
Sukta 10.112
Indra
Trishtubh (probable; requires verification)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ସୋମ-ଆହ୍ୱାନ, ଯାହାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଚାପାଯାଇଥିବା ସୋମକୁ ତାଙ୍କର “ପ୍ରଥମ ପାନ” ଭାବେ ପିଇବାକୁ ଏବଂ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତାଙ୍କର ବିଜୟୀ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ସୋମପାତ୍ର ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଅଧିକାରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି, ମଧୁମୟ ପାନ ପ୍ରତି ଦେବମାନଙ୍କ ସାଧାରଣ ଆକାଙ୍କ୍ଷାକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଯେ ପ୍ରୟାସରତ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ଏବଂ ଯାହା ଅବଣ୍ଟିତ ପରି ଲାଗେ ସେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଧନ ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତୁ—ଏମିତି ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantra 1
इन्द्र पिब प्रतिकामं सुतस्य प्रातःसावस्तव हि पूर्वपीतिः । हर्षस्व हन्तवे शूर शत्रूनुक्थेभिष्टे वीर्या प्र ब्रवाम ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ପିଷ୍ଟ (ନିଷ୍ପିଡିତ) ସୋମରସ ପାନ କର; କାରଣ ପ୍ରାତଃସବନ ହିଁ ତୋର ପ୍ରଥମ ପାନ। ହେ ଶୂର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହନନ କରିବାକୁ ହର୍ଷିତ ହ; ଆମ ଉକ୍ଥ (ସ୍ତୁତି) ଦ୍ୱାରା ଆମେ ତୋର ବିଜୟବୀର୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛୁ।
Mantra 2
यस्ते रथो मनसो जवीयानेन्द्र तेन सोमपेयाय याहि । तूयमा ते हरयः प्र द्रवन्तु येभिर्यासि वृषभिर्मन्दमानः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋର ଯେ ରଥ ମନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ—ସେଥିରେ ସୋମପାନ ପାଇଁ ଆସ। ତୋର ହରିତ (କପିଳ) ଅଶ୍ୱମାନେ ଶୀଘ୍ର ଧାଉନ୍ତୁ; ସେଇ ବଳବାନ ବୃଷଭସମ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଯାଉଛୁ।
Mantra 3
हरित्वता वर्चसा सूर्यस्य श्रेष्ठै रूपैस्तन्वं स्पर्शयस्व । अस्माभिरिन्द्र सखिभिर्हुवानः सध्रीचीनो मादयस्वा निषद्य ॥
ହରିତ ତେଜରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ, ପ୍ରକାଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୋର ଦେହକୁ ସ୍ପର୍ଶ କର। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମେ—ତୋର ସଖାମାନେ—ତୋକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛୁ; ଏକେ ଦିଗରେ ଆସି, ବସି, ଆମ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହ।
Mantra 4
यस्य त्यत्ते महिमानं मदेष्विमे मही रोदसी नाविविक्ताम् । तदोक आ हरिभिरिन्द्र युक्तैः प्रियेभिर्याहि प्रियमन्नमच्छ ॥
ଯାହାର ସେଇ ମହିମାଦ୍ୱାରା—ଏହି ମଦମୟ ଉଲ୍ଲାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—ଏହି ଦୁଇ ବିଶାଳ ଲୋକ, ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥ୍ୱୀ, ଅବିଭକ୍ତ ରହେ। ସେଇ ନିବାସକୁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରିୟ ହରିତ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱମାନେ ଯୁକ୍ତ କରି ଆସ; ପ୍ରିୟ ଅନ୍ନ—ହବିଷ—ପାଖକୁ ଆସ।
Mantra 5
यस्य शश्वत्पपिवाँ इन्द्र शत्रूननानुकृत्या रण्या चकर्थ । स ते पुरंधिं तविषीमियर्ति स ते मदाय सुत इन्द्र सोमः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯାହାର ନିରନ୍ତର ପାନଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ କରିଦେଲ; ତୁମେ ବିଜୟମୟ ଆନନ୍ଦ (ରଣ୍ୟ) ସୃଷ୍ଟି କରିଛ। ସେଇ ପିଷିତ ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ ପୁରନ୍ଧି—ସମ୍ୟକ୍ ବିବେକର ସମୃଦ୍ଧି—ଏବଂ ତୁମ ତବିଷୀ—ପରାକ୍ରମଶକ୍ତି—କୁ ପ୍ରେରିତ କରେ; ଏହା ତୁମ ମଦ ପାଇଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର।
Mantra 6
इदं ते पात्रं सनवित्तमिन्द्र पिबा सोममेना शतक्रतो । पूर्ण आहावो मदिरस्य मध्वो यं विश्व इदभिहर्यन्ति देवाः ॥
ଏହା ତୁମ ପାତ୍ର, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରାଚୀନକାଳରୁ ଲବ୍ଧ; ଏହାଦ୍ୱାରା ସୋମ ପାନ କର, ହେ ଶତକ୍ରତୁ। ମଦିର ମଧୁର ଆହ୍ୱାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ଏହି ସୋମକୁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ଦିଗକୁ ବହନ କରନ୍ତି।
Mantra 7
वि हि त्वामिन्द्र पुरुधा जनासो हितप्रयसो वृषभ ह्वयन्ते । अस्माकं ते मधुमत्तमानीमा भुवन्त्सवना तेषु हर्य ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ବୃଷଭ! ଅନେକ ଜନ ତୁମକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ହିତପ୍ରୟସ—ସ୍ଥାପିତ ଅର୍ପଣ ସହ—ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆମର ଏହି ସବନ-ସୋମପାନ ତୁମ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ମଧୁମୟ ହେଉ; ଏହି ସୋମାର୍ପଣରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ କର ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରେରିତ କର।
Mantra 8
प्र त इन्द्र पूर्व्याणि प्र नूनं वीर्या वोचं प्रथमा कृतानि । सतीनमन्युरश्रथायो अद्रिं सुवेदनामकृणोर्ब्रह्मणे गाम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୁଁ ତୁମ ପୂର୍ବ୍ୟ ଓ ଆଜିର ବୀର୍ୟ—ବୀରପରାକ୍ରମ—ଘୋଷଣା କରୁଛି; ତୁମ ପ୍ରଥମ ମହାକୃତ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଗାଉଛି। ଅଶ୍ରଥାୟ—ଅକ୍ଷୟ—କ୍ରୋଧରେ ତୁମେ ଅଦ୍ରି (ପଥର)କୁ ଶିଥିଳ କଲ; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଣ (ବାଣୀ/ମନ୍ତ୍ର) ପାଇଁ ସୁବେଦନା—ସୁ-ଖୋଜ୍ୟ—ଗାମ୍, ଜ୍ଞାନକିରଣରୂପ ଗାଈକୁ ତୁମେ ପ୍ରକାଶ କଲ।
Mantra 9
नि षु सीद गणपते गणेषु त्वामाहुर्विप्रतमं कवीनाम् । न ऋते त्वत्क्रियते किं चनारे महामर्कं मघवञ्चित्रमर्च ॥
ହେ ଗଣପତେ, ଗଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବସ; କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମକୁ ସର୍ବାଧିକ ବିପ୍ର—ପ୍ରେରିତ ଋଷି—ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ତୁମ ବିନା ନିକଟ କି ଦୂର, କିଛିମାତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ। ହେ ମଘବନ, ମହା ଓ ଚିତ୍ର—ପ୍ରକାଶମାନ—ଅର୍କ (ସ୍ତୁତି-ହିମ୍ନ)କୁ ଗାଅ।
Mantra 10
अभिख्या नो मघवन्नाधमानान्त्सखे बोधि वसुपते सखीनाम् । रणं कृधि रणकृत्सत्यशुष्माभक्ते चिदा भजा राये अस्मान् ॥
ହେ ମଘବନ୍, ଦବାଯାଇ ଶ୍ରମ କରୁଥିବା ଆମକୁ କୃପାଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ; ହେ ବସୁପତେ, ସଖୀମାନଙ୍କର ସଖା, ଆମ ମିତ୍ର ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ ହେ। ହେ ଜୟକର୍ତ୍ତା, ଜୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସତ୍ୟଶୁଷ୍ମ (ସତ୍ୟବଳ) ଧାରୀ, ବିଜୟର ରଣ ରଚ; ଏବଂ ଯାହା ଅବିଭକ୍ତ (ଅବଣ୍ଟିତ) ଅଛି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ରାୟେ—ସମୃଦ୍ଧିରେ—ଭାଗୀ କର।
It invites Indra to drink the morning-pressed Soma and asks him to awaken his heroic power—defeating hostile forces and granting prosperity to the worshippers.
Because Indra is ritually linked with the dawn Soma-pressing (prātaḥ-savana); the hymn treats this offering as his rightful first drink that energizes his victorious action.
It is a plea that Indra grant benefits even when resources seem scarce or not assigned—asking for unexpected support, protection, and fullness of life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.