Place · Ramcharitmanas
Ayodhya in the Ramcharitmanas
अयोध्याNamed in 132 verses
Speaks in 14 verses
In this book
Key chapters
The chapters where Ayodhya matters most.
यह सोपान ‘त्याग-धर्म’ का द्वार है: राजसुख के शिखर पर खड़े होकर भी राम-धर्म के लिए स्वेच्छा से वनगमन स्वीकारते हैं। साधक के भीतर यही रूपांतरण घटता है, ‘मेरा अधिकार’ से ‘ईश्वर-आज्ञा’ की ओर, तथा गृह-आश्रय
यह सोपान ‘धर्म-संकट में भक्ति की परीक्षा’ का है। राजधर्म, पुत्रधर्म, मातृभाव, और लोकलज्जा, इन सबके बीच राम-आज्ञा (ईश-आज्ञा) को सर्वोच्च मानने की साधना यहाँ घटित होती है। अयोध्या का वैभव-त्याग भीतर के ‘
Every verse that names Ayodhya
132 verses
- 1.2.33
ଅୟୋଧ୍ୟା ପୁରୀକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଅତି ପବିତ୍ର, ଏବଂ ସରୟୁ ନଦୀକୁ, ଯିଏ କଳିଯୁଗର କଳୁଷ ନାଶ କରନ୍ତି। ତାହା ପରେ ନଗରର ନର-ନାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ନେହ କମ ନଥିଲା। ସୀତାଙ୍କ ନିନ୍ଦାକାରୀମାନଙ୍କୁ ସେ ପାପର ଆଘାତରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଶୋକଶୂନ୍ୟ…
- 1.3.51
ରାମ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ବିଭୀଷଣ ଉଭୟଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ, ଯେପରି ସଭି ଜାଣନ୍ତି। ତାଙ୍କ ନାମ ଅସଂଖ୍ୟ ଦରିଦ୍ର ଓ ଅସହାୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଛି; ଲୋକରେ ଓ ବେଦରେ ତାହାର ଉତ୍ତମ ଯଶ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ରାମ ଭାଲୁ ଓ ବାନର ସେନା ସଂଗ୍ରହ କଲେ, ଏବଂ ସେତୁ ନିର୍ମାଣରେ ତାଙ୍କର ପରିଶ୍ରମ କମ ନଥିଲା।…
- 1.4.68
ଏହିପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ପଦ୍ମପଦର ଧୂଳି ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରି, ତାପରେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିକଟରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି, ଯେପରି ଏହି କଥା କହିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନ ଲାଗେ। ଏବେ ଶିବଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରରେ ମସ୍ତକ ନତ କରି, ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଗୁଣର ନିର୍ମଳ କଥା…
- 1.4.70
ବେଦ ଓ ପୁରାଣ କହନ୍ତି ଯେ ଏହାକୁ ଦର୍ଶନ କରିବା, ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ଏହାର ଜଳ ପାନ କରିବା ପାପକୁ ହରଣ କରିଦିଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀର ମହିମା ଅସୀମ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ; ବିମଳ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଶାରଦା ମଧ୍ୟ ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ରାମଙ୍କ ଧାମ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା…
- 1.4.78
ସମାଜରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଶ୍ରୋତା ହେଉଛନ୍ତି ନଦୀର ଦୁଇ କୂଳର ପୁର, ଗ୍ରାମ ଓ ନଗର; ଆଉ ସନ୍ତସଭା ହେଉଛି ଅନୁପମ ଅୟୋଧ୍ୟା, ସମସ୍ତ ଶୁଭର ମୂଳ।
- 1.5.91
ଏହିପରି ଭାବି ମୁଁ ନିଜର ମୋହ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି। ହେ ନାଥ, ଦାସର ଉପରେ କୃପା କରି ତାହା ଦୂର କର। ରାମ ନାମର ପ୍ରଭାବ ଅସୀମ। ସନ୍ତ, ପୁରାଣ ଓ ଉପନିଷଦ ତାହାର ଗାନ କରନ୍ତି। ଅବିନାଶୀ ଶମ୍ଭୁ, ଭଗବାନ ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର ସଦା ତାହା ଜପ କରନ୍ତି। ଜଗତରେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବ ଅଛନ୍ତି।…
- 1.11.231
ହେ ସୁଖର ଭଣ୍ଡାର, ଯଦି ତୁମ୍ଭ ମୋ' ଉପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଟ ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ମୋତେ ତୁମ୍ଭର ନିଜ ଦାସୀ ବୋଲି ଜାଣ, ତେବେ ହେ ପ୍ରଭୁ, ବିବିଧ ପ୍ରକାରେ ରଘୁନାଥଙ୍କ କଥା କହି ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ଦୂର କର। ଯାହାର ଗୃହ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ତଳେ ଅଛି, ସେ କି ଦାରିଦ୍ର୍ୟଜନିତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିପାରେ? ହେ ଚନ୍ଦ୍ରଭୂଷଣ…
- 1.12.249
ଅଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ଭ୍ରମ ବୁଝେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏହି ନୀର୍ବୋଧ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପରେ ମୋହର ଦୋଷ ଲଗାନ୍ତି। ଯେମିତି ମେଘର ଆବରଣରେ ଆକାଶ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଦେଖି, କୁବୁଦ୍ଧି ମଣିଷ କହନ୍ତି ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆଉ ଯେମିତି ଆଖିରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ଚାପି ଯେ ଦେଖେ, ତାହାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି…
- 1.16.318
ସେଠାରେ, ହେ ବତ୍ସ, ବିପୁଳ ଭୋଗ ଭୋଗ କରି କିଛିକାଳ କଟାଇ ପୁଣି ତୁମ୍ଭେ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତି ହେବ; ତା'ପରେ ମୁଁ ତୋ'ର ପୁତ୍ର ହେବି।
- 1.19.393
ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଗଲେ, ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ମନରେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲା। ବ୍ରହ୍ମା ଯାହା ଆଜ୍ଞା ଦେଇଥିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ତାହା ପାଳନ କଲେ ଏବଂ ବିଳମ୍ବ କଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ବନବାସୀର ଦେହ ଧାରଣ କରି ପୃଥିବୀରେ ବାସ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅତୁଳନୀୟ ବଳ ଓ ପ୍ରତାପ ଥିଲା। ପର୍ବତ…
- 1.20.407
କୈକୟରାଜ-କନ୍ୟା କୈକେୟୀ ଏବଂ ସୁମିତ୍ରା, ଉଭୟଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେହି ଆନନ୍ଦ, ସମ୍ପଦ, ଋତୁ ଏବଂ ସମାବେଶ, ଶାରଦା କିମ୍ବା ଅହିରାଜ ସର୍ପରାଜ ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଅଯୋଧ୍ୟା ନଗରୀ ଏହିପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଯେନ ରାତ୍ରି ନିଜେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସହିତ ମିଳନକୁ…
- 1.29.596
ଅଯୋଧ୍ୟାପୁରକୁ ଦୂତ ପଠାଅ, ଯେନ ସେମାନେ ଯାଇ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ଡାକି ଆଣନ୍ତି। ରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ଭଲ, ହେ କରୁଣାମୟ," ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଦୂତମାନଙ୍କୁ ଡାକି ପଠାଇଲେ। ତା'ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଧାନ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସେମାନେ ଆସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରରେ ମସ୍ତକ ନତ କଲେ। "ହାଟ, ବଜାର…
- 1.30.608
ସମ୍ଭାଦ ଶୁଣି ଭୃଗୁବଂଶର ପ୍ରଧାନ କ୍ରୋଧରେ ଆସିଲେ, ଏବଂ ବହୁବିଧରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ରୋଷଭରା ନୟନରେ ଚାହିଁଲେ। ରାମଙ୍କ ବଳ ଦେଖି ସେ ନିଜ ଧନୁ ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ବହୁ ବିନୟ କରି ବନକୁ ଗମନ କଲେ। ହେ ରାଜନ, ରାମ ଯେମିତି ଅତୁଳ ବଳଶାଳୀ, ତେମିତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତେଜର ଭଣ୍ଡାର। ରାଜାମାନେ…
- 1.30.614
ଏଇ କହି ସେମାନେ ବିବିଧ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଯାତ୍ରା କଲେ, ଆଉ ଆନନ୍ଦରେ ନିଶାନ ବଜାଇଲେ, ଯାହା ମୁଖରିତ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ସମ୍ବାଦ ପାଇଲେ, ଆଉ ଘରେ ଘରେ ବିବାହୋତ୍ସବ ଓ ବାଧାଇ ଦେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଚଉଦ ଭୁବନ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ସହିତ ରଘୁବୀର ରାମଙ୍କ ବିବାହରେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା। ଶୁଭ…
- 1.33.691
ତାପରେ ନାନା ପ୍ରକାରର ଭୋଜନରେ ବିଶାଳ ଭୋଜର ଆୟୋଜନ ହେଲା, ଏବଂ ଜନକ ବରାତୀମାନଙ୍କୁ ଡାକି ପଠାଇଲେ। ଅତୁଳନୀୟ ବସ୍ତ୍ର ସ୍ୱାଗତ-କାର୍ପେଟ ଭାବେ ପଥରେ ବିଛାଗଲା, ଏବଂ ରାଜା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଆଗକୁ ଗଲେ। ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପଦ ଧୋଇଲେ, ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆସନରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ଜନକ…
- 1.34.700
ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତି ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଏହି ସମ୍ବାଦ ପଠାଅ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସଭ୍ୟମାନେ ଏବଂ ରାଜା ନିଜେ ପ୍ରେମରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲେ।
- 1.34.703
ଏହିଭଳି ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସଜାଇ ଜନକ ତାହା ଅୟୋଧ୍ୟାପୁରକୁ ପଠାଇ ଦେଲେ। ବରଯାତ୍ରା ବାହୁଡ଼ିବ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ରାଣୀମାନେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ, ଯେନ ସାମାନ୍ୟ ଜଳରେ ମାଛଙ୍କ ଦଳ। ବାରବାର ସୀତାଙ୍କୁ କୋଳକୁ ନେଲେ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ତୁମେ ସଦା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଅ, ଦୀର୍ଘକାଳ ସୌଭାଗ୍ୟ…
- 1.34.707
ରାମଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ରାଣୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅନୁରାଗରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇ ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କ ଚରଣରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଲଜ୍ଜା ଆଉ ରହିଲା ନାହିଁ, କାରଣ ହୃଦୟ ପ୍ରେମରେ ଭରିଗଲା। ଏହି ସ୍ୱାଭାବିକ ସ୍ନେହ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇପାରିବ? ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କ…
- 1.34.715
ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲ ବର୍ଷଣ କଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଅୟୋଧ୍ୟାପତି ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ନିଶାନ ବଜାଇ ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରୀକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
- 1.35.723
ମଝି ମଝି ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ ବିଶ୍ରାମ କରି ରାସ୍ତାର ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇ ଦେଇ, ପବିତ୍ର ଦିନରେ ବିବାହଯାତ୍ରୀ ଦଳ ଅଯୋଧ୍ୟା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ଗଲା।