Adhyaya 111
मानसतीर्थ-शौचप्रशंसा | Praise of the ‘Mental Tīrtha’ and the Marks of Purity
Upa-parva: Tīrtha-Śauca-Anuśāsana (Discourse on Pilgrimage and Purity)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to identify the श्रेष्ठ (best) among all tīrthas and to explain where ‘parama śauca’ (supreme purity) is found. Bhīṣma responds that all tīrthas have value for the discerning, yet the highest tīrtha is internal: an ‘agādha, vimala, śuddha’ mental ford filled with satya (truth) and sustained by dhṛti (steadfastness). He enumerates purity-markers as ethical and psychological disciplines—gentleness, sincerity, straightforwardness, ahiṃsā, compassion, dama and śama—along with non-possessiveness and absence of ego. He reframes ‘snāna’ (bathing) as ‘dama-snāta’ (bathed in restraint), yielding both external and internal cleanliness. While affirming the sanctity of earthly tīrthas and their rites (prayer, bathing, ancestral offerings) as purifying, he concludes that accomplishment arises from combining bodily/ritual purity with tīrtha-purity understood as inner discipline, paralleling the need to unite ‘strength’ and ‘action’ for success.
Chapter Arc: युधिष्ठिर का प्रश्न—जब यज्ञ बहु-सामग्री, धन और राजवैभव मांगते हैं, तब दरिद्र मनुष्य किस उपाय से वही पुण्य-फल प्राप्त कर सकता है? → भीष्म समझाते हैं कि अनेक यज्ञ ‘बहूपकरण’ हैं; निर्धन के लिए उनका अनुष्ठान कठिन है। तब वे उपवास-विधियों का क्रमबद्ध विधान खोलते हैं—मिताहार, इन्द्रिय-निग्रह, अहिंसा, और अग्निहोत्र-जैसे जप-हवन के साथ दीर्घकालिक व्रत—जिनसे यज्ञ-फल की समता संभव होती है। → भीष्म का निर्णायक प्रतिपादन—उपवास-धर्म का फल यज्ञ-फल के तुल्य है; जो बारह मास तक नियम, मिताहार, जितेन्द्रियता और वैराग्य के साथ आचरण करता है, वह उच्च लोकों का दर्शन/प्राप्ति करता है और दिव्य भोग-सम्पदा से युक्त होकर दीर्घकाल सुख भोगता है। → उपवास के फल का ‘अनुपूर्व्येण’ (क्रमशः) व्याख्यान पूर्ण होता है: दरिद्र मनुष्य भी शुद्ध आचरण, संयम और अहिंसा-प्रधान व्रत से वही आध्यात्मिक उपलब्धि पा सकता है जो सम्पन्न जन यज्ञों से पाते हैं। → भीष्म आगे के अध्यायों के लिए संकेत छोड़ते हैं कि दान-धर्म और व्रत-धर्म के अन्य सूक्ष्म भेदों/फल-विशेषों का विस्तार आगे क्रमशः कहा जाएगा।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें उपवासविधिविषयक एक सौ छठा अध्याय पूरा हुआ ॥/ १०६ ॥/ ऑपन-माज बछ। अफि्-छऋाज सप्ताधिकशततमो< ध्याय: दरिद्रोंके लिये यज्ञतुल्य फल देनेवाले उपवास-व्रत और उसके फलका विस्तारपूर्वक वर्णन युधिछिर उवाच पितामहेन विधिवद् यज्ञा: प्रोक्ता महात्मना । गुणाश्रैषां यथातथ्यं प्रेत्य चेह च सर्वश:
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ପିତାମହ! ମହାତ୍ମା ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଛନ୍ତି।
Verse 2
न ते शक््या दरिद्रेण यज्ञा: प्राप्तुं पितामह । बहूपकरणा यज्ञा नानासम्भारविस्तरा:
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ପିତାମହ! ଦରିଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ସେହି ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ଫଳ ପାଇପାରେ ନାହିଁ; କାରଣ ଯଜ୍ଞରେ ଅନେକ ଉପକରଣ ଲାଗେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ତାହାର ବିସ୍ତାର ବହୁତ ବଢ଼ିଯାଏ।
Verse 3
पार्थिवै राजपुत्रैर्वा शक््या: प्राप्तुं पितामह । नार्थन्यूनैरवगुणैरेकात्मभिरसंहतै:
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ପିତାମହ! ରାଜା କିମ୍ବା ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମାତ୍ର ସେହି ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ଫଳ ପାଇପାରନ୍ତି। ଧନରେ ଅଭାବୀ, ଗୁଣହୀନ, ଏକାକୀ ଓ ଅସହାୟମାନେ ସେପରି ଯଜ୍ଞ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 4
यो दरिद्रैरपि विधि: शकक्य: प्राप्तुं सदा भवेत् | अर्थन्यूनैरवगुणैरेकात्मभिरसंहतै:
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ଯେଉଁ ବିଧିସମ୍ମତ ଧର୍ମାଚରଣ ଦରିଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ସଦା କରିପାରିବେ—ଧନାଭାବୀ, ଦୋଷଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକନିଷ୍ଠ ଓ ଅବିଭକ୍ତଚିତ୍ତ ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବେ—ସେହି ଧର୍ମ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
Verse 5
तुल्यो यज्ञफलैरेतैस्तन्मे ब्रूहि पितामह । इसलिये जिस कर्मका अनुष्ठान दरिद्रों, गुणहीनों, एकाकी और असहायोंके लिये भी सुगम तथा बड़े-बड़े यज्ञोंके समान फल देनेवाला हो, उसीका मुझसे वर्णन कीजिये ।।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ପିତାମହ! ଏହି ମହାଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଫଳ ସମାନ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଯେ ଆଚରଣ, ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ। ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ଏହା ଉପବାସଫଳ-ସ୍ୱରୂପ ଧର୍ମ; ଅଙ୍ଗିରା ଋଷି ଏହାକୁ ଉପଦେଶ କରିଥିଲେ।
Verse 6
यस्तु कल्यं तथा सायं भुञज्जानो नान्तरा पिबेत्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଲୋକ ପ୍ରଭାତେ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ, ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ମଧ୍ୟ ପାନ କରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅହିଂସାରେ ନିଷ୍ଠ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ସେ ଛଅ ବର୍ଷରେ ହିଁ ସିଦ୍ଧି ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 7
अहिंसानिरतो नित्यं जुह्नमानो जातवेदसम् | षड्भिरेव स वर्षैस्तु सिध्यते नाज संशय:
ଯେ ନିତ୍ୟ ଅହିଂସାରେ ନିରତ ହୋଇ ଜାତବେଦସ (ଅଗ୍ନି) ରେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ଛଅ ବର୍ଷରେ ହିଁ ସିଦ୍ଧି ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 8
तप्तकाञ्चनवर्ण च विमान लभते नर: । देवस्त्रीणामधीवासे नृत्यगीतनिनादिते
ନର ତପ୍ତ କାଞ୍ଚନବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନ ପାଏ; ନୃତ୍ୟ-ଗୀତର ନିନାଦରେ ମୁଞ୍ଜରିତ ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ବାସ ଲାଭ କରେ।
Verse 9
त्रीणि वर्षाणि य: प्राशेत् सततं त्वेकभोजनम्
ଯେ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ଦିନକୁ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ…
Verse 10
यज्ञ बहुसुवर्ण वा वासवप्रियमाचरेत्
ଯଜ୍ଞ କରୁ କିମ୍ବା ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରୁ—ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଯାହା ବିଶେଷ ପ୍ରିୟ, ସେହି କର୍ମ ଆଚରଣ କରୁ।
Verse 11
सत्यवान् दानशीलबश्र ब्रह्माण्यश्वञानसूयक: । क्षान्तो दान्तो जितक्रोध: स गच्छति परां गतिम्
ଯେ ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦାନଶୀଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ ଏବଂ ଅସୂୟାରହିତ; ଯେ କ୍ଷମାଶୀଳ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହୀ ଓ କ୍ରୋଧଜୟୀ—ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 12
जो बहुत-सी सुवर्णकी दक्षिणासे युक्त इन्द्रप्रिय यज्ञका अनुष्ठान करता है तथा सत्यवादी, दानशील, ब्राह्मणभक्त, अदोषदर्शी, क्षमाशील, जितेन्द्रिय और क्रोधविजयी होता है, वह उत्तम गतिको प्राप्त होता है ।।
ଯେ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରିୟ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ, ଯେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଦାନଶୀଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ଦୋଷ ନ ଦେଖୁଥିବା, କ୍ଷମାଶୀଳ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ କ୍ରୋଧଜୟୀ—ସେ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଶ୍ୱେତ ମେଘସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ହଂସଚିହ୍ନିତ ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ଦୁଇ ‘ପଦ୍ମ’ କାଳ ସମାପ୍ତ ହେଉଅବଧି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ସେଠାରେ ବାସ କରେ।
Verse 13
द्वितीये दिवसे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम् | सदा द्वादशमासांस्तु जुह्मानो जातवेदसम्
ଯେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ—ଏପରି ସଂଯମ ଓ ଅବିଚଳ ଉପାସନା ଧର୍ମ୍ୟ ବ୍ରତ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ।
Verse 14
अग्निकार्यपरो नित्यं नित्यं कल्यप्रबोधन: । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फल प्राप्रोति मानव:
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ପରାୟଣ ରହେ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଯଥାକାଳେ ଜାଗେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 15
जो मनुष्य नित्य अग्निमें होम करता हुआ एक वर्षतक प्रति दूसरे दिन एक बार भोजन करता है तथा प्रतिदिन अग्निकी उपासनामें तत्पर रहकर नित्य सबेरे जागता है, वह अग्निष्टोम यज्ञका फल पाता है ।।
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରେ, ପ୍ରତି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ, ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନି-ଉପାସନାରେ ତତ୍ପର ରହି ନିତ୍ୟ ପ୍ରଭାତେ ଜାଗେ—ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେ ହଂସ ଓ ସାରସଯୁକ୍ତ ବିମାନ ପାଏ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ବାସ କରେ।
Verse 16
तृतीये दिवसे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम् | सदा द्वादशमासांस्तु जुह्दानो जातवेदसम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରତି ତୃତୀୟ ଦିନେ କେବଳ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ଜାତବେଦସ୍ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ପରମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଏ।
Verse 17
अग्निकार्यपरो नित्यं नित्यं कल्यप्रबोधन: । अतितात्रस्य यज्ञस्य फल प्राप्रोत्यनुत्तमम्
ଯେ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟରେ ତତ୍ପର ରହେ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରଭାତେ ଜାଗେ, ସେ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 18
मयूरहंसयुक्तं च विमानं लभते नर: । सप्तर्षीणां सदा लोके सो5प्सरोभिव॑सेत् सह
ସେ ମନୁଷ୍ୟ ମୟୂର ଓ ହଂସ ଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ପାଏ; ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କ ଲୋକରେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ସଦା ବସେ।
Verse 19
निवर्तनं च तत्रास्य त्रीणि पद्मानि चैव ह । उसे मोरोंसे जुता हुआ विमान प्राप्त होता है और वह सदा सप्तर्षियोंके लोकमें अप्सराओंके साथ निवास करता है। वहाँ तीन पद्म वर्षोतक वह निवास करता है ॥| १८३ || दिवसे यश्नतुर्थे तु प्राश्नीयादेकभोजनम्
ତାହା ପାଇଁ ସେଠାରୁ ଆହୁରି ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାକୁ ଗମନ (ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ) ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାରେ ତିନି ‘ପଦ୍ମ’ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିବାସ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଆଉ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ପ୍ରତି ଚତୁର୍ଥ ଦିନେ କେବଳ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 20
सदा द्वादशमासान् वै जुह्बमानो जातवेदसम् | वाजपेयस्य यज्ञस्य फल प्राप्रोत्यनुत्तमम्
ଯେ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ଜାତବେଦସ୍ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 21
इन्द्रकन्याभिरूढं च विमानं लभते नर: । सागरस्य च पर्यन्ते वासवं लोकमावसेत्
ମନୁଷ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରକନ୍ୟାମାନେ ଆରୂଢ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ପାଏ; ଏବଂ ସାଗରର ଶେଷ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚି ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଲୋକରେ ବାସ କରେ।
Verse 22
दिवसे पउ्चमे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम्
ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ, ଅସୂୟାରହିତ ଓ ପାପରୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦୂରେ ରହେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶାହ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
Verse 23
सदा द्वादशमासांस्तु जुह्दानो जातवेदसम् | अलुब्ध: सत्यवादी च ब्रह्मण्यश्वाविहिंसक:
ଯେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ସଦା ଜାତବେଦସ୍ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ଅଲୋଭୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଧର୍ମର ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଓ ଅହିଂସକ—ସେ ଧର୍ମଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ।
Verse 24
जाम्बूनदमयं दिव्यं विमान हंसलक्षणम्
ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ନିର୍ମିତ, ହଂସ-ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ।
Verse 25
सूर्यमालासमाभासमारोहेत् पाण्डुरं गृहम् आवर्तनानि चत्वारि तथा पद्मानि द्वादशश
ସୂର୍ଯ୍ୟମାଳା ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ପାଣ୍ଡୁର ଗୃହକୁ ସେ ଆରୋହଣ କରେ; ତାହାରେ ଚାରି ଆବର୍ତ୍ତନ (ବୃତ୍ତାକାର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ) ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ପଦ୍ମସଦୃଶ ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ।
Verse 26
शराग्निपरिमाणं च तत्रासौ वसते सुखम् । वह सूर्यकी किरणमालाओंके समान प्रकाशमान तथा जाम्बूनद नामक सुवर्णके बने हुए श्वेतकान्तिवाले हंसलक्षित दिव्य विमानकर आरूढ़ होता तथा चार
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ମୁନି ସଂଯତଚିତ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରତି ଷଷ୍ଠ ଦିନେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଗୋମେଧ-ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ ଅନୁତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।
Verse 27
सदा द्वादशमासान् वै जुह्मानो जातवेदसम् | सदा त्रिषवणस्नायी ब्रह्मचार्यनसूयक:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ଜାତବେଦ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଉଛି, ସଦା ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କରୁଛି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରୁଛି ଏବଂ ଅସୂୟାରହିତ—ସେ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ ସ୍ଥିର, ଆତ୍ମଶୋଧକ ଆଚରଣର ମୂର୍ତ୍ତିମାନ ରୂପ।
Verse 28
अग्निज्वालासमाभासं हंसबर्हिणसेवितम्
ସେ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ହଂସ ଓ ମୟୂରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ।
Verse 29
शातकुम्भसमायुक्त साधयेद् यानमुत्तमम् | तथैवाप्सरसामड्के प्रतिसुप्त: प्रबोध्यते
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଶାତକୁମ୍ଭ (ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ) ଯୁକ୍ତ ଉତ୍ତମ ଯାନ ସିଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଯେପରି ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଅଙ୍କରେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ପଡ଼ିଥିବା ପୁରୁଷ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ, ସେପରି ସେ (ଭୋଗନିଦ୍ରାରେ ମଗ୍ନ) ପ୍ରବୋଧିତ ହୁଏ।
Verse 30
नूपुराणां निनादेन मेखलानां च नि:स्वनै: । उसे अग्निकी ज्वालाके समान प्रकाशमान, हंस और मयूरोंसे सेवित, सुवर्णजटित उत्तम विमान प्राप्त होता है और वह अप्सराओंके अंकमें सोकर उन्हींके कांचीकलाप तथा नूपुरोंकी मधुर ध्वनिसे जगाया जाता है ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ନୂପୁରର ନିନାଦ ଓ ମେଖଳାର ମଧୁର ନିଃସ୍ୱନରେ ସେ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ। ସେ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣାଲଙ୍କୃତ, ହଂସ ଓ ମୟୂରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ପାଏ; ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଅଙ୍କରେ ଶୟନ କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ରତ୍ନଜଟିତ କଟିବନ୍ଧ ଓ ନୂପୁରର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ଉଠିବସେ। ଅପାର ବର୍ଷଗଣନାନୁସାରେ—ଉପମାରେ କୁହାଯାଇଥିବା ରୋମସଂଖ୍ୟା ଯେତେ—ସେତେ ବର୍ଷ ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 31
पद्मान्यष्टादश तथा पताके द्वे तथैव च । अयुतानि च पज्चाशदृक्षचर्मशतस्य च
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—“ଅଷ୍ଟାଦଶ ପଦ୍ମଚିହ୍ନ, ଏବଂ ସେହିପରି ଦୁଇ ପତାକା; ଆଉ ପଞ୍ଚାଶ ଅୟୁତ—ସହିତ ଶତ ଭାଲୁଚର୍ମ।”
Verse 32
दिवसे सप्तमे यस्तु प्राश्नीयादेकभोजनम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ସପ୍ତମ ଦିନ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ, ପ୍ରତିଦିନ ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ବାକ୍ସଂଯମ ରଖେ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରେ; ଏବଂ ପୁଷ୍ପମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ମଧୁ ଓ ମାଂସକୁ ସଦାକାଳ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ସେ ମରୁଦ୍ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 33
सदा द्वादशमासान् वै जुह्मानो जातवेदसम् | सरस्वती गोपयानो ब्रह्मचर्य समाचरन्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ସଦା ଜାତବେଦସ୍ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସରସ୍ୱତୀସ୍ୱରୂପ ବାକ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ସଂଯମରେ ରଖେ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ କରେ; ଏବଂ ପୁଷ୍ପମାଳା, ଚନ୍ଦନ, ମଧୁ ଓ ମାଂସକୁ ସଦାକାଳ ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ସେ ମରୁତମାନଙ୍କ ଲୋକ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 34
सुमनोवर्णकं चैव मधुमांसं च वर्जयन् । पुरुषो मरुतां लोकमिन्द्रलोक॑ च गच्छति
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ପୁଷ୍ପମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ, ଏବଂ ମଧୁ ଓ ମାଂସକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ—ସେ ମରୁତଲୋକ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 35
तत्र तत्र हि सिद्धार्थों देवकन्याभिरच्र्यते । फलं॑ बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते नर:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—“ସେ ସେ ଲୋକରେ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ପୁରୁଷକୁ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରି ସମ୍ମାନ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ପାଏ।”
Verse 36
यस्तु संवत्सरं क्षान्तो भुड्क्तेडहन्यष्टमे नर:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପୂରା ଏକ ବର୍ଷ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ଷମାଶୀଳ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ରହେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଷ୍ଟମ ଦିନରେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ, ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ତତ୍ପର ରହେ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ—ସେ ପୌଣ୍ଡରୀକ ଯଜ୍ଞର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 37
देवकार्यपरो निन््यं॑ जुह्मानो जातवेदसम् | पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फल प्राप्रोत्यनुत्तमम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ନିତ୍ୟ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ତତ୍ପର ରହି ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରତିଦିନ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ପୌଣ୍ଡରୀକ ଯଜ୍ଞର ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 38
पद्मवर्णनिभं चैव विमानमधिरोहति । कृष्णा: कनकगोर्यश्व नार्य: श्यामास्तथापरा:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରେ। ତାହାର ଚାରିପାଖେ ନାରୀମାନେ ଥାଆନ୍ତି—କେହି କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା, କେହି କନକ-ଗୌରୀ, ଆଉ କେହି ଶ୍ୟାମଳ—ଏମିତି ଶୋଭାମୟ ପରିବାର ହୁଏ।
Verse 39
यस्तु संवत्सरं भुड्क्ते नवमे नवमे5हनि,जो एक वर्षतक नौ-नौ दिनपर एक समय भोजन करता है और बारहों महीने प्रतिदिन अग्निमें आहुति देता है, उसे एक हजार अश्वमेध यज्ञका परम उत्तम फल प्राप्त होता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପୂରା ଏକ ବର୍ଷ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନବମ ଦିନରେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ ଏବଂ ବାରୋଟି ମାସ ଜୁଡ଼ି ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ—ସେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ପରମ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 40
सदा द्वादशमासान् वै जुह्मानो जातवेदसम् | अश्वमेधसहस्रस्य फल प्राप्रोत्यनुत्तमम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ବାରୋଟି ମାସ ଜୁଡ଼ି ସଦା ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇ ଯାଏ, ସେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 41
पुण्डरीकप्रकाशं च विमानं लभते नर: । दीप्तसूर्याग्नितेजोभिर्दिव्यमालाभिरेव च
ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ପ୍ରକାଶମାନ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ସେହି ବିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଥାଏ।
Verse 42
नीयते रुद्रकन्याभि: सो<न्तरिक्षं सनातनम् | अष्टादश सहस््राणि वर्षाणां कल्पमेव च
ରୁଦ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ତାକୁ ସନାତନ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ସେ ଅଠାରହ ହଜାର ବର୍ଷ—ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ କଳ୍ପ ସଦୃଶ ଦୀର୍ଘ କାଳ—ରହେ।
Verse 43
कोटीशतसहस्रं च तेषु लोकेषु मोदते । तथा वह पुण्डरीकके समान श्वेत वर्णोका विमान पाता है। दीप्तिमान् सूर्य और अग्निके समान तेजस्विनी और दिव्यमालाधारिणी रुद्रकन्याएँ उसे सनातन अन्तरिक्ष-लोकमें ले जाती हैं और वहाँ वह एक कल्प लाख करोड़ एवं अठारह हजार वर्षोतक सुख भोगता है ।।
ସେ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କରେ କୋଟି-ଶତ-ସହସ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରେ। ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନ ପାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ଦିବ୍ୟ ମାଳାଧାରିଣୀ ରୁଦ୍ରକନ୍ୟାମାନେ ତାକୁ ସନାତନ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ-ଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ କଳ୍ପସଦୃଶ ଦୀର୍ଘ କାଳ—ଲକ୍ଷ-କୋଟି ଏବଂ ଅଠାରହ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ସୁଖ ଭୋଗ କରେ। (ଆଗକୁ:) କିନ୍ତୁ ଯେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଶାହ ଗତ ହେଲେ ହେଲେ, ଭୋଗ କରେ…
Verse 44
सदा द्वादशमासान् वै जुह्मानो जातवेदसम् | ब्रह्मकन्यानिवासे च सर्वभूतमनोहरे
ଯେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ସଦା ଜାତବେଦସ୍ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ସର୍ବଭୂତମନୋହର ବ୍ରହ୍ମକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥାନରେ ବାସ ପାଏ।
Verse 45
अश्वमेधसहस्रस्य फल प्राप्रोत्यनुत्तमम् रूपवत्यश्नल तं कन्या रमयन्ति सनातनम्
ସେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ସମାନ ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏବଂ ରୂପବତୀ କନ୍ୟାମାନେ ସେହି ସନାତନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରନ୍ତି।
Verse 46
जो एक वर्षतक दस-दस दिन बीतनेपर एक बार भोजन करता है और बारहों महीने प्रतिदिन अग्निमें आहुति देता है, वह सम्पूर्ण भूतोंके लिये मनोहर ब्रह्मकन्याओंके निवास- स्थानमें जाकर एक हजार अभश्व-मेध यज्ञोंका परम उत्तम फल पाता है और उस सनातन पुरुषका वहाँकी रूपवती कन्याएँ मनोरंजन करती हैं ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଶ-ଦଶ ଦିନ ବିତିଲେ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ ଏବଂ ବାରୋଟି ମାସ ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ମନୋହର ବ୍ରହ୍ମକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ରମ୍ୟ ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମତୁଲ୍ୟ ପରମ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ। ସେଠାରେ ସେହି ସନାତନ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସେ ଲୋକର ରୂପବତୀ କନ୍ୟାମାନେ କ୍ରୀଡା-ବିନୋଦରେ ରଞ୍ଜନ କରନ୍ତି। ସେ ଧାମ ନୀଳ ଓ ରକ୍ତ ପଦ୍ମସଦୃଶ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଦୀପ୍ତ, ବିମାନମଣ୍ଡଳର ଘୂର୍ଣ୍ଣିଚକ୍ର ଓ ଗହନ ଆବର୍ତ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଶେ।
Verse 47
सागरोर्मिप्रतीकाशं लभेद् यानमनुत्तमम् | विचित्रमणिमालाभिननदितं शंखनि:स्वनै:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ସାଗର ତରଙ୍ଗସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅନୁତ୍ତମ ଯାନ ପାଏ; ବିଚିତ୍ର ମଣିମାଳାର ଝଙ୍କାର ଓ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିର ପ୍ରତିଧ୍ୱନିରେ ତାହା ନିନାଦିତ ହୁଏ।
Verse 48
वह नीले और लाल कमलके समान अनेक रंगोंसे सुशोभित, मण्डलाकार घूमनेवाला, भँवरके समान गहन चक्कर लगानेवाला, सागरकी लहरोंके समान ऊपर-नीचे होनेवाला, विचित्र मणिमालाओंसे अलंकृत और शंखध्वनिसे परिपूर्ण सर्वोत्तम विमान प्राप्त करता है ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ନୀଳ ଓ ରକ୍ତ ପଦ୍ମସଦୃଶ ଅନେକ ବର୍ଣ୍ଣରେ ସୁଶୋଭିତ, ମଣ୍ଡଳାକାରେ ଘୂରୁଥିବା, ଭଁବର ପରି ଗହନ ଆବର୍ତ୍ତରେ ଭରିଥିବା, ସାଗର ତରଙ୍ଗ ପରି ଉପର-ନିଚେ ହେଉଥିବା, ବିଚିତ୍ର ମଣିମାଳାରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଏବଂ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବିମାନ ପାଏ। ସ୍ଫଟିକ ଓ ବଜ୍ରସାର ସ୍ତମ୍ଭଦ୍ୱାରା ଆଧାରିତ, ସୁନିର୍ମିତ ବେଦିକାଯୁକ୍ତ ସେହି ମହାଯାନରେ ସେ ଆରୋହଣ କରେ; ତାହା ହଂସ ଓ ସାରସଙ୍କ କଲରବରେ ନିନାଦିତ ହୁଏ।
Verse 49
उसमें स्फटिक और वज्रसारमणिके खम्भे लगे होते हैं। उसपर सुन्दर ढंगसे बनी हुई वेदी शोभा पाती है तथा वहाँ हंस और सारस पक्षी कलरव करते रहते हैं। ऐसे विशाल विमानपर चढ़ता और स्वच्छन्द घूमता है ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେଥିରେ ସ୍ଫଟିକ ଓ ବଜ୍ରସାରମଣିର ସ୍ତମ୍ଭ ଲାଗିଥାଏ। ତାହାର ଉପରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ନିର୍ମିତ ବେଦିକା ଶୋଭା ପାଏ ଏବଂ ସେଠାରେ ହଂସ ଓ ସାରସ ପକ୍ଷୀ ନିରନ୍ତର କଲରବ କରନ୍ତି। ଏମିତି ବିଶାଳ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ସେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦରେ ବିହରେ। ଯେ ଏକାଦଶ ଦିନ ଆସିଲେ ହବି ପ୍ରାଶନ କରେ ଏବଂ ବାରୋଟି ମାସ ସଦା ଜାତବେଦସ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ—
Verse 50
परस्त्रियं नाभिलषेद् वाचाथ मनसापि वा । अनृतं च न भाषेत मातापित्रो: कृतेपि वा
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ବାଣୀରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ମନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏବଂ ଅନୃତ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ମାତାପିତାଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
Verse 51
अभिगच्छेन्महादेवं विमानस्थं महाबलम् । अश्वमेधसहस्रस्य फल प्राप्नोत्यनुत्तमम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ମହାବଳୀ, ବିମାନାସୀନ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମତୁଲ୍ୟ ଅନୁତ୍ତମ ପୁଣ୍ୟଫଳ ପାଏ।
Verse 52
जो बारह महीनोंतक प्रतिदिन अग्निहोत्र करता हुआ प्रति ग्यारहवें दिन एक बार हविष्यान्न ग्रहण करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବାରମାସ ଧରି ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକାଦଶ ଦିନରେ ଏକଥର କେବଳ ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଯେ ମନ ଓ ବାଣୀରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରେନାହିଁ; ଏବଂ ଯେ ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହେନାହିଁ—ସେ ବିମାନାସୀନ ପରମଶକ୍ତିମାନ ମହାଦେବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି, ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମତୁଲ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ। ସେ ସମୀପକୁ ଆସିଥିବା ସ୍ୱୟଂଭୂ ବିମାନକୁ ଦେଖେ, ଏବଂ କାଞ୍ଚନବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ରୂପବତୀ କୁମାରୀମାନେ ତାକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
Verse 53
विधिं यज्ञफलैस्तुल्यं तन्निबोध युधिष्ठिर । भीष्मजीने कहा--युधिष्ठिर! अंगिरा मुनिकी बतलायी हुई जो उपवासकी विधि है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଅଙ୍ଗିରା ମୁନି ଯେ ଉପବାସ-ବିଧି କହିଛନ୍ତି, ତାହା ଯଜ୍ଞଫଳ ସମତୁଲ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ—ଏହା ଜାଣ। ମୁଁ ତାହା ପୁନଃ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି—ଶୁଣ। ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଅପରିମେୟ ବର୍ଷ ଧରି ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତିରେ ପ୍ରକାଶିତ ରହେ।
Verse 54
कोटीशतसहस््नं च दशकोटिशतानि च । रुद्रं नित्यं प्रणमते देवदानवसम्मतम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଦେବ ଓ ଦାନବ ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସେ ନିତ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରେ—କୋଟି-ଶତ-ସହସ୍ର ସଂଖ୍ୟାରେ, ଏବଂ ପୁନଃ ଦଶ-କୋଟି-ଶତ ସଂଖ୍ୟାରେ।
Verse 55
स तस्मै दर्शन प्राप्तो दिवसे दिवसे भवेत् | वहाँ वह प्रलयकालीन अग्निके समान तेजस्वी शरीर धारण करके असंख्य वर्षोतक एक लाख एक हजार करोड़ वर्षोतक निवास करता हुआ प्रतिदिन देवदानव-सम्मानित भगवान् रुद्रको प्रणाम करता है। वे भगवान् उसे नित्य-प्रति दर्शन देते रहते हैं ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ତାହା ପରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେଇ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପ୍ରତିଦିନ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଯାଏ। ସେଠାରେ ସେ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତ ଶରୀର ଧାରଣ କରି ଅପରିମେୟ ବର୍ଷ ଧରି ବାସ କରେ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଦେବ-ଦାନବ-ସମ୍ମାନିତ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ସେଇ ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ନିତ୍ୟ ପ୍ରତି ଦର୍ଶନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଆସିଲେ ସେ ହବି (ଯଜ୍ଞାର୍ପିତ ଆହାର) ଗ୍ରହଣ କରେ।
Verse 56
आदित्यद्वादशं तस्य विमान संविधीयते
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାରୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜସ୍ବୀ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ଅମୂଲ୍ୟ ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ତାହାର ଶୋଭା ବଢ଼ାଏ। ହଂସଶ୍ରେଣୀରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଏବଂ ‘ନାଗବୀଥି’ ନାମକ ବଙ୍କା ଦୀପ୍ତିମୟ ପଥରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ସେ ବିମାନ କଲରବ କରେ; ମୟୂର ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ତାହାର ଭିତରେ ଉଚ୍ଚ ଉଚ୍ଚ ଅଟ୍ଟାଳିକା ରହିଛି। ହେ ରାଜନ, ସେ ନିତ୍ୟ ନିବାସ ଅନେକ ନର-ନାରୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି କଥା ଧର୍ମଜ୍ଞ ମହାଭାଗ ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା କହିଥିଲେ।
Verse 57
मणिमुक्ताप्रवालैश्न महाहैरुपशोभितम् । हंसमालापरिक्षिप्तं नागवीथीसमाकुलम्
ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ଏବଂ ମହାହାରରେ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା। ହଂସମାଳାରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଏବଂ ନାଗବୀଥିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
Verse 58
मयूरैश्वक्रवाकैश्व कूजद्भिरुपशोभितम् । अट्टैर्महद्धि: संयुक्त ब्रह्मलोके प्रतिष्ठितम्
ମଧୁର କଲରବ କରୁଥିବା ମୟୂର ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ତାହା ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା। ବିଶାଳ ଅଟ୍ଟାଳିକା ଓ ମହା ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥିଲା।
Verse 59
नित्यमावसथं राजन् नरनारीसमावृतम् | ऋषिरेवं महाभागस्त्वड्िरा प्राह धर्मवित्
ହେ ରାଜନ, ସେ ନିତ୍ୟ ନିବାସ ନର-ନାରୀରେ ଘେରା ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଧର୍ମବିତ୍ ମହାଭାଗ ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା ଏଭଳି କହିଥିଲେ।
Verse 60
त्रयोदशे तु दिवसे प्राप्ते यः प्राशते हवि: । सदा द्वादशमासान् वै देवसत्रफलं लभेत्
ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ତ୍ରୟୋଦଶ ଦିନ ଆସିଲେ ଯେ ହବି (ଯଜ୍ଞାହୁତି) ପ୍ରାଶନ କରେ, ସେ ବାରୋ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଦା ଦେବସତ୍ର ସମ ଫଳ ଲାଭ କରେ।
Verse 61
जो बारह महीनोंतक सदा तेरहवें दिन हविष्यात्र भोजन करता है, उसे देवसत्रका फल प्राप्त होता है ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବାରୋ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିତ୍ୟ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥିରେ ହବିଷ୍ୟ-ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଦେବସତ୍ରର ଫଳ ପାଏ। ସେ ‘ରକ୍ତପଦ୍ମୋଦୟ’ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଲଭେ—ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଜଟିତ ଓ ରତ୍ନସଞ୍ଚୟରେ ଭୂଷିତ। ତାହାରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାନ୍ତି; ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ତାହା ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେଠାରୁ ସଦା ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ ଉଦ୍ଗତ ହୁଏ, ଏବଂ ବାୟବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଭାରେ ସେ ବିମାନ ଶୋଭିତ ହୁଏ।
Verse 62
देवकन्याभिराकीर्ण दिव्याभरणभूषितम् । पुण्यगन्धोदयं दिव्यं वायव्यैरुपशोभितम्
ସେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ। ତାହାରୁ ପୁଣ୍ୟମୟ, ମଙ୍ଗଳ ସୁଗନ୍ଧ ଉଦ୍ଗତ ହୁଏ; ଏବଂ ବାୟବ୍ୟ ଶକ୍ତି/ଅସ୍ତ୍ରର ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ତାହା ଅଧିକ ଶୋଭିତ ହୁଏ।
Verse 63
तत्र शंखपताके द्वे युगान्तं कल्पमेव च । अयुतायुतं तथा पद्म समुद्र च तथा वसेत्
ସେଠାରେ ବ୍ରତଧାରୀ ପୁରୁଷ ଅପାର କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ—ଦୁଇ ‘ଶଙ୍ଖ’ ଓ ଦୁଇ ‘ପତାକା’ କାଳ, ତାପରେ ‘ୟୁଗାନ୍ତ’, ‘କଳ୍ପ’, ‘ଅୟୁତାୟୁତ’, ‘ପଦ୍ମ’ ଏବଂ ‘ସମୁଦ୍ର’—ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ଅସାଧାରଣ ଦୀର୍ଘ ନିବାସ, ଯାହା ତାଙ୍କର ନିୟମଧର୍ମର ଫଳ।
Verse 64
गीतगन्धर्वघोषैश्न भेरीपणवनि:स्वनै: । सदा प्रह्लादितस्ताभिवदेवकन्याभिरिज्यते,वहाँ देवकन्याएँ गीत और वाद्योंके घोष तथा भेरी और पणवकी मधुर ध्वनिसे उस पुरुषको आनन्द प्रदान करती हुई सदा उसका पूजन करती हैं
ସେଠାରେ ଗୀତର ଘୋଷ, ଗନ୍ଧର୍ବସଦୃଶ ମଧୁର ସ୍ୱର, ଏବଂ ଭେରୀ-ପଣବର ରମ୍ୟ ନିନାଦରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ତାହାକୁ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ କରି ନିରନ୍ତର ପୂଜା କରନ୍ତି।
Verse 65
चतुर्दशे तु दिवसे यः पूर्णे प्राशते हवि: । सदा द्वादशमासांस्तु महामेधफलं लभेत्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ହବି (ହବିଷ୍ୟ) ପ୍ରାଶନ କରେ, ସେ ବାରୋ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରନ୍ତର ‘ମହାମେଧ’ ନାମକ ମହାଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 66
जो बारह महीनेतक प्रति चौदहवें दिन हविष्यान्न भोजन करता है, वह महामेध यज्ञका फल पाता है ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବାରମାସ ଧରି ପ୍ରତି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ (ଯଜ୍ଞାର୍ଥ ସରଳ ଆହାର) ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମହାମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ପାଏ। ଯାହାଙ୍କ ଯୌବନ ଓ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣନାତୀତ, ସେହି ସୁଅଲଙ୍କୃତ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ତାପି ଶୁଦ୍ଧ କରା ସୁବର୍ଣ୍ଣର ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, ବିମାନରେ ଆସି ତାଙ୍କ ସେବାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 67
कलहंसविनिर्धोषैर्नूपुराणां च नि:स्वनै: । काज्चीनां च समुत्कर्षस्तत्र तत्र निबोध्यते,वह सो जानेपर कलहंसोंके कलरवों, नूपुरोंकी मधुर झनकारों तथा काउ्चीकी मनोहर ध्वनियोंद्वारा जगाया जाता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେଠାରେ ପୁନଃପୁନଃ କଲହଂସମାନଙ୍କ କଲରବ, ନୂପୁରମାନଙ୍କ ମଧୁର ଝଙ୍କାର ଓ କାଞ୍ଚୀ (କଟିବନ୍ଧ)ର ମନୋହର ଧ୍ୱନିର ଉତ୍କର୍ଷ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ।
Verse 68
देवकन्यानिवासे च तस्मिन् वसति मानव: । जाह्ववीवालुकाकीर्ण पूर्ण संवत्सरं नर:,वह मानव देवकन्याओंके उस निवासस्थानमें उतने वर्षोतक निवास करता है, जितने कि गंगाजीमें बालूके कण हैं
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସେହି ନିବାସରେ ସେ ମନୁଷ୍ୟ, ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ନଦୀରେ ଯେତେ ବାଲୁକାକଣ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ଧରି ବସେ।
Verse 69
यत्तु पक्षे गते भुडक्ते एकभक्तं जितेन्द्रिय: । सदा द्वादशमासांस्तु जुह्दानो जातवेदसम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—କିନ୍ତୁ ଯେ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ପୁରୁଷ ପକ୍ଷ ଗତ ହେଲାପରେ ନିୟତ ଦିନରେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ ଏବଂ ବାରମାସ ଧରି ସଦା ଜାତବେଦ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ମହାନ ଫଳ ପାଏ।
Verse 70
राजसूयसहस्रस्य फल प्राप्नोत्यनुत्तमम् । यानमारोहते दिव्यं हंसबर्हिणसेवितम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ସହସ୍ର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଅନୁତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ହଂସ ଓ ମୟୂରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରେ।
Verse 71
मणिमण्डलवकैश्षित्रं जातरूपसमावृतम् | दिव्याभरणशोभाभिरर्वरस्त्रीभिरलंकृतम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ବିମାନ ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା; ମଣିର ମଣ୍ଡଳାକାର ଚିତ୍ରରେ ବିଚିତ୍ର ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଆବୃତ। ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର-ଆଭୂଷଣରେ ଦୀପ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାହାକୁ ଶୋଭିତ କରୁଥିଲେ।
Verse 72
एकस्तम्भं चतुर्द्धारं सप्तभौमं सुमंगलम् । वैजयन्तीसहसैश्न शोभितं गीतनि:स्वनै:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—(ମୁଁ) ଏକ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଭିତ୍ତିକୃତ, ଚାରି ଦ୍ୱାରଯୁକ୍ତ, ସାତ ତଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚ, ଅତି ମଙ୍ଗଳମୟ ଭବନ ଦେଖିଲି; ସେହି ଭବନ ସହସ୍ର ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ଗୀତଧ୍ୱନିରେ ମୁଖର ଥିଲା।
Verse 73
उस विमानमें एक ही खम्भा होता है, चार दरवाजे लगे होते हैं। वह सात तल्लोंसे युक्त एवं परममंगलमय विमान सहस्रों वैजयन्ती पताकाओंसे सुशोभित तथा गीतोंकी मधुर- ध्वनिसे व्याप्त होता है ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ବିମାନରେ ଏକମାତ୍ର ସ୍ତମ୍ଭ, ଚାରି ଦ୍ୱାର; ସାତ ତଳଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପରମ ମଙ୍ଗଳମୟ। ସହସ୍ର ବୈଜୟନ୍ତୀ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ ଓ ଗୀତର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦିବ୍ୟଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ସେହି ଦିବ୍ୟ ବିମାନକୁ ସେ ଅଧିରୋହଣ କରେ; ତାହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ମଣି-ମୁକ୍ତା-ପ୍ରବାଳରେ ଭୂଷିତ ଥିଲା।
Verse 74
वसेद् युगसहस्नं च खड्गकुञ्जरवाहन: । मणि, मोती और मूँगोंसे विभूषित वह दिव्य विमान विद्युत्की-सी प्रभासे प्रकाशित तथा दिव्य गुणोंसे सम्पन्न होता है। वह व्रतधारी पुरुष उसी विमानपर आरूढ़ होता है। उसमें गेंडे और हाथी जुते होते हैं तथा वहाँ एक सहस्र युगोंतक वह निवास करता है ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ବ୍ରତଧାରୀ ପୁରୁଷ ଗଣ୍ଡମୃଗ ଓ ହାତୀ ଯୋତାଯାଇଥିବା ସେହି ବିମାନରେ ଅଧିରୋହଣ କରି ସହସ୍ର ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବସୋବାସ କରେ। ଏବଂ ଯେ ସୋଳହମ ଦିନ ଆସିଲେ ଏକବାର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ—
Verse 75
सदा द्वादशमासान् वै सोमयज्ञफलं लभेत् । जो बारह महीनोंतक प्रति सोलहवें दिन एक बार भोजन करता है, उसे सोमयागका फल मिलता है ।। सोमकन्यानिवासेषु सो5ध्यावसति नित्यश:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୋମଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ। ସୋମକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ସେ ସଦା ନିତ୍ୟ ବସୋବାସ କରେ।
Verse 76
सौम्यगन्धानुलिप्तश्न॒ कामकारगतिर्भवेत् । वह सोम-कन्याओंके महलोंमें नित्य निवास करता है, उसके अंगोंमें सौम्य गन्धयुक्त अनुलेप लगाया जाता है। वह अपनी इच्छाके अनुसार जहाँ चाहता है, घूमता है ।।
ସେ ସୋମ-କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମହଳରେ ସଦା ବାସ କରେ। ତାହାର ଅଙ୍ଗରେ ସୌମ୍ୟ ଓ ମନୋହର ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପ ଲଗାଯାଏ। ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେଉଁଠି ଚାହେ ସେଉଁଠି ବିଚରଣ କରେ। ସୁଦର୍ଶନା ଓ ମଧୁରସ୍ୱଭାବା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ସେବା କରନ୍ତି॥
Verse 77
अर्च्यते वै विमानस्थ: कामभोगैश्न सेव्यते । वह विमानपर विराजमान होता है और देखनेमें परम सुन्दरी तथा मधुरभाषिणी दिव्य नारियाँ उसकी पूजा करती तथा उसे काम-भोगका सेवन कराती हैं ।।
ସେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ବିରାଜେ ଏବଂ କାମଭୋଗରେ ସେବିତ ହୁଏ। ପରମ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ମଧୁରଭାଷିଣୀ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ତାହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଦାନ କରନ୍ତି। ତାହାର ଫଳ ଶତ ପଦ୍ମ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏକ ମହାକଳ୍ପ ଓ ତାହାଠାରୁ ଦଶ ଅଧିକ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକେ॥
Verse 78
दिवसे सप्तदशमे य: प्राप्ते प्राशते हवि:
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବାର ମାସ ଧରି ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ପରେ ଷୋଳ ଦିନ ଉପବାସ ରଖି ସତରୋ ଦିନେ କେବଳ ହବିଷ୍ୟ-ଭୋଜନ গ্ৰହଣ କରେ, ସେ ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ମରୁତ, ଉଶନସ୍ (ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ) ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ତାହାକୁ ଆସନ ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି॥
Verse 79
सदा द्वादशमासान् वै जुह्मानो जातवेदसम् | स्थानं वारुणमैन्द्रं च रौद्रं वाप्पधिगच्छति
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବାର ମାସ ଧରି ସଦା ଜାତବେଦସ୍ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ବରୁଣ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ॥
Verse 80
मारुतौशनसे चैव ब्रह्मलोक॑ स गच्छति । तत्र दैवतकन्याभिरासनेनोपचर्यते
ସେ ମରୁତମାନଙ୍କ ଲୋକ, ଉଶନସ୍ (ଶୁକ୍ର)ଙ୍କ ଲୋକ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ। ସେଠାରେ ଦେବତାକନ୍ୟାମାନେ ତାହାକୁ ଆସନ ଦେଇ ଆଦରରେ ଉପଚାର କରନ୍ତି॥
Verse 81
भूर्भुवं चापि देवर्षि विश्वरूपमवेक्षते | तत्र देवाधिदेवस्थ कुमार्यो रमयन्ति तम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ଦେବର୍ଷି! ସେ ଭୂଃ ଓ ଭୁବଃ ଲୋକକୁ ଆବର୍ତ୍ତିତ କରୁଥିବା ବିଶ୍ୱରୂପ ଦର୍ଶନ କରେ। ସେଠାରେ ଦେବାଧିଦେବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ କୁମାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରି ରମାନ୍ତି।
Verse 82
चन्द्रादित्यावुभी यावद् गगने चरत: प्रभो
ହେ ପ୍ରଭୋ! ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ—ଉଭୟ—ଗଗନରେ ଚରଣ କରୁଥିବେ…
Verse 83
अष्टादशे यो दिवसे प्राश्नीयादेकभोजनम्
ଯେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଦିନରେ ଏକବାର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ,
Verse 84
रथै: सनन्दिघोषैश्न पृष्तत: सो5नुगम्यते
ଆନନ୍ଦଘୋଷରେ ଗଞ୍ଜିଥିବା ରଥମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପଛଦିଗରୁ ଅନୁଗମନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 85
देवकन्याधिरूैस्तु भ्राजमानै: स्वलंकृतै: । उसके पीछे आनन्दपूर्वक जयघोष करते हुए बहुत-से तेजस्वी एवं सजे-सजाये रथ चलते हैं। उन रथोंपर देवकन्याएँ बैठी होती हैं ।।
ତାଙ୍କ ପଛରେ ଆନନ୍ଦରେ ଜୟଘୋଷ କରୁଥିବା ଅନେକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି। ସେହି ରଥମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଆରୂଢ ହୋଇ ବସିଥାନ୍ତି।
Verse 86
प्राजापत्ये वसेत् पद्म वर्षाणामग्निसंनिभे | वह मनुष्य तपाये हुए सुवर्णके समान कान्तिमान् विमान पाता है और अग्नितुल्य तेजस्वी प्रजापतिलोकमें नृत्य तथा गीतोंसे गूँजते हुए देवांगनाओंके महलमें एक पद्म वर्षोतक निवास करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସେ ପ୍ରଜାପତି-ଲୋକରେ ‘ପଦ୍ମ’ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ। ସେଠାରେ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କ ଗୀତ-ନୃତ୍ୟରେ ଗୁଞ୍ଜିତ ପ୍ରାସାଦମାନେ ସେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ସହସ୍ର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 87
एकोनविंशतिदिने यो भुड्क्ते एकभोजनम्
ଉନବିଂଶତି ଦିନରେ ଯେ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ…
Verse 88
उत्तमं लभते स्थानमप्सरोगणसेवितम्
ସେ ଅପ୍ସରାଗଣଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନକୁ ଲାଭ କରେ।
Verse 89
तत्रामरवरस्त्रीभिमोंदते विगतज्वर:
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ତାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।
Verse 90
पूर्णेडथ विंशे दिवसे यो भुड्क्ते होकभोजनम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁଡ଼ିଏ ଦିନ ହେଲେ ଯେ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ରହେ, ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତରେ ତତ୍ପର ରହେ—ସେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ, ବିପୁଳ ଓ ରମ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 91
सदा द्वादशमासांस्तु सत्यवादी धृतव्रत: । अमांसाशी ब्रह्मचारी सर्वभूतहिते रत:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ପୂରା ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ସଦା ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ରହେ; ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରେ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତର ହିତରେ ରତ ରହେ।
Verse 92
गन्धर्वैरप्सरोभिश्व दिव्यमाल्यानुलेपनै:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—(ସେ/ସେମାନେ) ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅନୁଲେପନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 93
एकविंशे तु दिवसे यो भुड्क्ते होकभोजनम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଜଣେ ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ନିୟମ ପାଳନ କରି, ଏକବିଂଶ ଦିନରେ କେବଳ ଏକଥର ନିୟତ (ସରଳ) ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆସୀନ, ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ସେ ଅମରମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ପରି କ୍ରୀଡ଼ା କରେ; ଶୋକ ତାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ।
Verse 94
सदा द्वादशमासान् वै जुद्धानो जातवेदसम् | लोकमौशनसं दिव्यं शक्रलोकं॑ च गच्छति
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଜଣେ ପୂରା ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ନିରନ୍ତର ଜାତବେଦସ୍ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଦିବ୍ୟ ଔଶନସ ଲୋକକୁ ଏବଂ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 95
अश्रिनोर्मरुतां चैव सुखेष्वभिरत: सदा । अनभि्शज्ञिश्व दुःखानां विमानवरमास्थित:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ସଦା ସୁଖରେ ଅଭିରତ ରହେ ଏବଂ ଯେନ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଅଛି। ଦୁଃଖକୁ ଅଜଣା ହୋଇ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆସୀନ ରହେ।
Verse 96
धर्मपत्नीरतो नित्यमग्निष्टोमफलं लभेत् । जो अपनी ही धर्मपत्नीमें अनुराग रखते हुए निरन्तर तीन वर्षोतक प्रतिदिन एक समय भोजन करके रहता है
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀରେ ଅନୁରକ୍ତ ରହେ, ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ଏବଂ ବାଇଶତମ ଦିନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଯେ ସଂଯମରେ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଯଜ୍ଞଫଳ ପାଏ।
Verse 97
सदा द्वादशमासान् वै जुह्मानो जातवेदसम् | अहिंसानिरतो धीमान् सत्यवागनसूयक:
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ସଦା ଜାତବେଦସ୍ (ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ଅହିଂସାରେ ନିରତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ଦୋଷଦର୍ଶନରୁ ମୁକ୍ତ—ସେ ଧର୍ମପ୍ରଶଂସିତ ସଂଯମୀ ଜୀବନର ଆଦର୍ଶ।
Verse 98
लोकान् वसूनामाप्रोति दिवाकरसमप्रभ: । कामचारी सुधाहारो विमानवरमास्थित:
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ଦୀପ୍ତିଧାରୀ ହୋଇ ବସୁମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରେ, ଅମୃତମୟ ଆହାରରେ ପୋଷିତ ହୁଏ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ରହେ।
Verse 99
रमते देवकन्याभिर्दिव्याभरण भूषित: । जो बारह महीनोंतक प्रतिदिन अग्निहोत्र करता हुआ बाईसवाँ दिन प्राप्त होनेपर एक बार भोजन करता है तथा अहिंसामें तत्पर
ସେ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ରମଣ କରେ। ଏବଂ ତେଇଶତମ ଦିନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଯେ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ (ଏହି ନିୟମର) ଫଳ ପାଏ।
Verse 100
सदा द्वादशमासांस्तु मिताहारो जितेन्द्रिय: । वायोरुशनसश्लैव रुद्रलोक॑ च गच्छति
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ସଦା ମିତାହାରୀ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ରହେ, ସେ ବାୟୁଲୋକ, ଉଶନସ୍ (ଶୁକ୍ର)ର ଲୋକ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 101
जो लगातार बारह महीनोंतक मिताहारी और जितेन्द्रिय होकर तेईसवें दिन एक बार भोजन करता है, वह वायु, शुक्राचार्य तथा रुद्रके लोकमें जाता है ।।
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ମିତାହାରୀ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ, ତେଇଶତମ ଦିନ ମାତ୍ର ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ବାୟୁ, ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେ ସେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣ କରି ଯାହା ଚାହେ ତାହା ପାଏ; ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ଅନେକଗୁଣିତ ପୁଣ୍ୟକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହେ।
Verse 102
चतुर्विंशे तु दिवसे यः प्राप्ते प्राशते हवि:
ଚବିଶତମ ଦିନ, ସମୟ ଆସିଲେ, ଯେ ହବି (ଯଜ୍ଞାହୁତି) ପ୍ରାଶନ କରେ…
Verse 103
सदा द्वादशमासांश्व जुह्नानो जातवेदसम् | आदित्यानामधीवासे मोदमानो वसेच्चिरम्
ଯେ ଜଣେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ସଦା ଜାତବେଦ (ଅଗ୍ନି) ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିବାସରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସେ, ସେ ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହେ।
Verse 104
दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यगन्धानुलेपन: । जो लगातार बारह महीनोंतक अग्निहोत्र करता हुआ चौबीसवें दिन एक बार हविष्यान्न भोजन करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲେପିତ ହୁଏ। ଯେ ଜଣେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ଚବିଶତମ ଦିନ ମାତ୍ର ଏକଥର ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଅତି ଦୀର୍ଘକାଳ ଆନନ୍ଦରେ ଆଦିତ୍ୟଲୋକରେ ବସେ; ହଂସଯୁକ୍ତ, ମନୋହର, ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ରହେ।
Verse 105
रमते देवकन्यानां सहस्रैरयुतैस्तथा । वहाँ हंसयुक्त मनोरम एवं दिव्य सुवर्णमय विमानपर वह सहस्रों तथा अयुतों देवकन्याओंके साथ रमण करता है || १०४ $ ।। पज्चविंशे तु दिवसे य: प्राशेदेकभोजनम्
ସେ ସେଠାରେ ସହସ୍ର ଓ ଅୟୁତ ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ରମଣ କରେ। ଏବଂ ପଞ୍ଚବିଶତମ ଦିନ ଯେ ମାତ୍ର ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ…
Verse 106
सिंहव्याप्रप्रयुक्तैस्तु मेघनि:स्वननादितैः
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ସିଂହ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ର ଯୋଗାଯୋଗିତ, ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଗମ୍ଭୀର ନାଦରେ ନିନାଦିତ ଅସଂଖ୍ୟ ରଥ ଚାଲେ। ଆନନ୍ଦରେ ବିଜୟଘୋଷ କରି କରି ସେଗୁଡ଼ିକ ଆଗକୁ ବଢ଼େ। ସେହି ରଥଗୁଡ଼ିକ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ନିର୍ମଳ ଓ ମଙ୍ଗଳକାରୀ; ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଆରୂଢ ଅଛନ୍ତି।
Verse 107
स रथैनन्दिघोषैश्न पृष्ठतो हानुगम्यते । देवकन्यासमारूढै: काउ्चनैर्विमलै: शुभै:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ତାହାର ପଛରେ ଆନନ୍ଦମୟ ବିଜୟଘୋଷରେ ନିନାଦିତ, ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନିଯୁକ୍ତ ବହୁ ରଥ ଅନୁସରଣ କରେ। ସେହି ରଥଗୁଡ଼ିକ କାଞ୍ଚନମୟ, ନିର୍ମଳ ଓ ମଙ୍ଗଳକାରୀ; ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଆରୂଢ ଅଛନ୍ତି। (ଇତି ଶ୍ରୀମହାଭାରତେ ଅନୁଶାସନପର୍ବଣି ଦାନଧର୍ମପର୍ବଣି ଉପବାସବିଧିର୍ନାମ ସପ୍ତାଧିକଶତତମୋऽଧ୍ୟାୟଃ।)
Verse 108
विमानमुत्तमं दिव्यमास्थाय सुमनोहरम् | तत्र कल्पसहसंरं वै वसते स्त्रीशतावृते
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ପରମ ଉତ୍ତମ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି, ସେଠାରେ ଶତଶତ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ନିଶ୍ଚୟ ଏକ ସହସ୍ର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ।
Verse 109
षड्विंशे दिवसे यस्तु प्रकुयदिकभोजनम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଷଡ୍ବିଂଶ ଦିନରେ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ, ଏବଂ ଲଗାତାର ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସଂଯମରେ ରଖି ମିତାହାରୀ ରହେ; ଯେ ବୀତରାଗ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ— ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ ନର ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ସପ୍ତ ମରୁଦ୍ଗଣ ଓ ଅଷ୍ଟ ବସୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 110
सदा द्वादशमासांस्तु नियतो नियताशन: । जितेन्द्रियो वीतरागो जुह्मानो जातवेदसम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ସଦା ନିୟମବଦ୍ଧ ରହେ, ନିୟତ ଆହାର କରେ, ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବୀତରାଗ ହୋଇ ପ୍ରତିଦିନ ଜାତବେଦା (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦିଏ— ସେହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ୍ ନିତ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇ ସପ୍ତ ମରୁଦ୍ଗଣ ଓ ଅଷ୍ଟ ବସୁଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 111
स प्राप्नोति महाभाग: पूज्यमानो5प्सरोगणै: । सप्तानां मरुतां लोकान् वसूनां चापि सो5श्षुते
ଏପରି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ପୁରୁଷ—ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ—ସପ୍ତ ମରୁତଙ୍କ ଲୋକ ଏବଂ ବସୁମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସଂଯମରେ ରଖି ମିତାହାରୀ ହୋଇ, ଛବ୍ବିଶତମ ଦିନେ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ, ବୀତରାଗ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ—ସେଇ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 112
विमानै: स्फाटिकैर्दिव्यै: सर्वरत्नैरलंकृतै: गन्धर्वैरप्सरोभिश्व पूज्यमान: प्रमोदते
ସେ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଫଟିକ-ବିମାନରେ ବିହାର କରେ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ ପ୍ରମୋଦିତ ହୁଏ।
Verse 113
सप्तविंशेडथ दिवसे य: कुयदिकभोजनम्,जो बारह महीनोंतक प्रतिदिन अग्निहोत्र करता हुआ हर सत्ताईसवें दिन एक बार भोजन करता है, वह प्रचुर फलका भागी होता और देवलोकमें सम्मान पाता है
ଯେ ପ୍ରତି ସତ୍ତାଇଶତମ ଦିନେ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଆଚରଣ କରେ—ସେ ପ୍ରଚୁର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ଦେବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
Verse 114
सदा द्वादशमासांस्तु जुह्मानो जातवेदसम् | फल प्राप्रोति विपुलं देवलोके च पूज्यते
ଯେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ସଦା ଜାତବେଦସ୍ (ଅଗ୍ନି)ରେ ଆହୁତି ଦେଇଥାଏ, ସେ ବିପୁଳ ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ଦେବଲୋକରେ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 115
अमृताशी वसंस्तत्र स वितृष्ण: प्रमोदते । देवर्षिचरितं राजन् राजर्षिभिरनुछितम्
ସେଠାରେ ସେ ଅମୃତସମ ଆହାର ପାଇ, ତୃଷ୍ଣାରହିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରେ। ହେ ରାଜନ! ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦିଷ୍ଟ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ସେ ଶ୍ରବଣ-ମନନ କରେ; ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ମନୋହର ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ସହ ପରମୋଲ୍ଲାସରେ ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ତିନି ହଜାର ଯୁଗ ଓ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ସୁଖପୂର୍ବକ ବାସ କରେ।
Verse 116
अध्यावसति दिव्यात्मा विमानवरमास्थित: । स्त्रीभिर्मनोभिरामाभी रममाणो मदोत्कट:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ଦିବ୍ୟାତ୍ମା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ ସେଠାରେ ବସେ; ମନୋହରୀ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରି, ଆନନ୍ଦମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ରହେ।
Verse 117
योडष्टाविंशे तु दिवसे प्राश्नीयादेकभोजनम्,जो बारह महीनोंतक सदा अपने मन और इन्द्रियोंको काबूमें रखकर अट्ठाईसवें दिन एक बार भोजन करता है, वह देवर्षियोंको प्राप्त होनेवाले महान् फलका उपभोग करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ସଂଯମ କରି ଅଷ୍ଟାବିଂଶ ଦିନରେ ଏକବାର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ମିଳୁଥିବା ମହାଫଳ ଭୋଗ କରେ।
Verse 118
सदा द्वादशमासांस्तु जितात्मा विजितेन्द्रिय: । फल देवर्षिचरितं विपुलं समुपाश्ुते
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ସଦା ଆତ୍ମସଂଯମୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ରହେ, ସେ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଆଚରଣରୁ ମିଳୁଥିବା ବିପୁଳ ଫଳ ପାଏ।
Verse 119
भोगवांस्तेजसा भाति सहस्रांशुरिवामल: । सुकुमार्यश्न नार्यस्तं रममाणा: सुवर्चस:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଭୋଗସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ ନିଜ ତେଜରେ ସହସ୍ରକିରଣ ନିର୍ମଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ସୁକୁମାରୀ, କାନ୍ତିମତୀ ନାରୀମାନେ ତାହା ସହ ରମଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ, ସର୍ବକାମଦାୟକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ତାଙ୍କ ସହ ବସି, ସେହି ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀକୁ ଅସଂଖ୍ୟ କଳ୍ପକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତି।
Verse 120
पीनस्तनोरुजघना दिव्याभरणभूषिता: । रमयन्ति मनःकान्ते विमाने सूर्यसंनिभे
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଦିବ୍ୟ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ, ପୀନସ୍ତନା ଓ ଉରୁଜଘନା ସେ ନାରୀମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ବିମାନରେ ବିହାର କରି ନିଜ ପ୍ରିୟଙ୍କ ମନକୁ ରମାନ୍ତି।
Verse 121
एकोनत्रिंशे दिवसे यः प्राशेदेकभोजनम्,जो बारह महीनोंतक सदा सत्यव्रतके पालनमें तत्पर हो उन््तीसवें दिन एक बार भोजन करता है, उसे देवर्षियों तथा राजर्षियोंद्वारा पूजित दिव्य मंगलमय लोक प्राप्त होते हैं
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଏକୋଣତ୍ରିଶତମ ଦିନ ମାତ୍ର ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଦେବର୍ଷି ଓ ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦିବ୍ୟ ମଙ୍ଗଳମୟ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 122
सदा द्वादशमासान् वै सत्यव्रतपरायण: । तस्य लोका: शुभा दिव्या देवराजर्षिपूजिता:
ଯେ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ସଦା ସତ୍ୟବ୍ରତରେ ପରାୟଣ ରହେ, ସେ ଦେବ ଓ ରାଜର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଶୁଭ ଦିବ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 123
विमान सूर्यचन्द्रा भं दिव्यं समधिगच्छति । जातरूपमयं युक्त सर्वरत्नसमन्वितम्
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ସୁସଜ୍ଜିତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ସମନ୍ୱିତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 124
अप्सरोगणसम्पूर्ण गन्धर्वैरभिनादितम् | तत्र चैनं शुभा नार्यों दिव्याभरणभूषिता:
ସେଠା ଅପ୍ସରାଗଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟରେ ନିନାଦିତ ହେଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଶୁଭ ନାରୀମାନେ ତାହାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।
Verse 125
भोगवांस्तेजसा युक्तो वैश्वानरसमप्रभ:
ସେ ଭୋଗସମ୍ପନ୍ନ, ତେଜସ୍ୱୀ, ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ସମ ପ୍ରଭାବାନ୍ ହୋଇ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଗମନ କରେ।
Verse 126
दिव्यो दिव्येन वपुषा भ्राजमान इवामर: । वसूनां मरुतां चैव साध्यानामश्विनोस्तथा
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଯେନ ଅମର ସଦୃଶ ଦିଶୁଥିଲା। ସେହି ତେଜରେ ସେ ବସୁ, ମରୁତ, ସାଧ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରତୀତ ହେଲା।
Verse 127
यस्तु मासे गते भुड्क्ते एकभक्तं शमात्मक:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ଏକ ମାସ ଗତ ହେଲେ କେବଳ ଏକବାର ଭୋଜନ କରେ, ସଂଯମୀ ଓ ଶାନ୍ତସ୍ୱଭାବୀ ହୋଇ, ଧର୍ମବ୍ରତରେ ନିୟମବଦ୍ଧ ସଂଯମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ।
Verse 128
सुधारसकृताहार: श्रीमान् सर्वमनोहर:
ଭୀଷ୍ମ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ—ତାହାର ଆହାର ଯେନ ଅମୃତରସ ସଦୃଶ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମଧୁର; ସେ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଓ ସର୍ବମନୋହର।
Verse 129
दिव्यमाल्याम्बरधरो दिव्यगन्धानुलेपन:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଅମ୍ବର ଧାରଣ କରେ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଅନୁଲେପିତ।
Verse 130
स्वयंप्रभाभिनरिीभिर्विमानस्थो महीयते
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ସେମାନେ ନାନା ପ୍ରକାର ମଧୁର ଭାଷା ଓ ବିଭିନ୍ନ ରତି-ବିନୋଦରେ ତାହାକୁ ସେବା-ସତ୍କାର କରନ୍ତି।
Verse 131
रुद्रदेवर्षिकन्याभि: सततं चाभिपूज्यते । नानारमणरूपाभिनननारागाभिरेव च
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ରୁଦ୍ର, ଦେବଗଣ ଏବଂ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ପୂଜନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ନାନା ମନୋହର ରୂପରେ, ବିଭିନ୍ନ ରାଗ-ରୁଚି ଓ ଭକ୍ତିଭାବର ନାନା ପ୍ରକାଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆରାଧନା ହୁଏ।
Verse 132
विमाने गगनाकारे सूर्यवैदूर्यसंनिभे
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଆକାଶ ସମାନ ବିଶାଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ବୈଦୂର୍ୟମଣି (କ୍ୟାଟ୍ସ-ଆଇ) ଭଳି କାନ୍ତିଯୁକ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ…
Verse 133
पृष्ठत: सोमसंकाशे उदर्क चाभ्रसन्निभे | दक्षिणायां तु रक्ताभे अधस्तान्नीलमण्डले
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ପଛଦିଗରେ ତାହା ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ କାନ୍ତିମାନ ଥିଲା; ଉପରେ ମେଘପୁଞ୍ଜ ଭଳି ଦିଶୁଥିଲା। ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରକ୍ତାଭ ଆଭା, ତଳେ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡଳାକାର ବିସ୍ତାର ଥିଲା।
Verse 134
ऊर्ध्व विचित्रसंकाशे नैको वसति पूजित: । जिस विमानपर वह विराजमान होता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଉପରଭାଗ ନାନାବର୍ଣ୍ଣର ଅଦ୍ଭୁତ ବିଚିତ୍ରତାରେ ଦୀପ୍ତ ଥିବା ସେହି ଦିବ୍ୟ ଧାମରେ ଏକ ନୁହେଁ, ଅନେକ ପୂଜ୍ୟଜନ ବସନ୍ତି। ଏବଂ ଯେତେଦିନ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା ହୁଏ, ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ପୂଜ୍ୟ ପୁରୁଷ ସେଠାରେ ନିବାସ କରନ୍ତି।
Verse 135
विप्रुषश्चैव यावन्त्यो निपतन्ति नभस्तलातू
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ନଭମଣ୍ଡଳରୁ ଯେତେ ଅସଂଖ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିନ୍ଦୁ ତଳକୁ ପଡ଼େ…
Verse 136
मासोपवासी वर्षैस्तु दशभि: स्वर्गमुत्तमम्
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ପ୍ରତିମାସ ଉପବାସ ବ୍ରତକୁ ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ପାଳନ କରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 137
मुनिर्दान्तो जितक्रोधो जितशिश्रोदर: सदा
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ମୁନି ଦାନ୍ତ ଓ ସଦା ସଂଯମୀ ହେବା ଉଚିତ; ଯିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିଛି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଉଦରର ବେଗକୁ ବଶରେ ରଖିଛି।
Verse 138
जुद्वन्नग्नींक्ष नियत: संध्योपासनसेविता । बहुभिननियमैरेवं शुचिरश्षाति यो नर:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ନିୟମରେ ଅଗ୍ନିମାନଙ୍କୁ ଆହୁତି ଦେଉଛି, ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଏବଂ ଏଭଳି ଅନେକ ନିୟମ ପାଳନ କରି ଶୁଚି ହୋଇ ଭୋଜନ କରେ—ସେ ଧର୍ମପୂର୍ବକ ପବିତ୍ର ଆହାର গ্ৰହଣ କରେ।
Verse 139
अभ्रावकाशशीलक्ष् तस्य भानोरिव त्विष: । जो मनुष्य सदा मुनि
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ତାହାର ଦୀପ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ସଦୃଶ ହୁଏ ଏବଂ ତାହାର ସ୍ୱଭାବ ଆକାଶ ପରି ନିର୍ମଳ ଓ ଖୋଲା ହୋଇଯାଏ। ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ମୁନିସଦୃଶ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ—ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ, କ୍ରୋଧଜୟୀ, କାମବେଗ ଓ ଉଦରବେଗକୁ ବଶରେ ରଖୁଥିବା, ନିୟମପୂର୍ବକ ତିନି ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଉଥିବା ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ—ଏବଂ ଶୁଚି ହୋଇ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଅନେକ ନିୟମ ପାଳନ କରି ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ; ସେ ଆକାଶ ପରି ନିଷ୍କଳଙ୍କ ହୁଏ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତି ପରି ଜ୍ଵଳମାନ ହୁଏ। ହେ ରାଜନ, ସେ ନିଜ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇ ଦେବତୁଲ୍ୟ ହୁଏ।
Verse 140
एष ते भरतश्रेष्ठ यज्ञानां विधिरुत्तम:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ଏହି ଉତ୍ତମ ବିଧି ତୁମକୁ କୁହାଗଲା। ଏଥିରେ ଉପବାସର ଫଳ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ; ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଦରିଦ୍ର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପବାସାତ୍ମକ ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଯଜ୍ଞଫଳ ପାଇଛନ୍ତି।
Verse 141
व्याख्यातो ह्ानुपूर्व्येण उपवासफलात्मक: । दरिद्रेर्मनुजै: पार्थ प्राप्त यज्ञफलं यथा
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ପାର୍ଥ! ଉପବାସର ଫଳକୁ ସାର କରିଥିବା ଏହି ଧର୍ମବିଧିକୁ ମୁଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି। ଯେପରି ଯଜ୍ଞଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ସେପରି ଦରିଦ୍ର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପବାସାତ୍ମକ ବ୍ରତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞଫଳ ହିଁ ପାଇଛନ୍ତି। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ପରମ ବିଧାନକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଦେ ପଦେ ବିସ୍ତାରରେ କହିଛି; ତାହାରେ ଉପବାସଜନିତ ପୁଣ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି। ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ! ଧନହୀନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପବାସ-ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ଯଜ୍ଞସମ ଫଳ ପାଆନ୍ତି।
Verse 142
उपवासानिमान् कृत्वा गच्छेच्च परमां गतिम् । देवद्विजातिपूजायां रतो भरतसत्तम,भरतश्रेष्ठ) देवताओं और ब्राह्मणोंकी पूजामें तत्पर रहकर जो इन उपवासोंका पालन करता है, वह परमगतिको प्राप्त होता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେ ଏହି ଉପବାସମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରେ ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ପୂଜାରେ ରତ ରହେ, ସେ ପରମଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 143
उपवासविधिवस्त्वेष विस्तरेण प्रकीर्तित: । नियतेष्वप्रमत्तेषु शौचवत्सु महात्मसु
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ଭାରତ! ଉପବାସର ଏହି ବିଧି ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହିଛି। ଏହା ନିୟମଶୀଳ, ସତର୍କ ଏବଂ ଶୌଚାଚାରରେ ନିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ତେଣୁ ଏହି ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ ତୁମେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 144
दम्भद्रोहनिवृत्तेषु कृतबुद्धिषु भारत । अचलेष्वप्रकम्पेषु मा ते भूदत्र संशय:
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ— ହେ ଭାରତ! ଯେମାନେ ଦମ୍ଭ ଓ ଦ୍ରୋହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟ, ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ ଅଚଳ ଓ ଅପ୍ରକମ୍ପ—ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ମାମଲାରେ ତୁମର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Verse 216
देवराजस्य च क्रीडां नित्यकालमतवेक्षते । उस मनुष्यको देवकन्याओंसे आरूढ़ विमान उपलब्ध होता है और वह पूर्वसागरके तटपर इन्द्रलोकमें निवास करता है तथा वहाँ रहकर वह प्रतिदिन देवराजकी क्रीडाओंको देखा करता है
ସେ ମନୁଷ୍ୟ ନିତ୍ୟକାଳ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୀଡା ଓ ଦିବ୍ୟ ବିହାରକୁ ଦେଖିଥାଏ। ତାହାକୁ ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ଆରୂଢ଼ ଏକ ବିମାନ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ସେ ପୂର୍ବସାଗର ତଟରେ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ବାସ କରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରହି ପ୍ରତିଦିନ ଦେବରାଜଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କ୍ରୀଡା ଦର୍ଶନ କରେ।
Verse 236
अनसूयुरपापस्थो द्वादशाहफलं लभेत् । जो बारह महीनोंतक प्रतिदिन अग्निहोत्र करता हुआ हर पाँचवें दिन एक समय भोजन करता है और लोभहीन
ଭୀଷ୍ମ କହନ୍ତି—ଯେ ଅସୂୟାରହିତ, ପାପରହିତ ଆଚରଣରେ ଦୃଢ଼, ବାର ମାସ ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ପ୍ରତି ପଞ୍ଚମ ଦିନେ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ଲୋଭହୀନ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣଭକ୍ତ, ଅହିଂସକ ଓ ଦୋଷ ନଦେଖୁଥିବା ହୋଇ ସଦା ପାପକର୍ମରୁ ଦୂରେ ରହେ—ସେ ଦ୍ୱାଦଶାହ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
Verse 273
गवां मेधस्य यज्ञस्य फल प्राप्नोत्यनुत्तमम् । जो बारह महीनेतक सदा अन्निहोत्र करता
ଯେ ବାର ମାସ ନିତ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ, ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସ୍ନାନ କରେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରେ, ଅନ୍ୟର ଦୋଷ ନଦେଖେ, ମୁନିବୃତ୍ତିରେ ରହେ ଏବଂ ପ୍ରତି ଷଷ୍ଠ ଦିନେ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ—ସେ ଗୋମେଧ ଯଜ୍ଞର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।
Verse 313
लोम्नां प्रमाणेन सम॑ ब्रह्मलोके महीयते । वह मनुष्य दो पताका (महापद्मा)
ଭୀଷ୍ମ କହନ୍ତି—ସେ ଲୋମର ସଂଖ୍ୟାକୁ ପ୍ରମାଣ କରି ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ଅର୍ଥାତ୍ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚର୍ମମାନଙ୍କରେ ଯେତେ ଲୋମ ଅଛି, ସେତେ ବର୍ଷ ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ପୂଜିତ ରହେ।
Verse 353
संख्यामतिगुणां चापि तेषु लोकेषु मोदते । उन सभी स्थानोंमें सफलमनोरथ होकर वह देवकन्याओंद्वारा पूजित होता है तथा जिस यज्ञमें बहुत-से सुवर्णकी दक्षिणा दी जाती है
ଭୀଷ୍ମ କହନ୍ତି—ସେ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କରେ ଗଣନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରେ। ତାହାର ସମସ୍ତ ମନୋରଥ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ତାକୁ ପୂଜନ୍ତି। ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞରେ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଏ, ସେହି ଯଜ୍ଞର ଫଳକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ପାଏ; ଅସଂଖ୍ୟ ବର୍ଷ ସେ ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କରେ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ।
Verse 383
वयोरूपविलासिन्यो लभते नात्र संशय: । वह कमलके समान वर्णवाले विमानपर चढ़ता है और वहाँ उसे श्यामवर्णा
ଭୀଷ୍ମ କହନ୍ତି—ସେ କମଳବର୍ଣ୍ଣ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା, ସୁବର୍ଣ୍ଣସଦୃଶ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣା, ଷୋଳ ବର୍ଷର ଭଳି ଯୌବନବୟସ୍କା, ନୂତନ ଯୌବନ ଓ ମନୋହର ରୂପ-ବିଲାସରେ ଶୋଭିତ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କୁ ପାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 523
रुद्राणां तमधीवासं दिवि दिव्यं मनोहरम् । वह अपने पास ब्रह्माजीका भेजा हुआ विमान स्वतः उपस्थित देखता है। सुवर्णके समान रंगवाली रूपवती कुमारियाँ उसे उस विमानद्वारा झुलोकमें दिव्य मनोहर रुद्रलोकमें ले जाती हैं
ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ସେଇ ଦିବ୍ୟ, ମନୋହର ଆବାସକୁ ଦେଖେ। ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ବିମାନଟି ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା, ରୂପବତୀ କୁମାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେଇ ବିମାନରେ ବସାଇ ସ୍ୱର୍ଗର ଦିବ୍ୟ, ରମଣୀୟ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ନେଇଯାନ୍ତି।
Verse 556
सदा द्वादशमासान् वै सर्वमेधफलं लभेत् | जो बारह महीनोंतक प्रति बारहवें दिन केवल हविष्यान्न ग्रहण करता है, उसे सर्वमेध यज्ञका फल मिलता है
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ବାର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମରେ ପ୍ରତି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ କେବଳ ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେ ସର୍ବମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
Verse 559
उसके लिये बारह सूर्योके समान तेजस्वी विमान प्रस्तुत किया जाता है। बहुमूल्यमणि
ତାହା ପାଇଁ ବାରହ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ତେଜସ୍ୱୀ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ବହୁମୂଲ୍ୟ ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ତାହାର ଶୋଭା ବଢ଼ାଏ। ହଂସଶ୍ରେଣୀରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଓ ‘ନାଗବୀଥି’ରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ସେ ବିମାନ କଲରବ କରି, ମୟୂର ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରହେ। ତାହାର ଭିତରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଅଟ୍ଟାଳିକା ନିର୍ମିତ। ହେ ରାଜନ! ସେ ନିତ୍ୟ ନିବାସସ୍ଥାନ ଅନେକ ନର-ନାରୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ। ଏହି କଥା ମହାଭାଗ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା କହିଥିଲେ।
Verse 773
आवर्तनानि चत्वारि साधयेच्चाप्यसौ नर: । वह पुरुष सौ पद्म वर्षोके समान दस महाकल्प तथा चार चतुर्युगीतक अपने पुण्यका फल भोगता है
ଯେ ପୁରୁଷ ଚାରିଟି ଆବର୍ତ୍ତନ ସଫଳଭାବେ ସାଧନ କରେ, ସେ ନିଜ ପୁଣ୍ୟର ଫଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୋଗ କରେ—ଶତ ପଦ୍ମ-ବର୍ଷ, ଦଶ ମହାକଳ୍ପ ଓ ଚାରି ଚତୁର୍ୟୁଗ ସମାନ।
Verse 813
द्वात्रिंशद् रूपधारिण्यो मधुरा: समलंकृता: । वह पुरुष भूलोक
ସେ ପୁରୁଷ ସେଠାରେ ଭୂଲୋକ, ଭୁବର୍ଲୋକ ଏବଂ ବିଶ୍ୱରୂପଧାରୀ ଦେବର୍ଷିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ; ଦେବାଧିଦେବଙ୍କ କୁମାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ରମଣ କରାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବତ୍ତିସ। ସେମାନେ ମନୋହର ରୂପଧାରିଣୀ, ମଧୁରଭାଷିଣୀ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
Verse 823
तावच्चरत्यसौ धीर: सुधामृतरसाशन: । प्रभो! जबतक आकाशकमें चन्द्रमा और सूर्य विचरते हैं, तबतक वह धीर पुरुष सुधा एवं अमृतरसका भोजन करता हुआ ब्रह्मलोकमें विहार करता है
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଚରଣ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଧୀର ପୁରୁଷ ସୁଧା ଓ ଅମୃତରସର ଆସ୍ୱାଦ ନେଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବିହାର କରେ।
Verse 833
सदा द्वादशमासान् वै सप्तलोकान् स पश्यति । जो लगातार बारह महीनोंतक प्रति अठारहवें दिन एक बार भोजन करता है, वह भू आदि सातों लोकोंका दर्शन करता है
ଯେ ଲଗାତାର ବାରହ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଠାରୋତମ ଦିନରେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଭୂ ଆଦି ସାତ ଲୋକର ଦର୍ଶନ ପାଏ।
Verse 856
विमानमुत्तमं दिव्यं सुसुखी हाधिरोहति । उसके सामने व्याप्र और सिंहोंसे जुता हुआ तथा मेघके समान गम्भीर गर्जना करनेवाला दिव्य एवं उत्तम विमान प्रस्तुत होता है, जिसपर वह अत्यन्त सुखपूर्वक आरोहण करता है
ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ସିଂହ ଯୋଗାଯୋଗିତ, ମେଘଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଗମ୍ଭୀର ନାଦ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ବିମାନ ପ୍ରକଟ ହୁଏ; ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ତାହାରେ ଆରୋହଣ କରେ।
Verse 863
सुधारयं च भुज्जीत अमृतोपममुत्तमम् । उस दिव्य लोकमें वह एक हजार कल्पोंतक देवकन्याओंके साथ आनन्द भोगता और अमृतके समान उत्तम सुधारसका पान करता है
ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ସେ ଅମୃତସଦୃଶ ଉତ୍ତମ ସୁଧାରସ ପାନ କରେ ଏବଂ ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରେ।
Verse 883
गन्धर्वैरुपगीतं च विमान सूर्यवर्चसम् । उसे अप्सराओंद्वारा सेवित उत्तम स्थान--गन्धर्वोंके गीतोंसे गूँजता हुआ सूर्यके समान तेजस्वी विमान प्राप्त होता है
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ ବିମାନ ପାଏ—ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ—ଏବଂ ସେଇ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Verse 896
दिव्याम्बरधर: श्रीमानयुतानां शतं शतम् । उस विमानमें वह सुन्दरी देवांगगाओंके साथ आनन्द भोगता है। उसे कोई चिन्ता तथा रोग नहीं सताते। दिव्यवस्त्रधारी और श्रीसम्पन्न रूप धारण करके वह दस करोड़ वर्षोतक वहाँ निवास करता है
ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ ତେଁଠାରେ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କ ସହ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରେ। ତାକୁ ନ ଚିନ୍ତା, ନ ରୋଗ ସ୍ପର୍ଶ କରେ। ଏଭଳି ସେ ଦଶ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବସେ।
Verse 913
स लोकान् विपुलान् रम्यानादित्यानामुपाश्षुते । जो लगातार बारह महीनेतक पूरे बीस दिनपर एक बार भोजन करता
ସେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ—ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଗଣର—ବିଶାଳ ଓ ରମଣୀୟ ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେ ଜଣେ ବାର ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ପ୍ରତି କୋଡ଼ିଏ ଦିନରେ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ସତ୍ୟ କହେ, ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରକ୍ଷା କରେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହିତରେ ରତ ରହେ—ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସୁନ୍ଦର ଲୋକକୁ ଯାଏ।
Verse 926
विमानै: काज्चनै्ईट्यै: पृष्ठतश्नानुगम्यते । उसके पीछे-पीछे दिव्यमाला और अनुलेपन धारण करनेवाले गन्धर्वों तथा अप्सराओंसे सेवित सोनेके मनोरम विमान चलते हैं
ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଶୁଭ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ମନୋହର ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଚାଲେ; ଦିବ୍ୟମାଳା ଓ ସୁଗନ୍ଧ ଅନୁଲେପନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଗଣ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେବା କରେ।
Verse 953
सेव्यमानो वरस्त्रीभि: क्रीडत्यमरवत् प्रभु: । जो लगातार बारह महीनोंतक प्रतिदिन अग्निहोत्र करता हुआ इक्कीसवें दिनपर एक बार भोजन करता है
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହୋଇ ସେ ଅମର ସମାନ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ। ଯେ ଜଣେ ବାର ମାସ ଧରି ନିରନ୍ତର ପ୍ରତିଦିନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରେ ଏବଂ ଏକୋଇଶତମ ଦିନରେ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଶୁକ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ତଦୁପରି ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଏ। ସେଠାରେ ସେ ସଦା ସୁଖଭୋଗରେ ରତ ରହେ; ଦୁଃଖର ନାମ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ବିରାଜିତ ହୋଇ, ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ସେବା ପାଇ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ସମାନ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।
Verse 1013
रमते देवकन्याभिर्दिव्याभरणभूषित: । वहाँ अनेक गुणोंसे युक्त श्रेष्ठ विमानपर आरूढ़ हो इच्छानुसार विचरता
ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ ହୋଇ ସେ ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହ ରମଣ କରେ। ସେଠାରେ ବହୁ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୋହଣ କରି ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଚରଣ କରେ—ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ସେଉଁଠି ଯାଏ—ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ।
Verse 1053
सदा द्वादशमासांस्तु पुष्कलं यानमारुहेत् । जो लगातार बारह महीनोंतक पचीसवें दिन एक बार भोजन करता है, उसको सवारीके लिये बहुत-से विमान या वाहन प्राप्त होते हैं
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଯେ ପୁରୁଷ ପୂରା ବାରମାସ ଧରି ପ୍ରତି ମାସର ପଚିଶତମ ଦିନ ମାତ୍ର ଏକଥର ଭୋଜନ କରିବା ନିୟମ ପାଳନ କରେ, ସେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଅନେକ ବିମାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 1083
सुधारसं चोपजीवन्नमृतोपममुत्तमम् | वह दिव्य
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଅମୃତସଦୃଶ ଉତ୍ତମ ସୁଧାରସରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରି ସେ ଦିବ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମନୋହର ବିମାନରେ ବିରାଜମାନ ହୁଏ; ଶତଶତ ସୁନ୍ଦରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାସାଦରେ ସହସ୍ର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ। ସେଠାରେ ଦେବଭୋଜ୍ୟ, ଅମୃତୋପମ ପରମ ସୁଧାରସ ପାନ କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରେ।
Verse 1126
द्वे युगानां सहस्रे तु दिव्ये दिव्येन तेजसा । सम्पूर्ण रत्नोंसे अलंकृत स्फटिक मणिमय दिव्य विमानोंसे सम्पन्न हो गन्धर्वों और अप्सराओंद्वारा पूजित होता हुआ दिव्य तेजसे युक्त हो देवताओंके दो हजार दिव्य युगोंतक वह उन लोकोंमें आनन्द भोगता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ସ୍ଫଟିକ-ମଣିମୟ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରତ୍ନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଦିବ୍ୟ ବିମାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ତାହା ଲୋକମାନେରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁଇ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରେ।
Verse 1203
सर्वकामगमे दिव्ये कल्पायुतशतं समा: । वह भोगसे सम्पन्न हो अपने तेजसे निर्मल सूर्यकी भाँति प्रकाशित होता है और सुन्दर कान्तिवाली
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ସେହି ମନୋହର ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ସେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମା ପୁରୁଷ ଭୋଗସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ନିଜ ତେଜରେ ନିର୍ମଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରାଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତ ସୁକୁମାରୀ ଦେବାଙ୍ଗନାମାନେ ସେହି ବିମାନରେ ଆସୀନ ହୋଇ ଲକ୍ଷଲକ୍ଷ କଳ୍ପବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହାକୁ ରମାନ୍ତି।
Verse 1246
मनो5भिरामा मधुरा रमयन्ति मदोत्कटा: । उस विमानमें अप्सराएँ भरी रहती हैं
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେହି ବିମାନରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରହନ୍ତି, ଏବଂ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଗୀତର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ସେ ବିମାନ ନିରନ୍ତର ଗୁଞ୍ଜିତ ହୁଏ। ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ, ମନୋହର, ଆନନ୍ଦରେ ମଦମତ୍ତ ଓ ମଧୁରଭାଷିଣୀ ରମଣୀମାନେ ସେ ପୁରୁଷକୁ ରମାନ୍ତି।
Verse 1263
रुद्राणां च तथा लोकं ब्रह्मलोक॑ च गच्छति । वह पुरुष भोगसम्पन्न
ଏପରି ପୁରୁଷ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଭୋଗ-ସମ୍ପଦରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ତେଜସ୍ବୀ, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦିବ୍ୟ ଶରୀରରେ ଦେବତା ପରି ପ୍ରକାଶମାନ ଓ ଦିବ୍ୟଭାବରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେ ବସୁମାନଙ୍କ, ମରୁଦ୍ଗଣମାନଙ୍କ, ସାଧ୍ୟଗଣମାନଙ୍କ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନଙ୍କ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଏ।
Verse 1276
सदा द्वादशमासान् वै ब्रह्मलोकमवाप्नुयात् । जो बारह महीनोंतक प्रत्येक मास व्यतीत होनेपर तीसवें दिन एक बार भोजन करता और सदा शान्तभावसे रहता है, वह ब्रह्मलोकको प्राप्त होता है
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ବାର ମାସ ଧରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସର ତିରିଶତମ ଦିନେ ଏକଥର ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ ଏବଂ ସଦା ଶାନ୍ତଭାବରେ ରହେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Verse 1283
तेजसा वपुषा लक्ष्म्या भ्राजते रश्मिवानिव । वह वहाँ सुधारसका भोजन करता और सबके मनको हर लेनेवाला कान्तिमान् रूप धारण करता है। वह अपने तेज, सुन्दर शरीर तथा अंगकान्तिसे सूर्यकी भाँति प्रकाशित होता है
ସେ ତାହାଁ ସୁଧାରସକୁ ଭୋଜନରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ହରିନେବା ଭଳି କାନ୍ତିମାନ ରୂପ ଧାରଣ କରେ। ନିଜ ତେଜ, ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଓ ଅଙ୍ଗକାନ୍ତିରେ ସେ କିରଣମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।
Verse 1313
नानामधुरभाषाभिनानारतिभिरेव च | वह विमानपर आरूढ़ हो अपनी ही प्रभासे प्रकाशित होनेवाली दिव्य नारियोंद्वारा सम्मानित होता है। रुद्रों तथा देवर्षियोंकी कन्याएँ सदा उसकी पूजा करती हैं। वे कन्याएँ नाना प्रकारके रमणीय रूप
ସେ ବିମାନରେ ଆରୂଢ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଓ ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ସଦା ତାହାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ନାନା ରମଣୀୟ ରୂପ, ବିଭିନ୍ନ ରାଗ, ଭାବଭାବର ମଧୁର ଭାଷଣକଳା ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରତି-କ୍ରୀଡାରେ ଶୋଭିତ ସେ କନ୍ୟାମାନେ ତାହାର ସେବା କରନ୍ତି।
Verse 1346
तावत् संवत्सरा: प्रोक्ता ब्रह्मलोकेडस्यथ धीमत: । मेघ जम्बूद्वीपमें जितने जलबिन्दुओंकी वर्षा करता है, उतने हजार वर्षोतक उस बुद्धिमान् पुरुषका ब्रह्मलोकमें निवास बताया गया है
ଜମ୍ବୂଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ମେଘ ଯେତେ ଜଳବିନ୍ଦୁ ବର୍ଷା କରେ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷର ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ନିବାସ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
Verse 1353
वर्षासु वर्षतस्तावन्निवसत्यमरप्रभ: । वर्षा-ऋतुमें आकाशसे धरतीपर जितनी बूँदें गिरती हैं, उतने वर्षोतक वह देवोपम तेजस्वी पुरुष ब्रह्मलोकमें निवास करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ବର୍ଷାଋତୁରେ ଯେତେଦିନ ବର୍ଷା ପଡ଼େ, ସେତେଦିନ—ଅର୍ଥାତ୍ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଯେତେ ବର୍ଷାବିନ୍ଦୁ ପଡ଼େ, ସେତେ ବର୍ଷର ପରିମାଣ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ସେ ଦେବସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ ପୁରୁଷ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବସେ।
Verse 1366
महर्षित्वमथासाद्य सशरीरगतिर्भवेत् । दस वर्षोतक एक-एक मास उपवास करके एकतीसवें दिन भोजन करनेवाला पुरुष उत्तम स्वर्ग लोकको जाता है। वह महर्षि पदको प्राप्त होकर सशरीर दिव्यलोककी यात्रा करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ମହର୍ଷିପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ଦେହସହିତ ଦିବ୍ୟଲୋକଗତି ପାଏ। ଯେ ପୁରୁଷ ଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିମାସ ଉପବାସ କରି ଏକତ୍ରିଂଶତମ ଦିନରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାଏ; ମହର୍ଷିପଦ ଲାଭ କରି ଦେହସହିତ ଦିବ୍ୟଧାମକୁ ଯାତ୍ରା କରେ।
Verse 1393
स्वर्ग पुण्यं यथाकाममुपभुड्धक्ते तथाविध: । राजन! ऐसे गुणोंसे युक्त पुरुष देवताके समान अपने शरीरके साथ ही देवलोकमें जाकर वहाँ इच्छाके अनुसार स्वर्गके पुण्यफलका उपभोग करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ! ଏପରି ଗୁଣଯୁକ୍ତ ପୁରୁଷ ଦେବତାସମାନ ହୁଏ। ସେ ଦେହସହିତ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସ୍ୱର୍ଗର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ।
Verse 8736
सदा द्वादशमासान् वै सप्तलोकान् स पश्यति । जो लगातार बारह महीनोंतक उन्नीसवें दिन एक बार भोजन करता है, वह भी भू आदि सातों लोकोंका दर्शन करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ସଦା ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସପ୍ତଲୋକ ଦେଖେ। ଯେ ଲୋକ ଲଗାତାର ଦ୍ୱାଦଶ ମାସ ଉନବିଂଶତମ ଦିନରେ ଏକଥର ଭୋଜନ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଭୂ-ଆଦି ସାତ ଲୋକର ଦର୍ଶନ ପାଏ।
Verse 11636
युगकल्पसहस्राणि त्रीण्यावसति वै सुखम् । वहाँ उसे अमृतका आहार प्राप्त होता है तथा वह तृष्णारहित हो वहाँ रहकर आनन्द भोगता है। राजन! वह दिव्यरूपधारी पुरुष राजर्षियोंद्वारा वर्णित देवर्षियोंके चरित्रका श्रवण-मनन करता है और श्रेष्ठ विमानपर आरूढ़ हो मनोरम सुन्दरियोंके साथ मदोन्मत्तभावसे रमण करता हुआ तीन हजार युगों एवं कल्पोंतक वहाँ सुखपूर्वक निवास करता है
ଭୀଷ୍ମ କହିଲେ—ସେ ସେଠାରେ ତିନି ହଜାର ଯୁଗ ଓ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ବସେ। ସେଠାରେ ତାହାକୁ ଅମୃତସଦୃଶ ଆହାର ମିଳେ; ସେ ତୃଷ୍ଣା-ଆକାଂକ୍ଷାରହିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ। ହେ ରାଜନ! ସେ ଦିବ୍ୟରୂପଧାରୀ ପୁରୁଷ ରାଜର୍ଷିମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ କରିଥିବା ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶ୍ରବଣ-ମନନ କରେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିମାନରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ମନୋହର ସୁନ୍ଦରୀମାନଙ୍କ ସହ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଭାବରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରି କରି ସେଠାରେ ତିନି ହଜାର ଯୁଗ-କଳ୍ପ ସୁଖରେ ନିବାସ କରେ।
Verse 12963
सुखेष्वभिरतो भोगी दुःखानामविजानक: । दिव्यमाला, दिव्यवस्त्र, दिव्यगन्ध और दिव्य अनुलेपन धारण करके वह भोगकी शक्ति और साधनसे सम्पन्न हो सुख-भोगमें ही रत रहता है। दुःखोंका उसे कभी अनुभव नहीं होता है
ସୁଖରେ ଲୀନ ଭୋଗୀ ଦୁଃଖକୁ ଜାଣେ ନାହିଁ। ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଲେପନ ଧାରଣ କରି, ଭୋଗର ଶକ୍ତି ଓ ସାଧନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ କେବଳ ସୁଖଭୋଗରେ ହିଁ ରତ ରହେ; ଦୁଃଖ ତାହାର ଅନୁଭବକୁ କେବେ ଆସେ ନାହିଁ।
Frequently Asked Questions
The chapter evaluates what counts as ‘best’ in religious practice: whether purity is primarily achieved through external tīrtha-bathing or through internal ethical purification, and how to rank these without dismissing either.
True ‘snāna’ is the cleansing of mind and conduct—truth, compassion, restraint, and non-attachment—so that ritual acts become meaningful extensions of disciplined character rather than substitutes for it.
Yes: it asserts a results-framework in which success/purification arises from conjunction—inner purity with outer practice—illustrated by the analogy that strength without action, or action without strength, fails, while their union succeeds.