Sukta 144
Sukta 1.144
Dīrghatamas Aucathya (traditional attribution for RV 1.144–1.145; Agni hymns of the Dīrghatamas cycle)
Agni (as Hotṛ; the divine Will and priest of the inner sacrifice)
Triṣṭubh
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ହୋତୃ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେଇ ଦିବ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଯିଏ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଧୀ (ପବିତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ/ବୁଦ୍ଧି)କୁ ଉଦ୍ଧତ କରି ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ କାଳାତୀତ ଓ ସଦା-ଯୁବା ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ଯୁଗଳ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତି ଭାବେ ସେ ଅର୍ପିତ ବାଣୀ ପ୍ରତି ମୁଖ ଫେରାଇ ଅର୍ପଣକୁ ଫଳବତୀ କରନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବାହ୍ୟ (ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ ଓ ଯଥାବିଧି କର୍ମ) ଏବଂ ଆନ୍ତରିକ (ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି, ସ୍ପଷ୍ଟତା, ଏବଂ ଋତ ପ୍ରତି ସଠିକ୍ ଅଭିମୁଖୀକରଣକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା) ଉଭୟ।
Mantras
Mantra 1
एति प्र होता व्रतमस्य माययोर्ध्वां दधानः शुचिपेशसं धियम् । अभि स्रुचः क्रमते दक्षिणावृतो या अस्य धाम प्रथमं ह निंसते ॥
ଅନ୍ତର୍ହୋତୃ (ପ୍ରୋହିତ) ନିଜ ମାୟା-ଶକ୍ତିରେ ଆଗକୁ ଗତି କରେ, ଶୁଚିପେଶସ (ପବିତ୍ର-ତେଜସ୍ବୀ) ଧୀ (ଚିନ୍ତା/ବୁଦ୍ଧି)କୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱେ ଧାରଣ କରି। ସେ ଦକ୍ଷିଣାବୃତ ହୋଇ ହବିଷ୍ୟର ସ୍ରୁଚମାନଙ୍କ (ଅର୍ପଣ-ଚମଚ) ଦିଗକୁ ପଦକ୍ଷେପ କରେ—ନିଜ ସତ୍ତାର ପ୍ରଥମ ଧାମମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
Mantra 2
अभीमृतस्य दोहना अनूषत योनौ देवस्य सदने परीवृताः । अपामुपस्थे विभृतो यदावसदध स्वधा अधयद्याभिरीयते ॥
ଋତର ଦୋହନମାନ (କ୍ଷୀର-ଦୋହନ ସଦୃଶ ପ୍ରବାହ) ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖେ ଧ୍ୱନିତ ହେଲା—ଦେବଙ୍କ ସଦନର ଯୋନିରେ ପରିବୃତ ହୋଇ। ଜଳମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥରେ ଧାରିତ ହୋଇ ସେ ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ରାମକୁ ଆସିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ସ୍ୱଧା (ସ୍ୱ-ନିୟମ/ଅନ୍ତଃଶକ୍ତି)କୁ ପ୍ରବାହିତ କଲେ—ସେଇ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ଆଗକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି।
Mantra 3
युयूषतः सवयसा तदिद्वपुः समानमर्थं वितरित्रता मिथः । आदीं भगो न हव्यः समस्मदा वोळ्हुर्न रश्मीन्त्समयंस्त सारथिः ॥
ସମବୟସୀ ଦୁଇଜଣ ରୂପରେ ଭିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ତଥାପି ଏକେ ଅର୍ଥ-ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ପରସ୍ପର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ବହନ କରନ୍ତି। ତାପରେ, ହବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଭଗ ପରି କୃପାଳୁ ଦାତା ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆମ ଦିଗକୁ ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସାରଥି ପରି ରଶ୍ମିମାନଙ୍କୁ (ଘୋଡ଼ାର ଲଗାମ) ସଂଗ୍ରହ କରି, ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି।
Mantra 4
यमीं द्वा सवयसा सपर्यतः समाने योना मिथुना समोकसा । दिवा न नक्तं पलितो युवाजनि पुरू चरन्नजरो मानुषा युगा ॥
ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ସମଶକ୍ତି ସେବା କରନ୍ତି—ଏକେ ଯୋନିରୁ ସହଜନ୍ମା, ଯୁଗଳ ଦ୍ୱୟ, ଏକେ ଗୃହର ସହବାସୀ। ଦିବା ଓ ନକ୍ତର ପରି, ସେ ଏକାଥରେ ପୁରାତନ ଓ ସଦା ଯୁବା; ଅନେକ ପଥରେ ଚରଣ କରି, ମାନବ ଯୁଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଜର ରହେ।
Mantra 5
तमीं हिन्वन्ति धीतयो दश व्रिशो देवं मर्तास ऊतये हवामहे । धनोरधि प्रवत आ स ऋण्वत्यभिव्रजद्भिर्वयुना नवाधित ॥
ଦଶ ଧୀତି—ପ୍ରେରିତ ଶକ୍ତିମାନେ—ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ହିନ୍ୱନ୍ତି; ମର୍ତ୍ୟମାନେ ସହାୟତା ପାଇଁ ଦେବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି। ଢାଳୁଆ ପ୍ରବତର ଧନୁଷରୁ ସେ ନିଜ ବଳ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି; ନବ ବୟୁନ—ନବ ବିବେକ—ଏବଂ ବାହାରକୁ ଗତି କରି ଘେରା ଭାଙ୍ଗୁଥିବା ଉପାୟମାନଙ୍କ ସହ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 6
त्वं ह्यग्ने दिव्यस्य राजसि त्वं पार्थिवस्य पशुपा इव त्मना । एनी त एते बृहती अभिश्रिया हिरण्ययी वक्वरी बर्हिराशाते ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ରାଜସରେ ଅଧିପତି; ପାର୍ଥିବ ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ୱଭାବଶକ୍ତିରେ ପଶୁପା ପରି ରକ୍ଷକ। ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇ—ବୃହତୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମତୀ, ହିରଣ୍ୟମୟୀ ଓ ସୁବୁନା—ବର୍ହିସ୍ ନାମକ ଯଜ୍ଞାସନ ରୂପେ ଆସୀନ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 7
अग्ने जुषस्व प्रति हर्य तद्वचो मन्द्र स्वधाव ऋतजात सुक्रतो । यो विश्वतः प्रत्यङ्ङसि दर्शतो रण्वः संदृष्टौ पितुमाँ इव क्षयः ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଏହି ବଚନକୁ ଜୁଷସ୍ୱ—ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର; ତାହା ପ୍ରତି ଫେର, ହେ ମନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱଧାବାନ, ଋତଜାତ, ଶୁକ୍ରତୁ। ଯେ ସର୍ବଦିଗରୁ ଆମ ପ୍ରତି ମୁଖ କରିଛ, ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ରଣ୍ୱ; ଦୃଷ୍ଟିର ସଙ୍ଗମରେ ପିତୁମାନ (ପୋଷଣମୟ) ନିବାସ ପରି କ୍ଷୟ (ଆଶ୍ରୟ) ତୁମେ।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the Hotṛ (priest of the sacrifice) who moves first, receives offerings, and establishes the rite by raising a pure and luminous intention (dhī).
Because Agni is the same divine fire-principle present in every age: the form changes (new kindling, new rites), but the cosmic function of fire and priestly will remains timeless.
It can be recited while lighting or tending a sacred fire, or as a meditation before any disciplined action—offering one’s speech and intention into clarity, truth (ṛta), and right order.
Ask anything about Sukta 144 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.