Rig Veda 10.113.7: Mandala 10, Sukta 113, Mantra 7

Sukta 10.113

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

या वीर्याणि प्रथमानि कर्त्वा महित्वेभिर्यतमानौ समीयतुः । ध्वान्तं तमोऽव दध्वसे हत इन्द्रो मह्ना पूर्वहूतावपत्यत ॥

Recitation with translationRig Veda 10.113.7

Transliteration

yā́ vīryā́ṇi prathamā́ni kártvā mahitvébhir yátamānau samī́yatuḥ | dhvā́ntaṃ támo ’vá dadhvase hatá índro mahnā́ pū́rvahūtāv apatyata ||

Translation

ପ୍ରଥମ ବୀର୍ୟକର୍ମମାନେ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ମହତ୍ତ୍ୱରେ ଯତ୍ନଶୀଳ ହୋଇ ସେମାନେ ଏକତ୍ର ହେଲେ; ଧ୍ୱାନ୍ତ-ତମଃ—ଯାହା ଦବାଇ ରଖିଥିଲା ସେଇ ଅନ୍ଧକାର—ତାହା ପାଇଁ ତଳକୁ ପତିତ କରାଗଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ମହାବଳରେ, ପୂର୍ବହୂତ (ପ୍ରାଚୀନରୁ ଆହ୍ୱାନିତ) ଶକ୍ତିରୂପେ, ଆଗକୁ ଧାଇ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• या: which (those)
• या: कर्म (कर्त्वा इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य

• वीर्याणि: heroic deeds, powers
• वीर्याणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)

• प्रथमानि: first, earliest
• प्रथमानि: कर्म (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• कर्त्वा: having done
• कर्त्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म)
• Type: Verb (non-finite)
• Root: कृ (धातु) → कर्त्वा (क्त्वान्त अव्यय-भाव)

• महित्वेभिः: by (their) greatnesses, with might
• महित्वेभिः: करण
• Type: Noun
• Root: महित्व (प्रातिपदिक; महत्/महिमन्-सम्बद्ध)

• यतमानौ: the two striving
• यतमानौ: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: यत् (धातु) → यतमान (शतृ/शानच्-प्रत्यय; आत्मनेपदी वर्तमान कृदन्त)

• समीयतुः: let the two come together / meet
• समीयतुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सम् + इ (धातु) → समीयतुः

• ध्वान्तम्: darkness
• ध्वान्तम्: कर्म (अव दध्वसे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ध्वान्त (प्रातिपदिक)

• तमः: gloom, darkness
• तमः: कर्म
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)

• अव: down, away
• अव: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• दध्वसे: you have put/placed, you have set
• दध्वसे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) → दध्वस् (परिपूर्ण/परफेक्ट-आधार; वैदिक रूप)

• हतः: having slain, slayer
• हतः: कर्तृ (विशेषणत्वेन)
• Type: Participle
• Root: हन् (धातु) → हत (क्त-प्रत्यय)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मह्ना: by (his) great might
• मह्ना: करण
• Type: Noun
• Root: मघन्/महन् (प्रातिपदिक; वैदिक तृतीया एकवचन ‘मह्ना’)

• पूर्वहूतौ: the two earlier-invoked (ones)
• पूर्वहूतौ: कर्तृ (विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पूर्वहूत (प्रातिपदिक; पूर्व + हूत ‘called/invoked’)

• अपत्यत: he flew/shot forth, rushed
• अपत्यत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु) → अप + अत्यत (वैदिक: लङ्/इम्पर्फेक्ट)