Sukta 103
Sukta 10.103
Indra
Trishtubh (probable for RV 10.103)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଯୁଦ୍ଧମୟ ଆହ୍ୱାନ, ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ, ଅନିମେଷ, ଏକମାତ୍ର ବୀର ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଶତ୍ରୁ ସେନାଦଳକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଆର୍ୟ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଅବରୋଧିତ ପଥ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି। ଏଥିରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ, ନିଜ ସେନାର ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆଗେଇବା ଓ ଜିତିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାହସ ଓ ଏକତା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
आशुः शिशानो वृषभो न भीमो घनाघनः क्षोभणश्चर्षणीनाम् । संक्रन्दनोऽनिमिष एकवीरः शतं सेना अजयत्साकमिन्द्रः ॥
ଆଶୁ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ, ଭୟଙ୍କର ବୃଷଭ ସମ—ଘନଘନ ପ୍ରହାରକ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରକୁ କ୍ଷୋଭିତ କରୁଥିବା; ସଂକ୍ରନ୍ଦନ, ଅନିମେଷ, ଏକବୀର—ଇନ୍ଦ୍ର ଏକସାଥିରେ ଶତ ସେନାକୁ ଜୟ କଲେ।
Mantra 2
संक्रन्दनेनानिमिषेण जिष्णुना युत्कारेण दुश्च्यवनेन धृष्णुना । तदिन्द्रेण जयत तत्सहध्वं युधो नर इषुहस्तेन वृष्णा ॥
ସଂକ୍ରନ୍ଦନରେ, ଅନିମେଷ ଜାଗୃତିରେ, ଜିଷ୍ଣୁ ଜୟଶକ୍ତିରେ, ଯୁତ୍କାର ଯୁଦ୍ଧଘୋଷରେ, ଦୁଶ୍ଚ୍ୟବନ ଅଚଳ ପ୍ରେରଣାରେ, ଧୃଷ୍ଣୁ ସାହସୀ ବଳରେ—ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜୟ କର; ସେଥିରେ ଏକତ୍ର ହୁଅ, ହେ ଯୋଧାମାନେ, ଇଷୁହସ୍ତ ବୃଷ୍ଣ ସହ (ବାଣଧାରୀ ବୃଷଭ ସମ)।
Mantra 3
स इषुहस्तैः स निषङ्गिभिर्वशी संस्रष्टा स युध इन्द्रो गणेन । संसृष्टजित्सोमपा बाहुशर्ध्युग्रधन्वा प्रतिहिताभिरस्ता ॥
ସେ ଇଷୁହସ୍ତମାନଙ୍କ ସହ, ସେ ନିଷଙ୍ଗିଭିଃ (ଖଡ୍ଗଧାରୀମାନଙ୍କ) ସହ—ବଶୀ, ସଂସ୍ରଷ୍ଟା; ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଣ ସହ ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ର। ସଂସୃଷ୍ଟଜିତ୍, ସୋମପା, ବାହୁଶର୍ଧି, ଉଗ୍ରଧନ୍ୱା—ପ୍ରତିହିତାଭିଃ ଅସ୍ତା, ସୁଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରହାର କରୁଥିବା ଧନୁର୍ଧର।
Mantra 4
बृहस्पते परि दीया रथेन रक्षोहामित्राँ अपबाधमानः । प्रभञ्जन्त्सेनाः प्रमृणो युधा जयन्नस्माकमेध्यविता रथानाम् ॥
ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ତୁମ ରଥେନ ପରିଭ୍ରମଣ କର; ରକ୍ଷୋହା (ରକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସଂହାରକ) ହୋଇ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଅପବାଧ କରି ଦୂରେ ହଂକା। ସେନାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭଞ୍ଜନ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳେ ଚକ୍ନାଚୁର କରି, ବିଜୟୀ ହୋଇ—ଆମ ପାଇଁ ରଥ/ଗତିମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ ହେଅ।
Mantra 5
बलविज्ञायः स्थविरः प्रवीरः सहस्वान्वाजी सहमान उग्रः । अभिवीरो अभिसत्वा सहोजा जैत्रमिन्द्र रथमा तिष्ठ गोवित् ॥
ବଳବିଜ୍ଞାୟ, ଦୃଢ଼ ଓ ସ୍ଥବିର, ବୀରସମୃଦ୍ଧ; ମହାବଳବାନ, ବାଜୀ (ବିଜୟଶକ୍ତି) ଧାରୀ, ସହନଶୀଳ ଓ ଉଗ୍ର। ବୀର୍ୟରେ ପ୍ରବଳ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ପ୍ରବଳ, ସହୋଜା (ବଳରୁ ଜନ୍ମିତ)—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜୟରଥରେ ଆରୋହଣ କର; ଗୋବିତ୍ (କିରଣ/ପ୍ରକାଶ-ଗୋମାନଙ୍କ ଖୋଜି) ହେଅ।
Mantra 6
गोत्रभिदं गोविदं वज्रबाहुं जयन्तमज्म प्रमृणन्तमोजसा । इमं सजाता अनु वीरयध्वमिन्द्रं सखायो अनु सं रभध्वम् ॥
ଗୋତ୍ରଭିଦ୍ (ଆବରଣଭେଦକ), ଗୋବିତ୍ (କିରଣ-ଖୋଜି), ବଜ୍ରବାହୁ—ବିଜୟୀ, ଆକ୍ରମଣରେ ବଳେ ଚକ୍ନାଚୁର କରୁଥିବା। ହେ ସଜାତମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର; ତାଙ୍କ ପଛେ ବୀର୍ୟବାନ ହେଅ; ହେ ସଖାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧର।
Mantra 7
अभि गोत्राणि सहसा गाहमानोऽदयो वीरः शतमन्युरिन्द्रः । दुश्च्यवनः पृतनाषाळयुध्योऽस्माकं सेना अवतु प्र युत्सु ॥
ବଳପୂର୍ବକ ଗୋତ୍ରମାନଙ୍କ ଘେରାଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା, ନିର୍ଦୟ ବୀର—ଶତମନ୍ୟୁ (କ୍ରୋଧ-ଊର୍ଜା) ଇନ୍ଦ୍ର; ହଟାଇବାକୁ ଦୁର୍ଲଭ, ଯୁଦ୍ଧଜୟୀ, ଅଜୟ—ଅଗ୍ରଗାମୀ ସଂଘର୍ଷମାନେ ଆମ ସେନାମାନଙ୍କୁ ସେ ରକ୍ଷା କରୁ, ସହାୟ କରୁ।
Mantra 8
इन्द्र आसां नेता बृहस्पतिर्दक्षिणा यज्ञः पुर एतु सोमः । देवसेनानामभिभञ्जतीनां जयन्तीनां मरुतो यन्त्वग्रम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କ ନେତା ହେଉନ୍ତୁ; ବୃହସ୍ପତି ସେମାନଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଶକ୍ତି ହେଉନ୍ତୁ। ଦକ୍ଷିଣା—ଯଜ୍ଞ—ଆଗରେ ଯାଉ; ସୋମ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁ। ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିବା, ବିଜୟୀ ଦେବସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମରୁତମାନେ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଗମନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 9
इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ आदित्यानां मरुतां शर्ध उग्रम् । महामनसां भुवनच्यवानां घोषो देवानां जयतामुदस्थात् ॥
ବୃଷଭ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର, ରାଜା ବରୁଣଙ୍କର, ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର, ମରୁତମାନଙ୍କର—ଉଗ୍ର ଶର୍ଧ (ଦଳ); ମହାମନସ, ଭୁବନଚ୍ୟବନ (ଜଗତକୁ କମ୍ପାଇଦେଉଥିବା) ଦେବମାନଙ୍କର—ବିଜୟଘୋଷ ଉଦ୍ଗତ ହୋଇଛି।
Mantra 10
उद्धर्षय मघवन्नायुधान्युत्सत्वनां मामकानां मनांसि । उद्वृत्रहन्वाजिनां वाजिनान्युद्रथानां जयतां यन्तु घोषाः ॥
ହେ ମଘବନ (ଇନ୍ଦ୍ର), ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧର୍ଷିତ କର; ମୋର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ମନୋବଳକୁ ଜାଗ୍ରତ କର। ହେ ବୃତ୍ରହନ, ବଳବାନମାନଙ୍କର ବାଜିନ—ବିଜୟଶକ୍ତି—ଉଠାଇ ଦେ; ରଥମାନଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦେ—ଜୟୀମାନଙ୍କର ଜୟଘୋଷ ଆଗେଇ ଯାଉ।
Mantra 11
अस्माकमिन्द्रः समृतेषु ध्वजेष्वस्माकं या इषवस्ता जयन्तु । अस्माकं वीरा उत्तरे भवन्त्वस्माँ उ देवा अवता हवेषु ॥
ସଂଘର୍ଷରେ, ଉତ୍ତୋଳିତ ଧ୍ୱଜମାନଙ୍କ ତଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆମର ହେଉନ୍ତୁ। ଆମଠାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଇଷୁ (ବାଣ) ଜୟ ଲାଭ କରୁ। ଆମର ବୀରଶକ୍ତି ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ଓ ଅଧିକ ପ୍ରବଳ ହେଉ; ହେ ଦେବମାନେ, ହବେଷୁ—ଆମ ଆହ୍ୱାନରେ—ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Mantra 12
अमीषां चित्तं प्रतिलोभयन्ती गृहाणाङ्गान्यप्वे परेहि । अभि प्रेहि निर्दह हृत्सु शोकैरन्धेनामित्रास्तमसा सचन्ताम् ॥
ପ୍ରତିଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତକୁ ଧରି ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବା, ହେ ଶୀଘ୍ରଗତି ଶକ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ପାରେ ଯାଅ। ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଭିମୁଖେ ଆଗେଇ ଯାଅ; ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଶୋକଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦହିଦିଅ। ଅନ୍ଧକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଅମିତ୍ରମାନେ ତମସାରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ—ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଶତ୍ରୁମାନେ ରାତିରେ ପଛକୁ ହଟୁନ୍ତୁ।
Mantra 13
प्रेता जयता नर इन्द्रो वः शर्म यच्छतु । उग्रा वः सन्तु बाहवोऽनाधृष्या यथासथ ॥
ଆଗକୁ ବଢ଼, ବିଜୟ କର, ହେ ନରମାନେ; ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷାମୟ ବିଶାଳ ଶାନ୍ତି (ଶର୍ମ) ଦିଅନ୍ତୁ। ତୁମ ବାହୁ ଉଗ୍ର ବଳରେ ପ୍ରବଳ ହେଉ, ଅଜେୟ ରୁହ, ଯେପରି ତୁମେ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ—ଆତ୍ମଧୈର୍ୟର ଯଥୋଚିତ ବୀର୍ୟରେ—ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ।
Inside Sukta 103
How it unfolds
- Where it opens
Indra is introduced as the swift, formidable, unblinking single hero whose war-cry conquers many hosts (the paradigm of unified victory over massed resistance).
- Development
The hymn intensifies with images of storming enclosures, relentless battle-might, and prayers that Indra—hard to dislodge and unconquerable—aid ‘our’ forces in forward clashes.
- Climax
The direct mobilizing charge peaks in the imperative to advance and conquer, placing victory and protection explicitly under Indra’s shelter (śarma).
- Where it settles
It ends by asking that the warriors’ arms be fierce and unoverpowerable, stabilizing the hymn’s energy into confident steadfastness and protected peace after victory.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is praised as āśu (swift), vṛṣabha (bull-like), ghanāghana (smasher of smashers), saṃkrandana (the war-cry), and pṛtanāṣāṭ (conqueror of battles), who pierces enclosures (gotrāṇi) and routs massed forces.
- Cosmic functionHe upholds ṛta by defeating chaotic, obstructive powers, releasing blocked resources (waters/cattle/light) and ensuring the community’s victory, expansion, and security.
- Inner significanceIndra symbolizes concentrated will and victorious energy: the capacity to break inner inertia, fear, and obstruction, unify one’s forces, and move forward with steadfast courage.
Famous verses
saṃkrandano 'nimiṣa ekavīraḥ
pṛtanāṣāḻ ayudhyaḥ
pretā jayatā naraḥ
Attributes of the deity
- Swift and self-kindled power
- Breaker of obstacles and enclosures
- Leader and protector of hosts
- Battle-conqueror, hard to dislodge
- Giver of śarma (protective peace/shelter)
- Embodiment of heroic courage and unified force
Also by this seer
- Ascription is uncertain; no stable, widely-agreed set of additional hymns can be confidently assigned to this same seer beyond this hymn in common recensional listings.
The rite, step by step
- Ācamana and saṅkalpa for protection/victory (rakṣā and jaya).
- Kindling/attending the sacred fire (if in a śrauta/gṛhya setting) and invoking Indra with introductory praises.
- Recite the sukta in a steady cadence, emphasizing the ‘advance and conquer’ imperatives as a communal resolve.
- Conclude with a brief prayer for śarma (secure peace), strength of arms, and unity of the group.
- Optional: dedicate the merit to the protection of the community and the righteous outcome of the undertaking.
Offerings
- Soma (in śrauta context)
- Ghee (ājya) into Agni
- Indra-priya oblations (general havis)
- Water and simple naivedya in later devotional adaptations
Frequently Asked Questions
It is a call to move forward with courage and unity, invoking Indra to break obstacles, defeat opposing forces, and grant protective peace after victory.
Because the hymn portrays Indra as the force that enters and breaks ‘enclosures’ (blocked spaces/resources) and as the pṛtanāṣāṭ—one who wins battles and protects the host.
Yes. Traditionally it can be applied to any struggle requiring strength and obstacle-removal—such as overcoming fear, conflict, or major challenges—by focusing on Indra as inner resolve and victorious energy.
Ask anything about Sukta 103 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
