In this book
- Named as
- Yama, Vaivasvata, paired forces, śamana’
Every verse that names ଯମ
71 verses
- 1.35.6
ସବିତୃଙ୍କର ତିନି ଦ୍ୟାବଃ (ଆକାଶ) ଅଛି; ଦୁଇଟି ତାଙ୍କର ଉପସ୍ଥାନ (ଆଧାର-ଆସନ), ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଯମଙ୍କ ଭୁବନରେ ବିଶାଳ ତେଜରେ ବିରାଜେ। ରଥର ନାଭି ପରି, ଅମୃତ (ଅମର) ଦେବମାନେ ତାହାର ଉପରେ ଆଧାର କରି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ଯେ ଏହି ରହସ୍ୟକୁ ସତ୍ୟରେ ଜାଣେ, ସେ ଏଠାରେ କହୁ।
- 1.38.5
ତୁମ ସ୍ତୋତା ଯବାସ ପାଇଁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ମୃଗ ପରି ନ ହେଉ—ସତ୍ୟ ଅର୍ପଣରେ ଯାହାର ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ ସେ ଅଜୋଷ୍ୟ ନ ହେଉ; ଯମର ପଥ ନିକଟକୁ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ବିଘଟନର ନିମ୍ନମୁଖୀ ଦିଗକୁ, ସେ ନ ଯାଉ।
- 1.83.5
ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଅଥର୍ବନ ପ୍ରଥମେ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ; ତାପରେ ବ୍ରତପା (ଧର୍ମ-ରକ୍ଷକ) ସୂର୍ଯ୍ୟ ୱେନ (ଦ୍ରଷ୍ଟା) ରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଉଶନା କାବ୍ୟ କିରଣମାନଙ୍କୁ ହାଙ୍କି ଆସିଲେ; ଯମର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସେଇ ଅମୃତ (ଅମର ତତ୍ତ୍ୱ)କୁ ଆମେ ଯଜନା କରୁ।
- 1.116.2
ଦୃଢ଼-ଉଡ଼ାନ ଭରା ପଦକ୍ଷେପରେ, କିମ୍ବା ଶୀଘ୍ର-ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରେରଣାରେ, କିମ୍ବା ଦେବମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ବେଗର ଧାବନରେ—ସଦା ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ—ହେ ନାସତ୍ୟୌ, ଯମର ପ୍ରଧନ (ପ୍ରତିଯୋଗିତା)ରେ ସେ ଗଧା ହଜାର ଜିତିଲା। ସେପରି ଆମ ଭିତରେ ତୁମ ଶକ୍ତିମାନେ ସୀମା ଓ ମୃତ୍ୟୁମୁଖୀ ଅଭ୍ୟାସର ଲୋକରୁ…
- 1.163.2
ୟମ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଏହି ଅଶ୍ୱକୁ ତ୍ରିତ ଆୟୁନକ—ଯୋଗ କଲେ/ଜୁଆଁରେ ବାନ୍ଧିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଥମେ ତାହାର ଉପରେ ଅଧ୍ୟତିଷ୍ଠତ୍—ଆରୋହଣ କରି ଦୃଢ଼ ହେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ତାହାର ରଶନା—ଲଗାମ—ଧରିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୀପ୍ତ ଉତ୍ସରୁ ବସୁମାନେ ଏହି ଅଶ୍ୱକୁ ନିରତଷ୍ଟ—ଘଡ଼ି ଗଢ଼ି ବାହାର କଲେ—କ୍ରମବଦ୍ଧ…
- 1.163.3
ହେ ଅର୍ବନ୍ (ଅଶ୍ୱ), ତୁମେ ଯମ—ଋତର ନିୟମ ଓ ସଂୟମ; ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟ—ବିସ୍ତୃତ ଦୀପ୍ତ ସତ୍ୟ। ଗୁହ୍ୟ ବ୍ରତଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତ୍ରିତ। ସୋମ ସହ ତୁମେ ସମ୍ମତିମୟ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତ; କୁହାଯାଏ ଯେ ଦିବିରେ ତୁମର ତିନି ବନ୍ଧନ ଅଛି—ଉଚ୍ଚ ଲୋକର ତ୍ରିବିଧ ବନ୍ଧ, ଯାହା ଶକ୍ତିକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ଥିର ରଖେ।
- 1.164.15
ସହଜନ୍ମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ସପ୍ତମକୁ ‘ଏକଜ’ (ଏକଜନ୍ମା) ବୋଲି କହନ୍ତି; ଷଡ୍ଜନ ଯୁଗ୍ମ—ଏହିପରି ଦେବଜ ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଇଷ୍ଟ ଆସନ ଧାମଶଃ (ନିଜ-ନିଜ ଧାମରେ) ବିହିତ; ସ୍ଥାତ୍ରେ ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ରୂପଶଃ ନାନା ବିକାରରେ ପ୍ରକଟ।
- 1.164.46
ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି ବୋଲି କୁହନ୍ତି; ସେ ଦିବ୍ୟ ସୁପର୍ଣ୍ଣ—ବଳବାନ ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ଗରୁତ୍ମାନ। ସତ୍ ଏକ; ବିପ୍ରମାନେ ତାହାକୁ ବହୁଧା କହନ୍ତି—ଅଗ୍ନି, ଯମ, ମାତରିଶ୍ୱାନ ବୋଲି ନାମ ଦିଅନ୍ତି।
- 7.33.9
ସେମାନେ ହୃଦୟର ଗୁପ୍ତ ନିବାସରେ ଦୀପ୍ତ ବିବେକର ପ୍ରକେତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚରଣ କରନ୍ତି; ସହସ୍ର-ଶାଖାବିସ୍ତୃତ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଆବୃତ କରି ଚାଲନ୍ତି। ଯମଙ୍କ ନିୟମରେ ତଣାଯାଇଥିବା ପରିଧିକୁ ବୁଣି, ବସିଷ୍ଠମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ସମୀପେ ଆସି ବସିଛନ୍ତି।
- 7.33.12
ସେ ପ୍ରକେତ—ପ୍ରକାଶମୟ ବିବେକୀ—ଉଭୟର (ଉପର-ତଳ, ଅନ୍ତର-ବାହ୍ୟ) ଜ୍ଞାତା; ସହସ୍ରଦାନ, ଏବଂ ସଦାନ—ନିତ୍ୟଧାରକ। ଯମଙ୍କ ତଣା ପରିଧିକୁ ବୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରି ବସିଷ୍ଠ ଜନ୍ମିଲେ।
- 7.55.7
ସହସ୍ର ଶୃଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ସେଇ ବୃଷଭ ଯେ ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା—ସେଇ ସହସ୍ୟ (ମହା) ବଳଦ୍ୱାରା ଆମେ ଜନମାନଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାରେ ନମାଇ ଦେଉ, ଶାନ୍ତ ନିଶ୍ଚଳତାରେ।
- 9.113.8
ଯତ୍ର ବୈବସ୍ୱତ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ଯତ୍ର ଦିବଃ ଅବରୋଧନଂ—ସ୍ୱର୍ଗର ଆବରଣ/ଦ୍ୱାର ଅଛି; ଯତ୍ର ସେଇ ମହାବଳୀ ଆପଃ (ଜଳଧାରା) ଅଛି—ସେଠାରେ ମୋତେ ଅମୃତ (ଅମର) କର। ହେ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ), ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପରି ସ୍ରବ—ଚାରିପଟେ ଓ ଆଗକୁ ବହ।
- 10.10.7
ୟମ ପ୍ରତି—ୟମୀ (ଯୁଗଳ) ପ୍ରତି—ମୋ ମନେ କାମନା ଆସିପଡ଼ିଛି, ଯେପରି ଏକେ ଯୋନିରେ ଆମେ ସହଶୟ୍ୟା ହେବା। ପତ୍ନୀ ଯେପରି ପତିଙ୍କୁ ନିଜ ତନୁ ଅର୍ପେ, ସେପରି ମୁଁ ମୋ ତନୁ ଅର୍ପିବି; ଏବଂ ରଥର ଚକ୍ର ଯେପରି ରଥ୍ୟାରୁ ଛୁଟିଯାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗି ମୁକ୍ତ ହେଅ।
- 10.10.9
ସେ ରାତ୍ରିମାନେ ଓ ଦିନମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ଷୁ ପୁନଃପୁନଃ ଖୋଲୁ। ଦ୍ୟୌ ଓ ପୃଥିବୀ ଯୁଗଳ—ସବନ୍ଧୁ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ; ଯମୀ ଯମକୁ ଧାରଣ କରୁ—ଅଜାମି (ଅନୁଚିତ ସଂଯୋଗ) ଭାବେ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଯୁଗଳ-ଶକ୍ତିକୁ ଅବିଭ୍ରମ ଭାବେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭାବେ।
- 10.10.11
ଭ୍ରାତା କ’ଣ, ଯଦି ସେ ଅନାଥ ହୋଇଯାଏ? ସ୍ୱସା କ’ଣ, ଯଦି ନିରୃତି (ବିନାଶ) ତା’ପରେ ଆସିପଡ଼େ? କାମରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମୁଁ ଏହି କଥା ବହୁତ କହୁଛି; ମୋ ତନୁ ସହ ତୁମ ତନୁକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ସଂଯୋଜ।
- 10.10.13
ହାୟ, ହାୟ, ହେ ଯମ—ସତ୍ୟକୁ କହିଲେ ମୁଁ ତୁମର ମନ ଓ ହୃଦୟ ଜାଣିପାରିନି। ଅନ୍ୟା ଜଣେ ତୁମକୁ, ଯେପରି କଟିବନ୍ଧ ଯୁକ୍ତ ପୁରୁଷକୁ ଘେରେ, ଏବଂ ଲିବୁଜା ଲତା ଯେପରି ବୃକ୍ଷକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଲଗି ରହେ, ସେପରି ପରିଷ୍ୱଜାତେ କରୁଛି।
- 10.12.6
ଏଠାରେ ଅମୃତ (ଅମର)ର ନାମ ଧରିବା ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ୱ—କଠିନ ହୋଇଯାଏ; ଲକ୍ଷଣ ଏକ, କିନ୍ତୁ ତାହା ବହୁ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ। ହେ ଅଗ୍ନି, ବଳବାନ, ଅପ୍ରୟୁଚ୍ଛନ (ଅବିରତ) ରହି ଯମଙ୍କର ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସେହି ସୁମନ୍ତ୍ୱ—ଶୁଭ ମନୋଭାବ—କୁ ରକ୍ଷା କର; ଧର୍ମପଥରେ ଅଟୁଟ ରଖ।
- 10.13.2
ଯମଙ୍କ ଲୋକରେ ଥିବା ପରି—ଯେତେବେଳେ ଦେବୟନ୍ତ ମାନବମାନେ ଏହି ଅର୍ପଣକୁ ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆଣନ୍ତି—ସେତେବେଳେ ତୁମେ ନିଜେ ଜଣା ସ୍ୱଲୋକରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର। ଆମ ସୋମ ପାଇଁ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ ଆସନରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସ୍ଥିତ ହୁଅ, ଯେପରି ଆନନ୍ଦ ନିଜ ସତ୍ୟ ନିବାସ—ଆମ ଭିତରେ—ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ।
- 10.13.4
ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ବାଛିଲା, ଏବଂ ପ୍ରଜାର ହିତରେ କାହାକୁ ସେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ବାଛିଲା ନାହିଁ? ସେମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରୂପ କଲେ—ପ୍ରିୟ ଋଷିଙ୍କୁ; ଯମ ନିଜ ତନୁକୁ ଆଗକୁ ବିସ୍ତାର କରି—ମର୍ତ୍ୟ ଦେହକୁ ସେହି କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପବିତ୍ର…
- 10.14.1
ହବିଷା ସହ ରାଜା ଯମଙ୍କୁ ସେବନ କର—ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ; ଯିଏ ମହା ଅବରୋହଣ ପଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେଇ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯିଏ ଅନେକଙ୍କ ପାଇଁ ପଥକୁ ଚିହ୍ନି ଦେଖାଇଛନ୍ତି—ଯେଉଁଠାରେ ପାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ସଙ୍ଗମସ୍ଥାନ।