Sukta 59
Sukta 1.59
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 1.59)
Agni Vaiśvānara
Triṣṭubh (11-syllable pādas, standard for many Agni hymns here)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବୈଶ୍ୱାନର—ସାର୍ବଭୌମ ଅଗ୍ନି—ରୂପେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ଯାହାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମାନବ ବସତିମାନଙ୍କର “ନାଭି” (କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବନ୍ଧନ) ବୋଲି ଦେଖାଯାଇଛି, ଯିଏ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମସମ୍ମତ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଏକତ୍ର ଧରିରଖନ୍ତି। ସେ ପ୍ରେରିତ ହୋତୃ ଭାବେ ପୁରାତନ, ପ୍ରବଳ ସ୍ତୁତି ଓ ଆହୁତିକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ବହନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଭାରଦ୍ୱାଜ ବଂଶକୁ ଓ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ବଳ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁଶାସିତ ଜୀବନ ଦାନ କରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
वया इदग्ने अग्नयस्ते अन्ये त्वे विश्वे अमृता मादयन्ते । वैश्वानर नाभिरसि क्षितीनां स्थूणेव जनाँ उपमिद्ययन्थ ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ସତ୍ୟକୁହିଲେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିମାନେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ହିଁ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି—ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଅମୃତ ଅଗ୍ନି। ହେ ବୈଶ୍ୱାନର, ତୁମେ ବସତିମାନଙ୍କର ନାଭି (କେନ୍ଦ୍ର-ଗ୍ରନ୍ଥି); ଥମ୍ଭ ପରି ତୁମେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ଧରି ରଖ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରମାଣ ଓ ଋତ (ଯଥାକ୍ରମ) ଦିଗରେ ନେଇଯାଅ।
Mantra 2
मूर्धा दिवो नाभिरग्निः पृथिव्या अथाभवदरती रोदस्योः । तं त्वा देवासोऽजनयन्त देवं वैश्वानर ज्योतिरिदार्याय ॥
ଅଗ୍ନି ଦ୍ୟୌର ମୂର୍ଧା ଏବଂ ପୃଥିବୀର ନାଭି ହେଲେ; ତାପରେ ସେ ଦୁଇ ଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ ଗତିରୂପେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ଦେବରୂପେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ହେ ବୈଶ୍ୱାନର—ଆର୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଜ୍ୟୋତି।
Mantra 3
आ सूर्ये न रश्मयो ध्रुवासो वैश्वानरे दधिरेऽग्ना वसूनि । या पर्वतेष्वोषधीष्वप्सु या मानुषेष्वसि तस्य राजा ॥
ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବ କିରଣମାନେ, ସେପରି ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ବସୁ—ଧନ-ସମ୍ପଦ—ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ପର୍ବତମାନଙ୍କରେ ଯାହା ଅଛି, ଔଷଧିମାନଙ୍କରେ ଯାହା ଅଛି, ଜଳମାନଙ୍କରେ ଯାହା ଅଛି, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଯାହା ଅଛି—ସେ ସବୁର ତୁମେ ରାଜା।
Mantra 4
बृहती इव सूनवे रोदसी गिरो होता मनुष्यो न दक्षः । स्वर्वते सत्यशुष्माय पूर्वीर्वैश्वानराय नृतमाय यह्वीः ॥
ଯେପରି ନିଜ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ବିଶାଳ ଦୁଇ ଲୋକ—ଦ୍ୟାଵା-ପୃଥିବୀ—ତେପରି ବାଣୀମାନେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହୁଅନ୍ତି; ଅଗ୍ନି ହୋତୃ, ମନୁଷ୍ୟ ପରି ନିପୁଣ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷତାବାନ। ସ୍ୱର୍ବତ—ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକର ଅଧିପତି—ସତ୍ୟଶୁଷ୍ମ, ସତ୍ୟ ବଳବାନଙ୍କ ପାଇଁ, ପୁରାତନ ପ୍ରବଳ ସ୍ତୁତିମାନେ ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ ଦିଗକୁ ଉମ୍ମୁଖ ହୋଇ ବହିଯାଆନ୍ତି—ନୃତମ, ସର୍ବାଧିକ ପୁରୁଷାର୍ଥୀ ନେତାଙ୍କ ଦିଗକୁ।
Mantra 5
दिवश्चित्ते बृहतो जातवेदो वैश्वानर प्र रिरिचे महित्वम् । राजा कृष्टीनामसि मानुषीणां युधा देवेभ्यो वरिवश्चकर्थ ॥
ବିଶାଳ ଦ୍ୟାଵକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି, ହେ ଜାତବେଦସ ବୈଶ୍ୱାନର, ତୁମ ମହିମା ଉଫାନି ଉଠିଛି। ତୁମେ ମାନୁଷୀ କୃଷ୍ଟିମାନଙ୍କ—ମାନବ ସମୁଦାୟମାନଙ୍କ—ରାଜା। ଯୁଦ୍ଧବଳରେ ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଅବକାଶ ଓ ନିର୍ବିଘ୍ନ ପଥ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।
Mantra 6
प्र नू महित्वं वृषभस्य वोचं यं पूरवो वृत्रहणं सचन्ते । वैश्वानरो दस्युमग्निर्जघन्वाँ अधूनोत्काष्ठा अव शम्बरं भेत् ॥
ଏବେ ମୁଁ ସେଇ ବୃଷଭ (ବଳବାନ)ଙ୍କ ମହିମା ଘୋଷଣା କରୁଛି—ଯାହାକୁ ପୂରୁମାନେ ବୃତ୍ରହନ, ଅବରୋଧ-ହନ୍ତା ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ଦସ୍ୟୁ-ଶକ୍ତିକୁ ନିହତ କରି, ବାଧା-ବନ୍ଧନକୁ ଢିଲା କରି, ଶମ୍ବରକୁ ଭେଦିଦେଲେ।
Mantra 7
वैश्वानरो महिम्ना विश्वकृष्टिर्भरद्वाजेषु यजतो विभावा । शातवनेये शतिनीभिरग्निः पुरुणीथे जरते सूनृतावान् ॥
ବୈଶ୍ୱାନର ମହିମାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ନିର୍ମାତା; ଭରଦ୍ୱାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ୟ; ବିଶାଳ-ଦୀପ୍ତିମାନ। ଶତଶତ ବିଜୟ ପାଇଁ ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତି ସହ, ଅଗ୍ନି ଅନେକ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅବିଚଳ ରହନ୍ତି—ସୂନୃତା, ସତ୍ୟ-ମଙ୍ଗଳ ବାଣୀରେ ସମୃଦ୍ଧ।
Frequently Asked Questions
Vaiśvānara is Agni as the universal fire shared by all people—present in homes, in sacrifice, and as a cosmic power that holds communities together.
It means Agni is the central bond of settled life: the hearth and ritual fire around which order, unity, and right measure (ṛta) are established.
It can be recited during lighting a lamp or tending a sacred fire, with a simple ghee offering, to invoke clarity, inner strength, and harmony in the household or community.
Ask anything about Sukta 59 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.