
Sukta 1.145
Dīrghatamas Aucathya (traditional for RV 1.145)
Agni (as knower and lord of powers)
Triṣṭubh
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସର୍ବଜ୍ଞ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଆହ୍ୱାନ କଲେ ସେ ଆସନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସତ୍ୟ ଆଜ୍ଞା ଓ ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟାର ସିଦ୍ଧି—ଦୁହିଁକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ଓ ବିଜୟୀ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ସେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି ଏବଂ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ସହ ସମନ୍ୱିତ ଗୁପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ (ବୟୁନା)କୁ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଏକ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା—ଯାହାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଓ ସତ୍ୟବାହୀ କରେ।
Mantra 1
तं पृच्छता स जगामा स वेद स चिकित्वाँ ईयते सा न्वीयते । तस्मिन्त्सन्ति प्रशिषस्तस्मिन्निष्टयः स वाजस्य शवसः शुष्मिणस्पतिः ॥
ତାଙ୍କୁ ପଚାର: ସେ ଆସିଛନ୍ତି; ସେ ଜାଣନ୍ତି। ସେ ଚିକିତ୍ୱାନ (ଜ୍ଞାନୀ) ଗତି କରନ୍ତି—ପୁନଃ ଗତି କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶିଷଃ (ସତ୍ୟ ଆଜ୍ଞା) ଅଛି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟୟଃ (ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି) ଅଛି; ସେ ବାଜ (ସମୃଦ୍ଧି), ଶବସ୍ (ବଳ) ଓ ଶୁଷ୍ମିନ୍ (ବିଜୟୀ ତେଜ) ର ପତି।
Mantra 2
तमित्पृच्छन्ति न सिमो वि पृच्छति स्वेनेव धीरो मनसा यदग्रभीत् । न मृष्यते प्रथमं नापरं वचोऽस्य क्रत्वा सचते अप्रदृपितः ॥
ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପଚାରିପାରେ ନାହିଁ। ଧୀର ନିଜ ମନ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଧରେ, ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ସେ ପ୍ରଥମ ବଚନକୁ ମିଥ୍ୟା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବଚନକୁ; ନିଜ କ୍ରତୁ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଙ୍କଳ୍ପ) ଦ୍ୱାରା ସେ ଋତ/ସତ୍ୟ ସହ ସଙ୍ଗତ ରଖନ୍ତି—ଅପ୍ରଦୃପିତ (ଭ୍ରାନ୍ତିରହିତ)।
Mantra 3
तमिद्गच्छन्ति जुह्वस्तमर्वतीर्विश्वान्येकः शृणवद्वचांसि मे । पुरुप्रैषस्ततुरिर्यज्ञसाधनोऽच्छिद्रोतिः शिशुरादत्त सं रभः ॥
ତାହାଙ୍କ ପାଖକୁ ହବି ଅର୍ପଣକାରୀ ହାତଗୁଡ଼ିକ ଯାଆନ୍ତି; ତାହାଙ୍କ ପାଖକୁ ଦ୍ରୁତଗତିଶୀଳ ଶକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ। ମୋର ସମସ୍ତ ବଚନ ସେ ଏକା ଶୁଣନ୍ତି। ଅନେକ ପ୍ରେରଣାର ଧାରକ, ବଳବାନ ଜୟକର୍ତ୍ତା, ଯଜ୍ଞ-ସାଧକ, ଅଛିଦ୍ର ସହାୟତାଯୁକ୍ତ—ଅଗ୍ନିର ଏହି ଶିଶୁ ଦୃଢ଼ ଧରେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର ସଂଘଟିତ କରେ।
Mantra 4
उपस्थायं चरति यत्समारत सद्यो जातस्तत्सार युज्येभिः । अभि श्वान्तं मृशते नान्द्ये मुदे यदीं गच्छन्त्युशतीरपिष्ठितम् ॥
ମାନବ ଆସନର ଅନ୍ତରେ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସେ ଚଳେ, ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କିଛି ଯଥାକ୍ରମେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ; ନବଜାତ ସେ ନିଜର ଯୁଜ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ଦୌଡ଼େ। ଆନନ୍ଦ ଓ ହର୍ଷରେ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ ଶକ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ନିକଟରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ବିଶ୍ରାମଶୀଳ ଜ୍ୱାଳା ସଦୃଶ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି।
Mantra 5
स ईं मृगो अप्यो वनर्गुरुप त्वच्युपमस्यां नि धायि । व्यब्रवीद्वयुना मर्त्येभ्योऽग्निर्विद्वाँ ऋतचिद्धि सत्यः ॥
ସେଇ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଖୋଜୁଥିବା ମୃଗ, ବନରେ ଭ୍ରମଣକାରୀ, ସବୁଠାରୁ ନିକଟ ଆବରଣରେ ପୃଷ୍ଠତଳ ଉପରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଅଗ୍ନି—ବିଦ୍ୱାନ—ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି (ବୟୁନା) ପ୍ରକାଶ କରି କହିଲେ; କାରଣ ସେ ଋତର ନିୟମରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ ଅଟନ୍ତି।
It presents Agni as a conscious, knowing power: he comes when invoked, hears the worshipper’s words, and ensures the sacrifice succeeds by bringing right order and fulfillment.
Because Agni is not only physical fire but also the priestly intelligence of the rite—he understands the correct way (ṛta) and reveals hidden workings (vayunā) that make actions effective.
It fits the moment of kindling or addressing the sacred fire: recite to invoke Agni’s presence, ask for concentrated energy and protection of the rite, and affirm truth-aligned action.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.