
Sukta 1.58
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 1.58)
Agni (Hotar; as messenger)
Jagatī (probable for RV 1.58; verify in critical edition)
ଋଗ୍ବେଦ ୧.୫୮ରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତା ଓ ଦିବ୍ୟ ଦୂତ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ଚାଳିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟାକାଶ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଆହୁତିକୁ ଡାକନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ଉପକାରୀ ପୁରୋହିତ-ଭୂମିକା ସହ ବନରେ ପବନ-ଚାଳିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଭୟାନକ ଶକ୍ତିର ସମନ୍ୱୟ ଦେଖାଯାଏ; ଶେଷରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ଆଶ୍ରୟ, ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟରୁ ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ ଉଷା ଆଣୁଥିବା ପ୍ରେରଣା ଓ ଧନ ସହାୟତା ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantra 1
नू चित्सहोजा अमृतो नि तुन्दते होता यद्दूतो अभवद्विवस्वतः । वि साधिष्ठेभिः पथिभी रजो मम आ देवताता हविषा विवासति ॥
ଏବେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମିତ ଅମୃତ (ଅଗ୍ନି) ପ୍ରେରିତ ହୁଏ—ଯେତେବେଳେ ହୋତା ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ଦୂତ ହୁଏ। ସର୍ବାଧିକ ସିଦ୍ଧ ପଥମାନେ ଧରି ସେ ମୋର ରଜ (ଅନ୍ତରିକ୍ଷ) ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଏବଂ ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସନ୍ନିଧି ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Mantra 2
आ स्वमद्म युवमानो अजरस्तृष्वविष्यन्नतसेषु तिष्ठति । अत्यो न पृष्ठं प्रुषितस्य रोचते दिवो न सानु स्तनयन्नचिक्रदत् ॥
ସେ ନିଜ ଧାମକୁ ଆସେ—ସଦା ଯୁବା, ଅଜର; ତୃଷିତ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବେଗେ ଧାଇ, ଚାପି-ନିଷ୍କାସିତ ପଥଚିହ୍ନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ। ଛିଟାଯାଇଥିବା (ରସରେ ସିଞ୍ଚିତ) ଅଶ୍ୱ ପରି ତାହାର ପୃଷ୍ଠ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଏବଂ ଦ୍ୟୌର ଶିଖର ପରି ଗର୍ଜନ କରି ସେ ଉଚ୍ଚରେ ଚିତ୍କାର କରେ—ପରମ ଆଲୋକର ଆହ୍ୱାନରେ ସତ୍ତାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ।
Mantra 3
क्राणा रुद्रेभिर्वसुभिः पुरोहितो होता निषत्तो रयिषाळमर्त्यः । रथो न विक्ष्वृञ्जसान आयुषु व्यानुषग्वार्या देव ऋण्वति ॥
ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ବଳବାନ, ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଅଗ୍ରେ ସ୍ଥାପିତ—ହୋତୃ ଆସୀନ; ଅମର, ରୟିଷାଳ (ସମୃଦ୍ଧିର ବିଜେତା)। ରଥ ପରି ସେ କୁଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସରଳ ଯୋଗରେ ଗତି କରେ; ଆୟୁଷ୍ୟର କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇଚ୍ଛନୀୟ ଧନକୁ ସର୍ବତ୍ର ବିସ୍ତାର କରେ—ଦେବ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରି କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ କରନ୍ତି।
Mantra 4
वि वातजूतो अतसेषु तिष्ठते वृथा जुहूभिः सृण्या तुविष्वणिः । तृषु यदग्ने वनिनो वृषायसे कृष्णं त एम रुशदूर्मे अजर ॥
ବାତବଳରେ ପ୍ରେରିତ, ଅଗ୍ନି-ଶକ୍ତି ନିଷ୍ପୀଡିତ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳମାନେ (ଅତସେଷୁ) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହେ; ଜୁହୂ (ଯଜ୍ଞ-ଚମଚ) ଦ୍ୱାରା ସେ ବ୍ୟର୍ଥ ଶ୍ରମ କରେନାହିଁ—ଘୋର ନାଦଯୁକ୍ତ, ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି-ପ୍ରବାହ। ଯେତେବେଳେ, ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ତୃଷିତ ବନସ୍ପତି/ଅଙ୍କୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ପରି ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ହୁଅ, ସେତେବେଳେ ତୁମର କୃଷ୍ଣ ଅବରୋଧ ଭଙ୍ଗ ହୁଏ; ତୁମର ଦୀପ୍ତ ଊର୍ମି (ତରଙ୍ଗ-ଗତି) ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଠେ, ହେ ଅଜର।
Mantra 5
तपुर्जम्भो वन आ वातचोदितो यूथे न साह्वाँ अव वाति वंसगः । अभिव्रजन्नक्षितं पाजसा रजः स्थातुश्चरथं भयते पतत्रिणः ॥
ତପ୍ତ ଜବଡ଼ାଯୁକ୍ତ ସେ, ବାୟୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ବନରେ ତଳକୁ ଶ୍ୱାସ ଫୁଙ୍କେ—ଯେପରି ଝୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟୀ ନେତା। ଅକ୍ଷୟ ତେଜୋବଳରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ, ନିଜ ଜ୍ୱାଳାରେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଆବୃତ କରେ; ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଉଭୟ କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟ ପାଆନ୍ତି।
Mantra 6
दधुष्ट्वा भृगवो मानुषेष्वा रयिं न चारुं सुहवं जनेभ्यः । होतारमग्ने अतिथिं वरेण्यं मित्रं न शेवं दिव्याय जन्मने ॥
ଭୃଗୁମାନେ ତୁମକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି—ସୁନ୍ଦର ଧନରୂପେ, ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜେ ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ ‘ସୁହବ’ ଭାବେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ହୋତୃ, ବରଣୀୟ ଅତିଥି, ମିତ୍ର ପରି ଶିବ (ହିତକର)—ଆମ ଭିତରେ ଥିବା ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ ପାଇଁ।
Mantra 7
होतारं सप्त जुह्वो यजिष्ठं यं वाघतो वृणते अध्वरेषु । अग्निं विश्वेषामरतिं वसूनां सपर्यामि प्रयसा यामि रत्नम् ॥
ସାତ ଜୁହୂ ସହିତ ହୋତୃ—ଯଜ୍ଞରେ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗ୍ୟ, ଯାହାକୁ କର୍ମଠମାନେ ଅଧ୍ୱରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବରଣ କରନ୍ତି—ସେହି ଅଗ୍ନିକୁ, ସମସ୍ତ ବସୁମାନଙ୍କର ଅଚ୍ୟୁତ ବାହକକୁ, ମୁଁ ନିଜ ଅର୍ପଣରେ ସେବା କରେ; ରତ୍ନରୂପ ଧନ ପାଇଁ ମୁଁ ତାହାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ।
Mantra 8
अच्छिद्रा सूनो सहसो नो अद्य स्तोतृभ्यो मित्रमहः शर्म यच्छ । अग्ने गृणन्तमंहस उरुष्योर्जो नपात्पूर्भिरायसीभिः ॥
ହେ ଅଚ୍ଛିଦ୍ର (ନିର୍ଦୋଷ) ସହସୋ ସୁନୋ (ବଳର ପୁତ୍ର), ଆଜି ଆମକୁ—ସ୍ତୋତୃମାନଙ୍କୁ—ହେ ମହାମିତ୍ର, ତୁମର ବିଶାଳ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି-ଆଶ୍ରୟ) ଦିଅ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଗାନକାରକୁ ଅଂହସ (କ୍ଲେଶ/ପାପ) ଠାରୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ରକ୍ଷା କର; ହେ ଊର୍ଜୋ ନପାତ୍ (ସମୃଦ୍ଧିର ସନ୍ତାନ), ଲୋହାର ପ୍ରାଚୀର ସଦୃଶ ପୂର୍ଭିର୍ ଆୟସୀଭିଃ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଦୃଢ଼ କର।
Mantra 9
भवा वरूथं गृणते विभावो भवा मघवन्मघवद्भ्यः शर्म । उरुष्याग्ने अंहसो गृणन्तं प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
ହେ ବିଭାବସୁ (ସର୍ବପ୍ରକାଶମାନ), ସ୍ତୁତିକାର ପାଇଁ ତୁମେ ବରୂଥ (ଆଶ୍ରୟ-କବଚ) ହେଉ; ହେ ମଘବନ, ଦାନଶୀଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଦାନରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶର୍ମ (ଶାନ୍ତି-ରକ୍ଷା) ହେଉ। ହେ ଅଗ୍ନି, ଗୃଣନ୍ତକୁ ଅଂହସ ଠାରୁ ଉରୁଷ୍ୟ (ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ରକ୍ଷା କର), ଯେପରି ପ୍ରାତଃକାଳେ ଧିୟାବସୁ (ପ୍ରେରିତ ଧିର ଧନ) ଶୀଘ୍ର ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ।
Agni is praised as the Hotṛ (ritual priest) and Dūta (messenger) who carries offerings and invites the gods to be present in the sacrifice.
Because Agni is not only a gentle ritual fire but also a cosmic force: wind-driven, consuming wood, spreading light and heat so strongly that beings ‘tremble’ before him.
It asks Agni to be a shelter and peace, to protect the worshipper from distress (aṃhas), and to bring inspired wealth and clear thought swiftly at dawn.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.