Valmiki Ramayana 2.76.7: Ayodhya Kanda, Sarga 76, Shloka 7

दशरथस्य अन्त्येष्टि

विधानम् — Dasaratha’s Funeral Rites and Ayodhya’s Mourning

Devanagari script

क्व यास्यसि महाराज हित्वेमं दुःखितं जनम्।हीनं पुरुषसिंहेन रामेणाक्लिष्टकर्मणा।।2.76.7।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.76.7

Transliteration

kva yāsyasi mahārāja hitvemam duḥkhitaṃ janam |

hīnaṃ puruṣasiṃhena rāmeṇākliṣṭakarmaṇā ||2.76.7||

Translation

ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ କେଉଁଠିକୁ ଗଲ? ଅକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମା ପୁରୁଷସିଂହ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରଜାକୁ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କାହିଁକି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲ?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• क्व: where
• क्व: Deśa (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: क्व (अव्यय)
• Form: प्रश्नवाचक देशवाचक अव्यय (interrogative adverb)

• यास्यसि: will you go
• यास्यसि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाराज (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महान् राजा (कर्मधारय); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• हित्वा: having left
• हित्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: हा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund): ‘having left/abandoned’

• इमम्: this
• इमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संकेतवाचक सर्वनाम

• दुःखितम्: grieving
• दुःखितम्: Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जनम् इति विशेषण

• जनम्: person/people (here: this person)
• जनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• हीनम्: bereft (of)
• हीनम्: Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: हीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जनम् इति विशेषण; ‘bereft of’

• पुरुषसिंहेन: by the lion among men
• पुरुषसिंहेन: Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: पुरुषसिंह (प्रातिपदिक)
• Form: समास: पुरुषाणां सिंहः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• रामेण: by Rama
• रामेण: Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन

• अक्लिष्टकर्मणा: whose deeds are untroubled/pure
• अक्लिष्टकर्मणा: Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अक्लिष्टकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: समास: अक्लिष्टं कर्म यस्य (बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्; रूपतः कर्मधारय/तत्पुरुष-आधार); पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; रामेण इति विशेषण

Context

O great king! Where will you go leaving me who is bewailing for having been left by Rama, the lion among men and a man of pious deeds?

Characters & Entities

• Daśaratha
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse highlights rājadharma and familial duty: the king’s presence safeguards social order, and Rāma’s akliṣṭa-karma (steadfast righteous conduct) is portrayed as a moral anchor whose absence intensifies communal suffering.

What is the narrative situation?

After returning to Ayodhyā, Bharata learns of Daśaratha’s death and Rāma’s exile; overwhelmed, he addresses the departed king in grief.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s virtue is emphasized through the epithet akliṣṭakarma—his unwavering, disciplined righteousness even under hardship.