Sukta 85
Sukta 1.85
Gotama Rāhūgaṇa (traditional for RV 1.85)
Maruts (Rudra’s sons)
Triṣṭubh (common for Marut hymns; verse-level confirmation may vary)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଝଡ଼-ଜନ୍ମା ପୁତ୍ର ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଦ୍ରୁତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗତି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱମୟ ମହିମା, ଏବଂ ଯଜ୍ଞାସନକୁ ନିକଟରୁ ଆଗମନ ଏଠାରେ ଉତ୍ସବିତ। ଶେଷରେ କବି ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି—ରକ୍ଷାଦାୟକ ‘ଆଶ୍ରୟ’ ଆଣନ୍ତୁ ଏବଂ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ଧନ ଓ ବୀରଶକ୍ତି ଦାନ କରନ୍ତୁ।
Mantras
Mantra 1
प्र ये शुम्भन्ते जनयो न सप्तयो यामन्रुद्रस्य सूनवः सुदंससः । रोदसी हि मरुतश्चक्रिरे वृधे मदन्ति वीरा विदथेषु घृष्वयः ॥
ଯେମାନେ ନିଜକୁ ଶୋଭାୟିତ କରନ୍ତି—ତେଜସ୍ୱିନୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ପରି, ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି—ସେଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ସୁଦଂସସ ମରୁତମାନେ ଆଗେଇ ଯାଆନ୍ତି। ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେମାନେ ‘ରୋଦସୀ’—ଦୁଇ ଲୋକ—ଗଢ଼ିଛନ୍ତି; ଦୀପ୍ତ ଉଗ୍ରତାରେ ଭରିଥିବା ବୀରମାନେ ବିଦଥମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 2
त उक्षितासो महिमानमाशत दिवि रुद्रासो अधि चक्रिरे सदः । अर्चन्तो अर्कं जनयन्त इन्द्रियमधि श्रियो दधिरे पृश्निमातरः ॥
ସେଇ ଉକ୍ଷିତ (ବଳବାନ)ମାନେ ମହିମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ରୁଦ୍ରମାନେ ଦିବିରେ ନିଜ ସଦଃ (ଆସନ) ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଅର୍କକୁ ଗାୟନ କରି ସେମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସ୍ତୁତିକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଆଧିପତ୍ୟ-ଶକ୍ତି)କୁ ଉଦ୍ଭବ କରାନ୍ତି; ପୃଶ୍ନିମାତର (ପୃଶ୍ନି-ମାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର) ଉପରେ ସେମାନେ ଶ୍ରୀ (ଐଶ୍ୱର୍ୟ-ତେଜ) ଧାରଣ କରନ୍ତି।
Mantra 3
गोमातरो यच्छुभयन्ते अञ्जिभिस्तनूषु शुभ्रा दधिरे विरुक्मतः । बाधन्ते विश्वमभिमातिनमप वर्त्मान्येषामनु रीयते घृतम् ॥
ଗୋମାତର (ଗୌ-ମାତା ପୃଶ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିତ) ଯେତେବେଳେ ଅଞ୍ଜିଭିଃ (ଦୀପ୍ତ ଅଳଙ୍କାର) ଦ୍ୱାରା ନିଜ ତନୁକୁ ଶୋଭାୟିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହିରଣ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଅଭିମାତିନ (ଆକ୍ରମଣକାରୀ ବୈର)କୁ ଦୂରେ ହଟାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ପଥରେ ଘୃତ (ଶୁଦ୍ଧ ତେଜୋ-ରସ) ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ—ଯେପରି ଦୀପ୍ତ ମନର ମାଧୁର୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଧାରା ହୋଇ ବହୁଛି।
Mantra 4
वि ये भ्राजन्ते सुमखास ऋष्टिभिः प्रच्यावयन्तो अच्युता चिदोजसा । मनोजुवो यन्मरुतो रथेष्वा वृषव्रातासः पृषतीरयुग्ध्वम् ॥
ସୁମୁଖା (ମରୁତଗଣ) ତାଙ୍କର ଋଷ୍ଟି (ଭାଳ) ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତି; ନିଜ ବଳରେ ଅଚଳକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପାନ୍ତି। ହେ ମରୁତମାନେ, ଯେତେବେଳେ ମନୋଜବ (ମନ ପରି ଦ୍ରୁତ) ହୋଇ ତୁମେ ରଥରେ ପୃଷତୀ (ଚିତ୍ରା) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଗାଇଲ, ସେତେବେଳେ ଅଜେୟ ସଙ୍କଳ୍ପର ବୃଷବ୍ରାତ (ବୃଷଭ-ସମ ଗଣ) ରୂପେ ତୁମେ ଆସିଲ।
Mantra 5
प्र यद्रथेषु पृषतीरयुग्ध्वं वाजे अद्रिं मरुतो रंहयन्तः । उतारुषस्य वि ष्यन्ति धाराश्चर्मेवोदभिर्व्युन्दन्ति भूम ॥
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ରଥରେ ପୃଷତୀ (ଚିତ୍ରା) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଗାଇ, ବାଜ (ବଳ/ବିଜୟ)ରେ ଅଦ୍ରି (ପଥର)କୁ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ ଦ୍ରୁତ ଚାଳିଲ, ହେ ମରୁତମାନେ—ସେତେବେଳେ ଅରୁଷ (ରକ୍ତିମ) ଆଲୋକର ଧାରାମାନେ ଫୁଟିଉଠେ; ଚର୍ମରୁ ଜଳ ଝରିବା ପରି, ସେମାନେ ବିଶାଳ ଭୂମିକୁ ଭିଜାଇ ବ୍ୟାପିଯାନ୍ତି।
Mantra 6
आ वो वहन्तु सप्तयो रघुष्यदो रघुपत्वानः प्र जिगात बाहुभिः । सीदता बर्हिरुरु वः सदस्कृतं मादयध्वं मरुतो मध्वो अन्धसः ॥
ସାତ ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ବହି ଆଣୁନ୍ତୁ—ଚଢ଼ିବାରେ ଚଞ୍ଚଳ, ଉଡ଼ିବାରେ ତ୍ୱରିତ; ନିଜ ବାହୁବଳ ସହ ଆଗକୁ ଆସ। ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବିଶାଳ ବର୍ହି (ପବିତ୍ର ଘାସ) ଉପରେ, ବିଶାଳ ଆସନରେ ବସ; ହେ ମରୁତମାନେ, ମଧୁର ଅନ୍ଧସ (ମଧୁର ରସ/ସୋମସାର)ରେ, ଆତ୍ମାକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଆନନ୍ଦରେ, ତୁମେ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହୁଅ।
Mantra 7
तेऽवर्धन्त स्वतवसो महित्वना नाकं तस्थुरुरु चक्रिरे सदः । विष्णुर्यद्धावद्वृषणं मदच्युतं वयो न सीदन्नधि बर्हिषि प्रिये ॥
ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱତବସ୍ (ସ୍ୱଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ମହିମାରେ ବିଶାଳ ହେଲେ; ନାକ (ସ୍ୱର୍ଗ) ରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ନିଜ ସଦଃ (ଆସନ/ନିବାସ) କୁ ବିସ୍ତୃତ କଲେ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ବିଷ୍ଣୁ ଉତ୍ସାହୀ ବୃଷଭକୁ ଧାଉଁଇଲେ—ମଦରେ ଅଚ୍ୟୁତ (ଅଡୋଳ) ସେ—ସେମାନେ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି ପ୍ରିୟ ବର୍ହିଷି (ଯଜ୍ଞତୃଣ) ଉପରେ ବସିଲେ।
Mantra 8
शूरा इवेद्युयुधयो न जग्मयः श्रवस्यवो न पृतनासु येतिरे । भयन्ते विश्वा भुवना मरुद्भ्यो राजान इव त्वेषसंदृशो नरः ॥
ବୀରମାନଙ୍କ ପରି ନିଶ୍ଚୟ, ଆଗେଇବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ପରି; ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରବସ୍ (କୀର୍ତ୍ତି) ଚାହୁଁଥିବା ଶ୍ରବସ୍ୟବମାନଙ୍କ ପରି ସେମାନେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ମରୁଦ୍ମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଭୁବନ କମ୍ପିତ ହୁଏ—ରାଜାମାନଙ୍କ ପରି—ତୀବ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିବାନ ନରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ।
Mantra 9
त्वष्टा यद्वज्रं सुकृतं हिरण्ययं सहस्रभृष्टिं स्वपा अवर्तयत् । धत्त इन्द्रो नर्यपांसि कर्तवेऽहन्वृत्रं निरपामौब्जदर्णवम् ॥
ଯେତେବେଳେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ସୁକୃତ (ସୁଶିଳ୍ପିତ) ହିରଣ୍ୟମୟ ବଜ୍ରକୁ—ସହସ୍ରଭୃଷ୍ଟି (ହଜାର ଧାରବିଶିଷ୍ଟ), ନିଜ ସ୍ୱପା (କୌଶଳଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା—ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କଲେ; ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହାକୁ ନର୍ୟପାଂସି (ଦିବ୍ୟ-ମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ) କରିବା ପାଇଁ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ବୃତ୍ରକୁ ହତ କଲେ, ଜଳମାନଙ୍କୁ ବାହାର କାଢ଼ିଲେ; ଅର୍ଣବ (ସମୁଦ୍ର) କୁ ଭେଦି ପ୍ରବାହକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 10
ऊर्ध्वं नुनुद्रेऽवतं त ओजसा दादृहाणं चिद्बिभिदुर्वि पर्वतम् । धमन्तो वाणं मरुतः सुदानवो मदे सोमस्य रण्यानि चक्रिरे ॥
ନିଜ ଓଜସାରେ ସେମାନେ ତଳକୁ ଦବାଉଥିବା ଶକ୍ତିକୁ ଉପରକୁ ଠେଲିଦେଲେ; ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅଟୁଟ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଫାଟିଦେଲେ। ଉଦାର ମରୁତମାନେ ନିଜ ନାଦକୁ ଫୁଙ୍କି, ସୋମ-ମଦରେ, ରଣ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ଯୁଦ୍ଧର ଉଲ୍ଲାସ—ଧର୍ମ୍ୟ ସଂଘର୍ଷରେ ହର୍ଷିତ ଶକ୍ତିମାନ ଉର୍ଜା—ରଚିଲେ।
Mantra 11
जिह्मं नुनुद्रेऽवतं तया दिशासिञ्चन्नुत्सं गोतमाय तृष्णजे । आ गच्छन्तीमवसा चित्रभानवः कामं विप्रस्य तर्पयन्त धामभिः ॥
ସେମାନେ ତଳକୁ ଦବାଉଥିବା ବାଙ୍କାପଣକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦେଲେ; ସେହି ଦିଗରେ ଦାହିତ ଗୋତମ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ସକୁ ଝରାଇଦେଲେ। ସହାୟତା ସହିତ ଆସୁଥିବା ଚିତ୍ରଭାନୁମାନେ (ପ୍ରଭାମୟ ଜ୍ୱାଲାଧାରୀ) ନିଜ ଧାମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିପ୍ରଙ୍କ କାମନାକୁ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି।
Mantra 12
या वः शर्म शशमानाय सन्ति त्रिधातूनि दाशुषे यच्छताधि । अस्मभ्यं तानि मरुतो वि यन्त रयिं नो धत्त वृषणः सुवीरम् ॥
ଯେ ଶାନ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ ତୁମର—ପ୍ରୟାସୀ ପାଇଁ—ଏବଂ ଯେ ତ୍ରିଧାତୁ ଆଧାର ତୁମେ ଦାତାକୁ ଦିଅ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମ ପାଖକୁ ଆଣ, ହେ ମରୁତମାନେ। ହେ ବୃଷଣମାନେ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସୁବୀର ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୟିକୁ ସ୍ଥାପନ କର।
Frequently Asked Questions
The Maruts are a youthful host of storm and wind deities, called the sons of Rudra. They are praised as radiant, swift, and powerful, bringing energy, rain, protection, and strength to the worshippers.
After praising their might, the hymn asks the Maruts to bring their “shelters” (śarma) and “triple foundations” (tridhātu) to the sacrificers, and to grant wealth (rayi) filled with heroic power (suvīra).
Barhis is the ritual seat laid out for the gods. The hymn emphasizes that the Maruts not only roar in the sky but also come close and “sit” in the offering space, making their blessings accessible in the sacrifice.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.