Rig Veda 1.85.4: Mandala 1, Sukta 85, Mantra 4

Sukta 1.85

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa

Devata: Maruts

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

वि ये भ्राजन्ते सुमखास ऋष्टिभिः प्रच्यावयन्तो अच्युता चिदोजसा । मनोजुवो यन्मरुतो रथेष्वा वृषव्रातासः पृषतीरयुग्ध्वम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.85.4

Transliteration

ví yé bhrā́jante súmakhāsa ṛṣṭíbhīḥ prá cyāváyanto acyútā cid ójasā | manójavo yán maruto rathéṣv ā́ vṛ́ṣavrātāsaḥ pṛ́ṣatīr áyugdhvam ||

Translation

ସୁମୁଖା (ମରୁତଗଣ) ତାଙ୍କର ଋଷ୍ଟି (ଭାଳ) ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତି; ନିଜ ବଳରେ ଅଚଳକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାନ୍ତି। ହେ ମରୁତମାନେ, ଯେତେବେଳେ ମନୋଜବ (ମନ ପରି ଦ୍ରୁତ) ହୋଇ ତୁମେ ରଥରେ ପୃଷତୀ (ଚିତ୍ରା) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଗାଇଲ, ସେତେବେଳେ ଅଜେୟ ସଙ୍କଳ୍ପର ବୃଷବ୍ରାତ (ବୃଷଭ-ସମ ଗଣ) ରୂପେ ତୁମେ ଆସିଲ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वि: apart, forth (prefix)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• ये: who (those who)
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भ्राजन्ते: shine, gleam
• भ्राजन्ते: Kartā
• Type: Verb
• Root: भ्राज्

• सुमखासः: having good rites/offerings; well-worshipping
• सुमखासः: Kartā (apposition to ये) / Viśeṣaṇa
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-मख (प्रातिपदिक)

• ऋष्टिभिः: with spears/lances
• ऋष्टिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ऋष्टि (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward (prefix)
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• च्यावयन्तः: causing to move/shake; dislodging
• च्यावयन्तः: Kartā (apposition to मरुतः) / Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Verb (participle)
• Root: च्यावय् (च्यु + णिच्)

• अच्युताः: the unshaken/immovable (ones)
• अच्युताः: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-च्युत (कृदन्त/प्रातिपदिक; च्यु + क्त, नञ्)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• ओजसा: by strength, with might
• ओजसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• मनोजुवः: swift as thought
• मनोजुवः: Kartā (apposition to मरुतः) / Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: मनस्-जु (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास प्रातिपदिक)

• यत्: when; that
• यत्: —
• Type: Indeclinable/Relative
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मरुतः: the Maruts (storm-gods)
• मरुतः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• रथेषु: on/in the chariots
• रथेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• आ: unto, to (prefix)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• वृषव्रातासः: bull-like in their troop/host; mighty-banded
• वृषव्रातासः: Kartā (apposition to मरुतः) / Viśeṣaṇa
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वृष-व्रात (समास-प्रातिपदिक)

• पृषतीः: dappled (mares)
• पृषतीः: Karma
• Type: Noun
• Root: पृषती (प्रातिपदिक)

• अयुग्ध्वम्: you yoked, harnessed
• अयुग्ध्वम्: Kartā (यूयम् = मरुतः)
• Type: Verb
• Root: युज्