
Sukta 10.137
Traditionally attributed in RV to a healer-seer context; commonly associated with the Vāta healing hymn sequence (RV 10.137) in later indices (exact rishi varies by tradition).
Devāḥ (collective gods as healing powers); restorative life-force
Triṣṭubh (common in this section; some recensions may vary)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଚିକିତ୍ସା-ସୂକ୍ତରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାରକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ପତିତ/ଦୁର୍ବଳ ପଡ଼ିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ପୁଣି ଶକ୍ତିରେ ଉଠାଇବା ପାଇଁ, ଯଦିଓ ରୋଗ ଦୋଷ କିମ୍ବା ଭୁଲ ସହ ଜଡିତ ଥାଇପାରେ। ଏଥିରେ ପ୍ରାର୍ଥନା, ସୁରକ୍ଷାମୟ ଆଶୀର୍ବାଦ, ଏବଂ ‘ମନ୍ତ୍ର-ସ୍ପର୍ଶ’ର ରିତୁଆଲ-ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ କ୍ରିୟା ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟକାରୀ ରୋଗ)କୁ ଦୂର କରି, ଅନାମୟ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ) ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ।
Mantra 1
उत देवा अवहितं देवा उन्नयथा पुनः । उतागश्चक्रुषं देवा देवा जीवयथा पुनः ॥
ହେ ଦେବମାନେ, ଯାହା ତଳକୁ ଧସିପଡ଼ିଛି ତାହାକୁ ପୁନଃ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତୁ; ହେ ଦେବମାନେ, ତାହାକୁ ଆଉଥରେ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତୁ। ଯଦି ସେ ଅପରାଧ କରିଥାଏ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବମାନେ, ତାହାକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତୁ।
Mantra 2
द्वाविमौ वातौ वात आ सिन्धोरा परावतः । दक्षं ते अन्य आ वातु परान्यो वातु यद्रपः ॥
ହେ ବାୟୁ, ଦୁଇଟି ପବନ ବହେ: ଗୋଟିଏ ସିନ୍ଧୁ (ନଦୀ) ଠାରୁ ଆସେ, ଅନ୍ୟଟି ପରାବତ (ଦୂର ପାର) ଠାରୁ। ଗୋଟିଏ ତୁମକୁ ଦକ୍ଷତା ଓ ଯଥାଯଥ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଦିଅ; ଅନ୍ୟଟି କ୍ଷୟକାରୀ ‘ରପସ’ (ବ୍ୟାଧି)କୁ ଉଡ଼ାଇ ଦୂର କରୁ।
Mantra 3
आ वात वाहि भेषजं वि वात वाहि यद्रपः । त्वं हि विश्वभेषजो देवानां दूत ईयसे ॥
ହେ ବାୟୁ, ଏଠାକୁ ଭେଷଜ (ଚିକିତ୍ସା) ବହି ଆଣ; ହେ ବାୟୁ, ଯେ କ୍ଷୟକର ରପଃ ଅଛି, ତାହାକୁ ଫୁଙ୍କି ଛିଟାଇ ଦେ। କାରଣ ତୁମେ ହିଁ ବିଶ୍ୱଭେଷଜ; ଦେବମାନଙ୍କର ଦୂତ ହୋଇ ତୁମେ ଗତି କର।
Mantra 4
आ त्वागमं शंतातिभिरथो अरिष्टतातिभिः । दक्षं ते भद्रमाभार्षं परा यक्ष्मं सुवामि ते ॥
ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ଆଶୀର୍ବାଦ ସହିତ ଏବଂ ଅରିଷ୍ଟତାତିଭିଃ (ଅହିତ-ରହିତ ଅକ୍ଷତତା ସହ) ଆସିଛି। ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦକ୍ଷ (ଯୋଗ୍ୟ ସାମର୍ଥ୍ୟ-ଶକ୍ତି) ଆଣିଛି; ତୁମଠାରୁ ଯକ୍ଷ୍ମ (କ୍ଷୟରୋଗ) କୁ ଦୂରେ ହାଙ୍କି ଦେଉଛି।
Mantra 5
त्रायन्तामिह देवास्त्रायतां मरुतां गणः । त्रायन्तां विश्वा भूतानि यथायमरपा असत् ॥
ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ମରୁତମାନଙ୍କର ଗଣ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରୁ। ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ—ଯେପରି ଏହିଜଣ ରପଃ-ରୁ ମୁକ୍ତ, ଅହିତ-ରହିତ ହୋଇ ରହୁ।
Mantra 6
आप इद्वा उ भेषजीरापो अमीवचातनीः । आपः सर्वस्य भेषजीस्तास्ते कृण्वन्तु भेषजम् ॥
ଆପଃ (ଜଳ) ନିଶ୍ଚୟ ଭେଷଜ—ଚିକିତ୍ସକ; ଆପଃ ରୋଗ-ପୀଡାକୁ ଦୂର କରନ୍ତି। ଆପଃ ସମସ୍ତଙ୍କର ଭେଷଜ; ସେଇ ଜଳମାନେ ତୋ ପାଇଁ ଔଷଧ ଗଢ଼ିଦିଅନ୍ତୁ—ଜୀବନ ଓ ମନକୁ ପୁନଃ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ସ୍ଥାପିତ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 7
हस्ताभ्यां दशशाखाभ्यां जिह्वा वाचः पुरोगवी । अनामयित्नुभ्यां त्वा ताभ्यां त्वोप स्पृशामसि ॥
ଦୁଇ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା—ଦଶଶାଖା କର୍ମଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା—ଏବଂ ବାଚର ଅଗ୍ରଗାମି ମାର୍ଗଦର୍ଶିନୀ ଜିହ୍ୱାଦ୍ୱାରା, ଅନାମୟ (ରୋଗରହିତତା) ଦେଇ ଅସଙ୍ଗତି-ବ୍ୟାଧି ହଟାଉଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୋତେ ନିକଟରୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛୁ—ଯେପରି ତୋର ସତ୍ତାର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।
A direct appeal to the gods to lift up what has fallen—reviving the weakened and restoring life even after fault.
Blessing-language expands: peace and unhurtfulness are brought near; strength (dakṣa) is reinstalled as a positive capacity.
Explicit expulsion of yakṣma—the wasting sickness is driven away as the decisive therapeutic act.
Healing is sealed through embodied ritual: hands and guiding speech/tongue perform mantra-touch to re-establish anāmaya (wholeness, freedom from illness).
jīvayathā punaḥ
parā yakṣmaṃ suvāmi te
हस्ताभ्यां दशशाखाभ्यां जिह्वा वाचः पुरोगवी । अनामयित्नुभ्यां त्वा ताभ्यां त्वोप स्पृशामसि ॥It is a short healing hymn asking the gods to revive a weakened person, restore strength, and remove yakṣma (a wasting sickness).
The hymn recognizes that illness can be felt as tied to error or imbalance; it still asks the gods to forgive and restore the person to life and wholeness.
It is recited as a healing prayer—often with gentle hand-touch and blessings—sometimes alongside a small ghee offering, especially at dawn or during recovery.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.