Rig Veda 1.32.4: Mandala 1, Sukta 32, Mantra 4

Sukta 1.32

Rishi: गृत्समदः शौनकः (Gṛtsamada Śaunaka)

Devata: इन्द्रः (Indra)

Chandas: त्रिष्टुप् (Triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

यदिन्द्राहन्प्रथमजामहीनामान्मायिनाममिनाः प्रोत मायाः । आत्सूर्यं जनयन्द्यामुषासं तादीत्ना शत्रुं न किला विवित्से ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.32.4

Transliteration

yád índrā́han prathamajā́m áhīnām ā́n māyínām ámināḥ prá uta māyā́ḥ | ā́t sū́ryaṃ janáyan dyā́m uṣā́saṃ tā́dītnā́ śátruṃ ná kilā́ vivitse ||

Translation

ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଅହିମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମଜ (ବୃତ୍ର)କୁ ହତ କଲେ, ସେତେବେଳେ ମାୟାବୀମାନଙ୍କର ବଳ ଓ ତାଙ୍କର ମାୟାମାନଙ୍କୁ ସେ ଭଙ୍ଗ କଲେ। ତାହାରୁ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ଓ ଉଷସ୍ (ପ୍ରଭାତ)କୁ ପ୍ରକାଶିତ କଲେ; ଏହିପରି ପରେ ସେ କୌଣସି ଶତ୍ରୁକୁ ଖୋଜିଲେ ନାହିଁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: when/that (relative)
• यत्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Kartā
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अहन्: slew
• अहन्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• प्रथमजाम्: first-born
• प्रथमजाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (विशेषण-प्रातिपदिक) + जा (स्त्री. ‘जन्म/जाति’)

• अहीनाम्: of the serpents (Vṛtra’s brood)
• अहीनाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• आन्: upon/against (intensifier)
• आन्: Upasarga
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) + (अभि/आङ्-प्रयोगः) — पदे ‘आन्’ इति निपातवत्

• मायिनाम्: of the sorcerers/possessors of māyā
• मायिनाम्: Sambandha
• Type: Noun
• Root: मायिन् (प्रातिपदिक; ‘माया’ + इन्)

• अमिनाः: he crushed/overpowered
• अमिनाः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: मि/मीन् (धातु; ‘to diminish, harm’) with अ- (augment) → अमिन्-

• प्रोत: forth and up; completely
• प्रोत: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + उत् (उपसर्गौ) / ‘प्रोत’ इति निपातसमूहः

• मायाः: magical powers/illusions
• मायाः: Karma
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)

• आत्: then/thereupon
• आत्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: आत् (निपात; ‘then/from that’)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• जनयन्: generating/bringing forth
• जनयन्: Kartā
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जनय (णिच्) + शतृ

• द्याम्: the heaven/sky
• द्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• उषासम्: Dawn
• उषासम्: Karma
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed
• इत्: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• ना: like/as
• ना: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: ना (निपात; ‘like/as’)

• शत्रुम्: an enemy
• शत्रुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• किल: indeed/forsooth
• किल: Sambandha
• Type: Indeclinable
• Root: किल (निपात)

• विवित्से: he wished to find out/seek to know
• विवित्से: Kriyā
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु; ‘to know’) → desiderative विवित्स (सन्)