ଯାହାକୁ କେହି ଆକ୍ରମଣ କରିପାରୁନଥିଲେ, ସେହିକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଛିଟାଇଦେଲେ; ଧୃଷ୍ଟ ଆୟାସ୍ୟ ଦେବହୀନ (ଅଦେବ) ନିଧି-ଭଣ୍ଡାରମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ମାସର ମୋଡ଼ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି, ସେପରି ସେ ସତ୍ତ୍ୱର ପୁରୀରେ ସମୃଦ୍ଧ ବସୁ (ଧନ) ସ୍ଥାପନ କଲେ; ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ଦୀପ୍ତ କାନ୍ତି (ବିରୁକ୍ମତା)ର ବଳରେ ସେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
Mantra 5
अयुद्धसेनो विभ्वा विभिन्दता दाशद्वृत्रहा तुज्यानि तेजते । इन्द्रस्य वज्रादबिभेदभिश्नथः प्राक्रामच्छुन्ध्यूरजहादुषा अनः ॥
ସେନା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭେଦନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ହେଲେ; ବୃତ୍ରହା ଦାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତୁଜ୍ୟ (ପ୍ରେରକ) ଶକ୍ତିମାନ ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରକୁ ଦେଖି ସେ ଭୟଙ୍କର ଭଞ୍ଜକ କମ୍ପିଲା; ଶୁନ୍ଧ୍ୟୁ ଆଗକୁ ଲାଫ ଦେଲା, ଏବଂ ଉଷା ନିଜ ରଥକୁ ତ୍ୟାଗ କଲା—ତମସର ଧରଣ ପଛକୁ ହଟିଗଲା।
Mantra 6
एता त्या ते श्रुत्यानि केवला यदेक एकमकृणोरयज्ञम् । मासां विधानमदधा अधि द्यवि त्वया विभिन्नं भरति प्रधिं पिता ॥
ଏହିମାନେ ହେଉଛି ତୁମର କେବଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ: ତୁମେ—ଏକ—ଯଜ୍ଞହୀନ (ଅୟଜ୍ଞ)କୁ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ କରିଦେଲ। ତୁମେ ଦ୍ୟାବି (ସ୍ୱର୍ଗ/ଆକାଶ)ରେ ମାସମାନଙ୍କର ବିଧାନ/କ୍ରମ ସ୍ଥାପନ କଲ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ପିତା ମାପରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବିସ୍ତୃତ ଅଗ୍ରଗତି (ପ୍ରଧି)କୁ ବହନ କରନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
The hymn recalls Indra breaking the enclosure (Vala), releasing the waters and honoring Dawn, and helping the hero Kutsa against serpent-like obstructing forces.
Near the end it credits Indra with setting the ordinance of the months in heaven, portraying him not only as a warrior but also as a power that establishes cosmic order and rhythm.
It is commonly suited for Indra-invocation in fire/Soma contexts to seek victory, removal of obstacles, and renewed clarity—symbolically, a prayer for inner and outer ‘breakthrough.’
Ask anything about Sukta 138 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.