ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଯମ ହରି-ଭକ୍ତିର ପରମ ମହିମା ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି—ଯେମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ଉପବାସ ରଖନ୍ତି ଓ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମ ବାନ୍ଧି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ‘ହରି’ ଶବ୍ଦର ଅକସ୍ମାତ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମ କାଟି ଯମର ଲେଖାରୁ ମୁକ୍ତ କରେ। ସୂତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚିନ୍ତନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; ଯମକାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ପାଇଁ ମୋହିନୀ-ସଦୃଶ ମନୋହର କନ୍ୟା ପ୍ରକଟ ହୁଏ ଓ କାମର କଠୋର ନିନ୍ଦା ଉପଦେଶ ହୁଏ—ନିଷିଦ୍ଧ ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରତି ମନରେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ତାହା ନରକଦାୟକ ଓ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟନାଶକ। ବ୍ରହ୍ମା ଦେହକୁ ଅସ୍ଥି-ମାଂସ-ମଳାଦି ଭାବେ ବିଚାରି ମୋହ ଦୂର କରନ୍ତି ଓ କନ୍ୟାକୁ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ପରେ ସତ୍ୟ ଓ ତ୍ୟାଗରେ ଆଦର୍ଶ ରାଜା ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ଓ ପୁତ୍ର ଧର୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ କଥା ଆସେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଯୋଜନା—କନ୍ୟା ଶପଥରେ ରାଜାକୁ ବାନ୍ଧି ହରିବାସର ବ୍ରତ (ଉପବାସ) ଛାଡ଼ିବାକୁ ଚାହିବ, ଶେଷରେ ନିଜ ପୁତ୍ରର ଶିରଚ୍ଛେଦ ମାଗି ଘୋର ସତ୍ୟଧର୍ମ ପରୀକ୍ଷା କରିବ; ଅଚଳ ସତ୍ୟର ଫଳ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 1
यम उवाच । प्राप्तं तात मया सार्द्धं वेदांघ्रिनमने हितम् । नाहं गच्छामि योगांतं पुनरेव जगत्पते ॥ १ ॥
ଯମ କହିଲେ—ହେ ତାତ, ମୋ ସହିତ ତୁମେ ବେଦାଧିପତିଙ୍କ ପାଦରେ ପ୍ରଣାମର ହିତକର ଫଳ ପାଇଛ। ହେ ଜଗତ୍ପତି, ମୁଁ ଯୋଗର ଅନ୍ତିମ ଅବସ୍ଥାକୁ ଯାଏନି; ପୁଣି ଜଗତକୁ ଫେରିଆସେ।
Verse 2
प्रशासति महीं भूपेहाटकांगदसंज्ञके । तमेकं देवताश्रेष्ठं संप्राप्ते हरिवासरे ॥ २ ॥
ହାଟକାଙ୍ଗଦ ନାମକ ରାଜା ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନ ଆସିଲେ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେଇ ଏକ ପରମଦେବଙ୍କୁ ନିକଟେ ଯାଇ ପୂଜା କଲା।
Verse 3
यदि चालयसे धैर्यात्ततोऽहं तव किंकरः । स मे शत्रुर्महान्देव तेन लुप्तः पटो मम ॥ ३ ॥
ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ଡଗମଗାଇ ପାର, ତେବେ ମୁଁ ତୁମର କିଙ୍କର ହେବି। କିନ୍ତୁ ହେ ମହାଦେବ, ମୋର ସେଇ ମହାଶତ୍ରୁ ମୋ ପଟକୁ ଲୁପ୍ତ କରାଇଦେଇଛି।
Verse 4
तमेकं भोजयित्वा तु कार्ष्णेऽहनि महीपतिम् । कृतकृत्यो भविष्यामि गयापिंडप्रदो यथा ॥ ४ ॥
କାର୍ଷ୍ଣ ଦିନରେ ସେଇ ଏକ ମହୀପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଦେଲେ, ମୁଁ କୃତକୃତ୍ୟ ହେବି—ଗୟାରେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ପରି।
Verse 5
अद्य प्रभृति देवेशोयैर्नरैः संस्मृतो हरिः । उपोषितः स्तुत्वोपि न नियम्या मया हि ते ॥ ५ ॥
ଆଜିଠାରୁ, ହେ ଦେବେଶ, ଯେ ନରମାନେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି, ଉପବାସ ରଖି ସ୍ତୁତି କରିଛନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନିୟମିତ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
Verse 6
हरिरिति सहसा ये संगृणंतिच्छलेन जननिजठरमार्गात्ते विमुक्ते विमुक्ता हि मर्त्याः । मम पटविलिपिं ते नो विशंति प्रवीणा दिविचरवरसंघैस्ते नमस्या भवन्ति ॥ ६ ॥
ଯେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ହଠାତ୍ ‘ହରି’ ନାମ—ଛଳରେ ମଧ୍ୟ—ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମାତୃଗର୍ଭ ମାର୍ଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତ। ସେହି ପ୍ରବୀଣମାନେ ମୋର ଲେଖା-ପଟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଗଣ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନୀୟ କରନ୍ତି।
Verse 7
सौतिरुवाच । वैवस्वतस्य कार्येण तत्सम्मानचिकीर्षया । चिंतयामास देवेशो विरिंचिः कुशलांछनः ॥ ७ ॥
ସୌତି କହିଲେ—ବୈବସ୍ୱତଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ଶୁଭଲକ୍ଷଣଧାରୀ ଦେବେଶ ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
Verse 8
चिंतयित्वा क्षणं देवः सर्वभूतैश्च भूषितः । भूतत्रासनमात्रं तु रूपं स जगृहे विभुः ॥ ८ ॥
କ୍ଷଣମାତ୍ର ଚିନ୍ତା କରି, ସମସ୍ତ ଭୂତଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ସେ ଦେବ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଭୁ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଭୟଭୀତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
Verse 9
तस्मिन्नुत्पादयामास प्रमदां लोकमोहिनीम् । सर्वयोषिद्वरा देवीमनसा निर्भिता बभौ ॥ ९ ॥
ତାହାପରେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସେ ଲୋକମୋହିନୀ ଏକ ପ୍ରମଦା (ଯୁବତୀ) ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଯୋଷିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସେ ଦେବୀ ମନରେ ମନରେ ଭୀତ ହେଲେ।
Verse 10
सा बभूवाग्रतस्तस्य सर्वालंकारभूषिता । दृष्ट्वा पितामहस्तां तु रूपद्रविणसंयुताम् ॥ १० ॥
ସେ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡ଼ାଇଲେ। ରୂପ ଓ ଧନ-ବୈଭବରେ ଯୁକ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) [ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ]।
Verse 11
प्राहेमान् पश्यतो ह्येतां स्वकान्वै काममोहितान् । प्रत्यवायभयाद्ब्रह्या चक्षुषी संन्यमीलयत् ॥ ११ ॥
ନିଜ ଲୋକମାନେ କାମମୋହରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିବାକୁ ଦେଖି ସେ କହିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟବାୟଭୟରୁ ସେ ପୂଜ୍ୟା ସାଧ୍ବୀ ଚକ୍ଷୁ ମୁଦିଲେ।
Verse 12
सरागेणेह मनसा सरागेणेह चक्षुषा । चिंतयेद्वीक्षयेद्वापि जननीं वा सुतामपि ॥ १२ ॥
ଏଠାରେ ରାଗଦୂଷିତ ମନ ଓ ରାଗଦୂଷିତ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା କେହି ନିଜ ମା’ କିମ୍ବା ନିଜ ଝିଅକୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରେ କିମ୍ବା ଦେଖେ, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ହୁଏ—କାମ ହିଁ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ମଲିନ କରେ।
Verse 13
वधूं वा भ्रातृजायां वा गुरोभार्यां नृपस्त्रियम् । स याति नरकं घोरं संचिंत्य श्वपचीमपि ॥ १३ ॥
ଯେ କେହି ବହୁ, ଭାଇର ସ୍ତ୍ରୀ, ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି ମନରେ ମଧ୍ୟ କାମନା କରେ, ସେ ଘୋର ନରକକୁ ଯାଏ—ଶ୍ୱପଚୀକୁ ମଧ୍ୟ କାମଭାବେ ଚିନ୍ତିଲେ ସୁଦ୍ଧା।
Verse 14
दृष्ट्वा हि प्रमदा ह्येता यः क्षोभं व्रजते नरः । तस्य जन्मकृतं पुण्यं वृथा भवति नान्यथा ॥ १४ ॥
ଏହି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଯେ ପୁରୁଷ କ୍ଷୋଭକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ତାହାର ଜନ୍ମଭରି ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଯାଏ; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
Verse 15
प्रसंगे दशसाहस्रं पुण्यमायाति संक्षयम् । पुण्यस्य संक्षयात्पापी पाषाणाखुर्भवेद्ध्रुवम् ॥ १५ ॥
କୁସଙ୍ଗ ଓ ଆସକ୍ତିର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଦଶସାହସ୍ର ପୁଣ୍ୟ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ପାପୀ ନିଶ୍ଚୟ ‘ପାଷାଣାଖୁର’ (ଅଧମ ଯୋନି) ହୁଏ।
Verse 16
तस्मान्न चिंतयेत्प्राज्ञो ह्येता रागेण चक्षुषा । जनन्या अपि पादौ तु नादेयौ द्वादशाब्दिकैः ॥ १६ ॥
ଏହେତୁ ଆସକ୍ତିରେ ଆବୃତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମାତାଙ୍କ ପାଦ ମଧ୍ୟ କାମ୍ୟବସ୍ତୁ ଭାବେ ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ।
Verse 17
सुतैस्त्वभ्यंगकरणे पुनर्यौवनसंस्थितैः । षष्ट्यतीतां सुतोऽभ्यंगे नियुञ्जीत विचक्षणः ॥ १७ ॥
ପୁତ୍ରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଯୌବନର ପକ୍କତାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ (ତେଲମର୍ଦ୍ଦନ) କରିବା ଉଚିତ୍। ଷଷ୍ଟି ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ମାତାଙ୍କ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗରେ ବିଚକ୍ଷଣ ପୁତ୍ର ନିଯୁକ୍ତ ହେଉ।
Verse 18
वृद्धो वापि युवा वापि न पादौ धावयेद्वधूम् । उभयोः पतनं प्रोक्तं रौरवेऽङ्गारसंचये ॥ १८ ॥
ବୃଦ୍ଧ ହେଉ କି ଯୁବକ, କେହି ମଧ୍ୟ ବଧୂକୁ ପାଦେ ଧାଉଁଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଉଭୟଙ୍କ ପତନ କୁହାଯାଇଛି; ରୌରବ ନରକରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାରର ଢେର ତାଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ।
Verse 19
या वधूर्दर्शयेदंगं विवृतं श्वशुरस्य हि । पाणिपादाहता राजन् क्रिमिभक्ष्या भवेत्तु सा । वधूहस्तेन यः पापः पादशौचं करोति हि ॥ १९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯେ ବଧୂ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ଅନାବୃତ କରି ଦେଖାଏ, ସେ ହାତ‑ପାଦରେ ଆଘାତ ପାଇ କୀଟମାନଙ୍କ ଭକ୍ଷ୍ୟ ହୁଏ। ଏବଂ ଯେ ପାପୀ ବଧୂର ହାତରେ ନିଜ ପାଦଶୌଚ (ପାଦ ଧୋଇବା/ଶୁଦ୍ଧି) କରାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷଭାଗୀ।
Verse 20
स्नानं वाप्यथवाभ्यंगं तस्याप्येवंविधा गतिः । सूचीमुखैः कृष्णवक्रैःर्भुज्यते कल्पसंस्थितिम् ॥ २० ॥
ସ୍ନାନ ହେଉ କି କେବଳ ତେଲ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ, ତାହାର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଗତି ହୁଏ। ସୂଚୀମୁଖ ଓ କୃଷ୍ଣବକ୍ତ୍ର ପ୍ରାଣୀମାନେ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି।
Verse 21
तस्मान्न वीक्षयेन्नारीं सुतां वापि वधूं नरः । साभिलाषेण मनसा तत्क्षणात्पतते नरः ॥ २१ ॥
ଏହେତୁ ପୁରୁଷ କାମରଞ୍ଜିତ ମନେ ନାରୀକୁ—ନିଜ କନ୍ୟା ହେଉ କି ବଧୂ—ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେଇ କ୍ଷଣେ ଧର୍ମରୁ ପତିତ ହୁଏ।
Verse 22
एवं संचिंतयित्वा च सूक्ष्मां दृष्टिं चकार ह । यदिदं वर्तुलं वक्त्रं सोन्नतं दृश्यते शुभम् ॥ २२ ॥
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି ସେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିବେକଦୃଷ୍ଟି ଦେଲା—“ଏହି ବର୍ତୁଳ ମୁଖ, ଉନ୍ନତ ଲକ୍ଷଣ ସହ, ଶୁଭ ଦିଶୁଛି” ବୋଲି।
Verse 23
अस्थिपंजरमेतद्धि चर्ममांसावृतं त्विति । वसा मेदोऽथ नयने सोज्वले स्त्रीषु संस्थिते ॥ २३ ॥
ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଅସ୍ଥିର ପଞ୍ଜର, ଚର୍ମ ଓ ମାଂସରେ ଆବୃତ; ଭିତରେ ବସା ଓ ମେଦ ଅଛି, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କରେ ଏହି ଦୁଇ ନୟନ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ।
Verse 24
अत्युच्छ्रितमिदं मांसं स्तनयोः समवस्थितम् । निम्नांशतां दर्शयति त्रिवली जठरस्थिता ॥ २४ ॥
ସ୍ତନଦ୍ୱୟର ମଧ୍ୟରେ ସମଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ମାଂସ ଅତ୍ୟୁଚ୍ଛ୍ରିତ; ଏବଂ ଜଠରସ୍ଥ ତ୍ରିବଳୀ ମଧ୍ୟଭାଗର କୋମଳ ନିମ୍ନତା (ସୁକୁମାରତା) ଦର୍ଶାଏ।
Verse 25
पुनरेवाधिकं क्षिप्तं मांसं जघनवत्मनि । मूत्रद्वारमिदं गुह्यं यत्र मुग्धं जगत्त्रयम् ॥ २५ ॥
ପୁନର୍ବାର ଜଘନପଥରେ ଅଧିକ ମାଂସ ରଖାଯାଇଛି; ଏହି ଗୁହ୍ୟ ମୂତ୍ରଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିଜଗତ ମୁଗ୍ଧ ହୁଏ।
Verse 26
अपानवायुना जुष्टं सदैव प्रतिकुत्सितम् । भस्त्रावर्गाधिकं क्षिप्तं मांसं जघनवर्त्मनि ॥ २६ ॥
ଅପାନବାୟୁ ସହ ଯୁକ୍ତ ଏହି ଦେହପିଣ୍ଡ ସଦା ଘୃଣାସ୍ପଦ ଓ ନିନ୍ଦ୍ୟ; ଭସ୍ତ୍ରାର ଭାର ପରି ଏହି ମାଂସପିଣ୍ଡ ଜଘନମାର୍ଗେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 27
कृतं यद्विद्द्विधा काष्ठं तद्वज्जंघा द्विधा ध्रुवम् । शुक्रास्थिपूरितं मांसैः कथं सुन्दरतां व्रजेत् ॥ २७ ॥
ଯେପରି ଫାଟିଥିବା କାଠ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଇ ଭାଗ ହୁଏ, ସେପରି ଜଂଘା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁଇଟି। ଶୁକ୍ର ଓ ଅସ୍ଥିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମାଂସରେ ଆବୃତ—ଏହା କିପରି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇବ?
Verse 28
मांसमेदोवसासारे किं सारं देहिनां वद । विष्ठामूत्रमलैः पुष्टे को देहे रज्यते नरः ॥ २८ ॥
ମାଂସ, ମେଦ ଓ ମଜ୍ଜା ମାତ୍ର ସାର ଥିବା ଏହି ଦେହରେ ଦେହୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ’ଣ ସତ୍ୟ ସାର ଅଛି? ବିଷ୍ଠା, ମୂତ୍ର ଓ ମଳରେ ପୋଷିତ ଏହି ଶରୀରରେ କିଏ ରାଗ କରିବ?
Verse 29
एवं विचार्य बहुधा विरिंचिर्ज्ञानचक्षुषा । धैर्यं कृत्वा च नारीं तामुवाच गजगामिनीम् ॥ २९ ॥
ଏପରି ଜ୍ଞାନଚକ୍ଷୁରେ ବହୁପ୍ରକାର ଭାବି, ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି ସେଇ ଗଜଗାମିନୀ ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 30
यथाहि मनसा सृष्टा मया त्वं वरवर्णिनी । तथा भूतासि चार्वंगि मानसोन्मादकारिणी ॥ ३० ॥
ହେ ବରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ମୁଁ ମନରେ ଯେପରି ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି, ସେପରି ତୁମେ ହୋଇଛ; ହେ ଚାର୍ବଙ୍ଗୀ! ତୁମେ ମନକୁ ଉନ୍ମାଦିତ କର।
Verse 31
तमुवाच तदा सा तु प्रणम्य चतुराननम् । पश्य मूर्छान्वत्नांथ जगत्स्थावरजंगमम् ॥ ३१ ॥
ତେବେ ସେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲା—“ଦେଖନ୍ତୁ, ମୋହବଶରେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସମଗ୍ର ଜଗତ ମୂର୍ଛିତ ହୋଇପଡ଼ିଛି।”
Verse 32
मोहितं मम रूपेण सयोगि यदकल्मषम् । स नास्ति त्रिषु लोकेषु यः पुमान्मम दर्शनात् ॥ ३२ ॥
ମୋ ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେ ଯୋଗୀ ପାପମୁକ୍ତ ହୁଏ। ତ୍ରିଲୋକରେ ମୋ ଦର୍ଶନରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ନ ହେବା ପୁରୁଷ କେହି ନାହିଁ।
Verse 33
भवंतमादितः कृत्वा न क्षोभं याति पद्मज । आत्मस्तुतिर्न कर्तव्या केनचिच्छुभमिच्छता ॥ ३३ ॥
ହେ ପଦ୍ମଜ! ଆଦ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ରଖିଲେ କେହି କ୍ଷୋଭକୁ ପାଉନାହିଁ। ତେଣୁ ସତ୍ୟ ଶୁଭ ଇଚ୍ଛୁକ କେହି ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 34
स्तवनान्नरकं याति विशुद्धोऽपि च मानवः । तथापि स्तवनं ब्रह्मन् कर्तव्यं कार्यहेतुना ॥ ३४ ॥
କେବଳ ସ୍ତବନ-ପ୍ରଶଂସାରୁ ବିଶୁଦ୍ଧ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଇପାରେ। ତଥାପି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଯଥୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟହେତୁରେ ସ୍ତବନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 35
साहं सृष्टा त्वया ब्रह्मन् कस्यचित्क्षोभणाय वै । तमादिश जगन्नाथ क्षोभयिष्ये न संशयः ॥ ३५ ॥
ହେ ବ୍ରହ୍ମନ! ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାହାକୁ କ୍ଷୋଭିତ କରିବା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ତେଣୁ, ହେ ଜଗନ୍ନାଥ! ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ; ମୁଁ ନିସ୍ସନ୍ଦେହେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷୋଭିତ କରିବି।
Verse 36
मां दृष्ट्वापि क्षितौ देव भूधरश्चापि मुह्यति । किं पुनश्चेतनोपेतः श्वासोच्छासी नरस्त्विति ॥ ३६ ॥
ହେ ଦେବ! ମୋତେ ଦେଖିଲେ ପୃଥିବୀର ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୁଏ; ତେବେ ଚେତନାଯୁକ୍ତ, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ କେତେ ଅଧିକ ବିମୁଢ଼ ହେବ!
Verse 37
तथा चोक्तं पुराणेषु नारीवीक्षणवर्णनम् । उन्मादकरणं नॄणां दुश्चरव्रतनाशनम् ॥ ३७ ॥
ପୁରାଣମାନେ କହିଛନ୍ତି—ନାରୀଦର୍ଶନର ବର୍ଣ୍ଣନା ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଉନ୍ମାଦୀ କରେ ଏବଂ ଦୁଶ୍ଚର ଭାବେ ପାଳିତ ବ୍ରତକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରେ।
Verse 38
सन्मार्गे तावदास्ते प्रभवति पुरुषस्तावदेवेंद्रियाणां लज्जां तावद्विधत्ते विनयमपि समालंबते तावदेव । भ्रूचापाक्षेपयुक्ताः श्रवणपथगता नीलपक्ष्माण एते यावल्लीलावतीनां न हृदि धृतिमुषो दृष्टिबाणाः पतंति ॥ ३८ ॥
ମନୁଷ୍ୟ ଯେତେଦିନ ସନ୍ମାର୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ, ସେତେଦିନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ତାହାର ବଶରେ ରହେ; ସେତେଦିନ ଲଜ୍ଜା ଓ ବିନୟ ଜାଗେ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୀଳାବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ଭୃକୁଟି-ଧନୁଷର ଆକ୍ଷେପରେ, ନୀଳ ପକ୍ଷ୍ମାଯୁକ୍ତ, କର୍ଣ୍ଣପଥରେ ଆସି ହୃଦୟରେ ପତିତ ଦୃଷ୍ଟି-ବାଣ ଧୃତି ହରଣ ନ କରେ।
Verse 39
धिक्तस्य मूढमनसः कुकवेः कवित्वं यः स्त्रीमुखं च शशिनं च समीकरोति । भ्रूक्षेपविस्मितकटाक्षनिरीक्षनिरीक्षितानि कोपप्रसादहसितानि कुतः शशांके ॥ ३९ ॥
ଯେ ମୂଢମନା କୁକବି ସ୍ତ୍ରୀମୁଖକୁ ଶଶୀ ସହ ସମାନ କରେ, ତାହାର କବିତ୍ୱକୁ ଧିକ୍। ହେ ଶଶାଙ୍କ! ତୋରେ କେଉଁଠି ସେ ଭୃକୁଟି-ସଙ୍କେତ, ବିସ୍ମିତ କଟାକ୍ଷ, ପୁନଃପୁନଃ ନିରୀକ୍ଷିତ ଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ କୋପ-ପ୍ରସାଦ-ହାସ୍ୟର ଭାବ?
Verse 40
पीतं हि मद्यं मनुजेन नाथ करोति मोहं सुविचक्षणस्य । स्मृता च दृष्टा युवती नरेण विमोहयेदेव सुराधिका हि ॥ ४० ॥
ହେ ନାଥ! ମନୁଷ୍ୟ ପିଇଥିବା ମଦ୍ୟ ବିବେକୀକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରେ। ଯୁବତୀ ତ ମନୁଷ୍ୟ ମନେ ପକାଇଲେ କିମ୍ବା କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ, ମଦ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଭାବେ ବିମୋହିତ କରେ।
Verse 41
मोहनार्थं त्वया सृष्टा नराणां प्रपितामह । तमादिशजगन्नाथ त्रैलोक्यं मोहयाम्यहम् ॥ ४१ ॥
ହେ ପ୍ରପିତାମହ! ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ। ତେଣୁ ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ମୋତେ ଆଦେଶ ଦିଅ—ଯେଣୁ ମୁଁ ତ୍ରିଲୋକକୁ ମୋହିତ କରିପାରିବି।
Verse 42
ब्रह्मोवाच । सत्यमुक्तं त्वया देवि नासाध्यं भुवनत्रये । नागनासोरु सुभगे मत्तमातंगगामिनि ॥ ४२ ॥
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦେବୀ! ତୁମେ କହିଥିବା କଥା ସତ୍ୟ; ତ୍ରିଭୁବନରେ ତୁମ ପାଇଁ ଅସାଧ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ହେ ସୁଭଗେ, ନାଗନାସ ସଦୃଶ ଊରୁଯୁକ୍ତେ, ମତ୍ତ ହସ୍ତିନୀ ପରି ଗମନକାରିଣୀ!
Verse 43
या त्वं दूषयसे चेतो ममापि वरवर्णिनि । तन्मया सुगृहीतं तु कृतं ज्ञानांकुशेन हि ॥ ४३ ॥
ହେ ଵରବର୍ଣ୍ଣିନୀ! ତୁମେ ଯେ ମୋ ମନକୁ ଦୂଷିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେହି ମନକୁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନରୂପ ଅଙ୍କୁଶରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି।
Verse 44
सा त्वं कथं न लोकानां चेतांस्यपहरिष्यसि । सत्यमेतद्विशालाक्षि तव रूपं विमोहनम् ॥ ४४ ॥
ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି! ତୁମେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନକୁ କିପରି ନ ହରିବ? ସତ୍ୟ—ତୁମ ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋହନ ଓ ବିମୋହନକାରୀ।
Verse 45
सामरं हि जगत्सर्वं निश्चेष्टमपि लक्षये । यन्निमित्तं मया सृष्टा तत्साधय वरानने ॥ ४५ ॥
ମୁଁ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସଂଘର୍ଷରତ ଦେଖୁଛି, ତଥାପି ଯେନ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ। ହେ ଵରାନନେ! ଯେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ସେହିକୁ ସାଧନ କର।
Verse 46
वैदिशे नगरे राजा नाम्ना रुक्मांगदः क्षितौ । यस्य सन्ध्यावली भार्या तव रूपोपमा शुभे ॥ ४६ ॥
ପୃଥିବୀରେ ବୈଦିଶା ନଗରେ ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶୁଭା ରାଣୀ ସନ୍ଧ୍ୟାବଳୀ; ତାଙ୍କ ରୂପ ତୁମ ରୂପ ସମାନ ଥିଲା।
Verse 47
यस्यां धर्मांगदो जातो पितुरत्यधिकः सुतः । दशनागायु तबलः प्रतापेन रविर्यथा ॥ ४७ ॥
ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଧର୍ମାଙ୍ଗଦ ଜନ୍ମିଲେ, ପିତାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର। ସେ ଦଶହଜାର ହାତୀର ବଳଧାରୀ ଏବଂ ପ୍ରତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ।
Verse 48
यः क्षांत्या धरया तुल्यो गांभीर्ये सांगरोपमः । तेजसा वह्निवद्द्वीप्तः क्रोधे वैवस्वतोपमः ॥ ४८ ॥
ସେ କ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମ, ଗାମ୍ଭୀର୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ସମ, ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ, ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ବୈବସ୍ୱତ ଯମ ସମ କଠୋର ଥିଲେ।
Verse 49
त्यागे वैरौचनिर्यद्वद्गतौ हि पवनोपमः । सौम्यत्वे शशितुल्यस्तु रूपवान् मन्मथो यथा ॥ ४९ ॥
ତ୍ୟାଗରେ ସେ ବୈରୋଚନି ବଳି ସମ, ଗତିରେ ପବନ ସମ। ସୌମ୍ୟତାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ, ରୂପରେ ମନ୍ମଥ ପରି ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ।
Verse 50
जीवभार्गवयोस्तुल्यो यो नीतौ राजनन्दनः । पित्रा भुक्तं समस्तैकं जंबूद्वीपं वरानने ॥ ५० ॥
ହେ ବରାନନେ, ସେ ରାଜପୁତ୍ର ନୀତିରେ ଜୀବ ଓ ଭାର୍ଗବ ସମ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତା ସମଗ୍ର ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପକୁ ଏକ ଅଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟରୂପେ ଶାସନ କରିଥିଲେ।
Verse 51
धर्मांगदेन द्वीपानि संजितान्यपराण्यपि । पित्रोस्तु व्रीडया येन न ज्ञातं प्रमदासुखम् ॥ ५१ ॥
ଧର୍ମାଙ୍ଗଦ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କଲେ; କିନ୍ତୁ ପିତାମାତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଲଜ୍ଜା ଓ ଭକ୍ତିରେ ସେ ନାରୀସଙ୍ଗର କ୍ରୀଡାସୁଖ କେବେ ଭୋଗ କଲେ ନାହିଁ।
Verse 52
स्वयं प्राप्ताः परित्यक्ता येन भार्याः सहस्रशः । यो न वाक्याद्विचलते सहैव हि पितुर्गृहे ॥ ५२ ॥
ସ୍ୱୟଂ ଆସି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ସେ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ; ଏବଂ ଦିଆଯାଇଥିବା ବଚନରୁ କେବେ ଡଗମଗାନ୍ତି ନାହିଁ, ପିତୃଗୃହରେ ମଧ୍ୟ ଅଚଳ।
Verse 53
यस्य वै त्रीणि सुभगे मातॄणां चारुहासिनि । शतानि कनकाभासे त्वविशेषेण पश्यति ॥ ५३ ॥
ହେ ସୁଭଗେ, ଚାରୁହାସିନି, କନକାଭେ! ଯେ ଭେଦ ନ କରି ତିନିଶେ ମାତୃଦେବୀମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ଏମିତି ଦିବ୍ୟଦୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
Verse 54
तस्य धर्मप्रधानस्य पुत्ररत्नांचितस्य च । समीपं गच्छ चार्वंगि मंदरे पर्वतोत्तमे ॥ ५४ ॥
ଧର୍ମପ୍ରଧାନ ଏବଂ ରତ୍ନସଦୃଶ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କରେ ଶୋଭିତ ତାହାର ସମୀପକୁ ଯାଅ—ହେ ଚାର୍ବଙ୍ଗି! ପର୍ବତୋତ୍ତମ ମନ୍ଦରରେ।
Verse 55
तत्र वत्स्यति राजा वै तुरगेणातिवाहितः । तव गीतेन चार्वंगि मोहितोऽश्वं विहाय च ॥ ५५ ॥
ସେଠାରେ ରାଜା ତୁରଗ ଦ୍ୱାରା ଅତିବେଗେ ବହିତ ହୋଇ ରହିବେ; କିନ୍ତୁ ହେ ଚାର୍ବଙ୍ଗି, ତୁମ ଗୀତରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେ ଅଶ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗିଦେବେ।
Verse 56
अधिरुह्य गिरेः पृष्ठं स संगं यास्यति त्वया । तत्र देवि त्वयावाच्यं मिलित्वा भूभुजा त्विह ॥ ५६ ॥
ପର୍ବତର ପିଠି ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ତୁମ ସହ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳକୁ ଯିବ। ସେଠାରେ, ହେ ଦେବୀ, ଏଠି ରାଜାଙ୍କୁ ମିଳି ତୁମେ ଏହି ସନ୍ଦେଶ ତାଙ୍କୁ କହିବ।
Verse 57
अहं भार्या भविष्यामि तव राजन्न संशयः । यद्ब्रवीमि ह्यहं नाथ तत्कार्यं हि त्वया ध्रुवम् ॥ ५७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବି। ହେ ନାଥ, ମୁଁ ଯାହା କହେ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବାକୁ ପଡିବ।
Verse 58
मोहितस्तव रूपेण तथैव प्रतिपद्यते । यतस्तं शपथैर्धृत्वा दक्षिणेन करेण वै ॥ ५८ ॥
ତୁମ ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇ ସେ ସେହିପରି ଆଚରଣ କରେ; ତେଣୁ ଶପଥଦ୍ୱାରା ତାକୁ ବାନ୍ଧି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ଡାହାଣ ହାତ ଧରିଲା।
Verse 59
वाच्यः कतिपयैः सुभ्रु दिनैरपगतैस्त्विति । सुरते तव चार्वंगि यदा मुग्धो हि लक्ष्यते ॥ ५९ ॥
ହେ ସୁଭ୍ରୁ, କିଛି ଦିନ କଟିଗଲା ପରେ ଏହିପରି କହିବା ଉଚିତ: ହେ ଚାର୍ବଙ୍ଗି, ସୁରତରେ ସେ ତୁମପ୍ରତି ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଛି ବୋଲି ଯେତେବେଳେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ…
Verse 60
तदा प्रहस्य राज्ञो वै स्मारणीयं पुरा वचः । यस्त्वया शपथो राजन्कृतो मद्वाक्यपालने ॥ ६० ॥
ତେବେ ହସି ହସି ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା କଥା ସ୍ମରଣ କରାଇଲା: “ହେ ରାଜନ୍, ମୋ କଥା ପାଳନ ପାଇଁ ତୁମେ ଯେ ଶପଥ କରିଥିଲ…”
Verse 61
तत्पालयमहीपाल मन्येऽहं समयस्त्विति । एवमुक्ते त्वया मुग्धो राजा वै सत्यगौरवात् ॥ ६१ ॥
ଏହେତୁ, ହେ ମହୀପାଳ! ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର; ମୁଁ ଏହାକୁ ଯଥାର୍ଥ ସମୟଧର୍ମ (ପ୍ରତିଜ୍ଞା-କର୍ତ୍ତବ୍ୟ) ବୋଲି ମନେ କରେ। ତୁମେ ଏପରି କହିଲେ, ସତ୍ୟର ଗୌରବରେ ସରଳହୃଦୟ ରାଜା ସମ୍ମତ ହେଲେ।
Verse 62
पालयामि न संदेहो ब्रूहि किं ते ददाम्यहम् । एवमुक्ते तु वचने त्वया वाच्यो वरानने ॥ ६२ ॥
ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିବି—କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କୁହ, ମୁଁ ତୁମକୁ କ’ଣ ଦେବି? ଏପରି କଥା କୁହାଯାଇଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ତେବେ ତୁମେ ନିଜ ବର କହିବା ଉଚିତ।
Verse 63
रुक्मांगदो महीपालो धर्मांगदपिता शुभे । नोपवासस्त्वया कार्यो जातु वै हरिवासरे ॥ ६३ ॥
ହେ ଶୁଭେ! ଧର୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ ପିତା ରାଜା ରୁକ୍ମାଙ୍ଗଦ କହିଲେ—‘ହରିବାସରେ (ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ) ତୁମେ କେବେ ଉପବାସ କରିବ ନାହିଁ।’
Verse 64
सुरतस्रं सकारी मे ह्युपवासो भवेत्प्रिय । सुमुग्धां यौवनोपेतां स्वभार्यां यो न सेवते ॥ ६४ ॥
ପ୍ରିୟେ! ମୋ ପାଇଁ ଦାମ୍ପତ୍ୟ-ସଙ୍ଗ ତ୍ୟାଗ ନିଜେ ଏକ ପ୍ରକାର ଉପବାସ ହୁଏ। ଯେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀକୁ—ମୋହିନୀ, ଯୌବନସମ୍ପନ୍ନା—ପ୍ରେମରେ ସେବା-ସଙ୍ଗ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଗୃହଧର୍ମରେ ଦୋଷ କରେ।
Verse 65
पर्वापेक्षी दुराचारः स याति नरकं ध्रुवम् । त्रिरात्रमपविद्धाहं त्वया भूप उपोषणात् ॥ ६५ ॥
ଯେ ଦୁରାଚାରୀ କେବଳ ପର୍ବଦିନର ଆଶାରେ ଉପବାସ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନରକକୁ ଯାଏ। ହେ ଭୂପ! ତୁମ ଉପୋଷଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତିନି ରାତି ଧରି ଅବହେଳିତ ହୋଇ ଦୂରେ ରହିଛି।
Verse 66
नाहं निमेषमप्येकं स्थातुं शक्ता त्वया विना । श्राद्धकाले तु संप्राप्ते उपाविष्टैर्द्विजैः किल ॥ ६६ ॥
ମୁଁ ତୁମ ବିନା ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବି ନାହିଁ | ବାସ୍ତବରେ, ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟ ଆସିଲା ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିଥିଲେ...
Verse 67
याचते संगमं भार्या यदि भोग्या तदैव सा । एवं संबोध्यमानोऽपि यदा राजा वचस्तव ॥ ६७ ॥
ଯଦି ପତ୍ନୀ ସଙ୍ଗମ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେ ଯୋଗ୍ୟ ଅଟନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ସମୟରେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ | ଏପରି ବୁଝାଇବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଯଦି ରାଜା...
Verse 68
न करिष्यति चार्वंगि तदा वाच्यं परं वचः । यदि न त्यजसे राजन्नुपवासं हरेर्दिने ॥ ६८ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଯଦି ସେ ଏପରି ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି କଠୋର ବଚନ କୁହ: 'ହେ ରାଜନ୍, ଯଦି ତୁମେ ହରିଙ୍କ ଦିନରେ ଉପବାସ ତ୍ୟାଗ ନ କର...'
Verse 69
स्वहस्तेन शिरश्च्छित्वा स्वपुत्रस्य वरासिना । धर्मांगदस्य राजेंद्र ममोत्संग्क्षिप स्वयम् ॥ ६९ ॥
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନିଜ ହାତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପୁତ୍ର ଧର୍ମାଙ୍ଗଦଙ୍କ ମସ୍ତକ କାଟି ନିଜେ ମୋ କୋଳରେ ରଖ |
Verse 70
यद्येतन्मत्प्रियं त्वं हि न करोषि महीपते । धर्मक्षीणो भवान् गंता नरके नात्र संशयः ॥ ७० ॥
ହେ ରାଜା, ଯଦି ତୁମେ ମୋର ଏହି ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନ କର, ତେବେ ତୁମର ଧର୍ମ କ୍ଷୀଣ ହେବ ଏବଂ ତୁମେ ନର୍କକୁ ଯିବ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ |
Verse 71
श्रुत्वा त्वदीयं वचनं वरांगने न हिंस्यते प्राणसमं च पुत्रम् । संगृह्य वाक्यं वसुधामराणां सम्भोक्ष्यते माधववासंरेऽसौ ॥ ७१ ॥
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ତୁମ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ପ୍ରାଣସମ ପୁତ୍ରକୁ ହିଂସା କରିବ ନାହିଁ। ପୃଥିବୀରେ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ମାଧବଙ୍କ ଧାମରେ ବସି ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳସୁଖ ଭୋଗ କରିବ।
Verse 72
ततो जनो यास्यति पूर्ववच्च यमांतिकं किंकरपाशबद्धः । लिपिप्रमाणं नरकाधिवासी भविष्यते साधु कृतं त्वया हि ॥ ७२ ॥
ତାପରେ ସେ ଲୋକଟି ପୂର୍ବବତ୍ ଯମଙ୍କ ସମୀପକୁ ନିଆଯିବ, ତାଙ୍କ କିଙ୍କରମାନଙ୍କ ପାଶରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ। ନରକରେ ବସି ସେ ଲିଖିତ ଲେଖକୁ କର୍ମର ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ମୁହାଁ ଦେବ—ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଭଲ କହିଛ।
Verse 73
अथ यदि निहंति तनयं राजा सत्येन संयुतः श्रीमान् । निःशेषामरपूज्यं व्रजति पदं पद्मनाभस्य ॥ ७३ ॥
ଯଦି ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କରେ, ତେବେ ସେ ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ପୂଜୁଥିବା ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 74
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीं प्रति ब्रह्मवाक्यं नाम सप्तमोऽध्यायः ॥ ७ ॥
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବୃହନ୍ନାରଦୀୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ ‘ମୋହିନୀ ପ୍ରତି ବ୍ରହ୍ମବାକ୍ୟ’ ନାମକ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
The chapter frames Hari-smaraṇa and vrata-observance as a grace-based jurisdictional shift: devotees who fast and praise Hari are said to move beyond Yama’s karmic accounting (his ‘records’), indicating bhakti’s power to nullify or transcend punitive karmic pathways.
It functions as a classical vairāgya technique (aśubha-bhāvanā): by seeing the body as bones, flesh, fat, impurities, and transient parts, the mind is pulled away from kāma-delusion and anchored in discriminative knowledge (jñāna) and self-restraint.
By setting up Rukmāṅgada’s oath-bound dilemma—abandon Harivāsara or commit an unthinkable act—the text dramatizes dharma’s hierarchy and the cost of truth-vows; the promised resolution is that unwavering satya, aligned with Viṣṇu’s purpose, culminates in attaining Padmanābha’s abode.