ନାରଦ in the Ramayana

ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିରତ ତପସ୍ବୀ, ବାକ୍‌ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦଙ୍କୁ ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ବାଲ୍ମୀକି ବିନୟପୂର୍ବକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଏହି ଆଜିର ଲୋକରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ କିଏ ଗୁଣବାନ ଓ କିଏ ବୀର୍ୟବାନ? କିଏ ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୃତଜ୍ଞ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ?

ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଭୂତଜନଙ୍କ ହିତକାମୀ—ସତ୍ୟ ପଣ୍ଡିତ ଓ ସମର୍ଥ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରିୟଦର୍ଶନ ଯାହାର—ସେ କିଏ?

କିଏ ଆତ୍ମବାନ? କିଏ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଛି? କିଏ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଓ ଅନସୂୟକ? ଏବଂ ସଂଗ୍ରାମରେ ଯାହାର କ୍ରୋଧ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରନ୍ତି—ସେ କିଏ?

ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ନିଶ୍ଚୟ ମୋର କୌତୂହଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼। ହେ ମହର୍ଷି, ଏପରି ଗୁଣଯୁକ୍ତ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଜାଣିବାରେ ଆପଣ ସମର୍ଥ।

ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ତ୍ରିଲୋକଜ୍ଞ ନାରଦ ‘ଶ୍ରୂୟତାମ୍’ ବୋଲି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପ୍ରହୃଷ୍ଟ ହୋଇ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ହେ ମୁନି, ତୁମେ ଯେ ଅନେକ ଗୁଣ କୀର୍ତ୍ତନ କରିଛ, ସେଗୁଡ଼ିକ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦୁର୍ଲଭ। ସେ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ନରକୁ ଚିହ୍ନି ମୁଁ କହୁଛି—ଶୁଣ—ସେଇ ପୁରୁଷ ବିଷୟରେ।

ଶ୍ରୀରାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ନୀତିନିଷ୍ଠ ଓ ବାଗ୍ମୀ; ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ। ସେ ବିପୁଳାଂଶ, ମହାବାହୁ, ଶଂଖସଦୃଶ କଣ୍ଠବାନ ଓ ଦୃଢ଼ ମହାହନୁବାନ।

ବିଶାଳ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, ମହାଧନୁର୍ଧର, ସୁଦୃଢ଼ କଣ୍ଠସନ୍ଧି, ଶତ୍ରୁଦମନ; ଆଜାନୁବାହୁ, ଉତ୍ତମ ଶିର, ସୁନ୍ଦର ଲଲାଟ ଓ ଅତିବିକ୍ରମଶାଳୀ ଥିଲେ।

ନ ଅତି ଉଚ୍ଚ, ନ ଅତି ନିମ୍ନ; ସମପ୍ରମାଣ ଅଙ୍ଗବିଭାଗ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଦୀପ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ; ପୀନ ବକ୍ଷ, ବିଶାଳ ନୟନ, ଲକ୍ଷ୍ମୀସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସତ୍ୟସନ୍ଧ, ପ୍ରଜାହିତରେ ନିରତ; ଯଶସ୍ବୀ, ଜ୍ଞାନସମ୍ପନ୍ନ, ଶୁଚି, ଯଥୋଚିତ ଉପଦେଶକୁ ଗ୍ରହଣକର୍ତ୍ତା, ଏବଂ ସମାଧିମାନ ଥିଲେ।

ପ୍ରଜାପତିସମ ଶ୍ରୀମାନ, ଧାତାସମ ଧାରକ ଓ ଶତ୍ରୁନିଷୂଦନ; ଜୀବଲୋକର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଧର୍ମର ଦୃଢ଼ ପରିରକ୍ଷକ ଥିଲେ।

ସେ ନିଜ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଜନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ; ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ତତ୍ତ୍ୱସାରର ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାତା ଥିଲେ, ଏବଂ ଧନୁର୍ବେଦ—ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଯୁଦ୍ଧବିଦ୍ୟା—ରେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ।

ସେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ-ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣୁଥିଲେ, ସ୍ମୃତିଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ଥିଲେ; ସର୍ବଲୋକପ୍ରିୟ, ସାଧୁସ୍ୱଭାବୀ, ଅଦୀନ ଆତ୍ମାବଳୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଚକ୍ଷଣ ଥିଲେ।

ନଦୀମାନେ ଯେପରି ସର୍ବଦା ସମୁଦ୍ରକୁ ଆସନ୍ତି, ସେପରି ସଦ୍‌ଜନମାନେ ତାଙ୍କୁ ସଦା ଅଭିଗମ୍ୟ ପାଆନ୍ତି; ସେ ଆର୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ସଦା ମନୋହର ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସେ ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, କୌସଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇବାଳା; ଗାମ୍ଭୀର୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ସମ, ଧୈର୍ୟରେ ହିମବାନ ପର୍ବତ ସମ ଥିଲେ।

ବୀର୍ୟରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁ ସଦୃଶ, ପ୍ରିୟଦର୍ଶନରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ; କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସମ, କ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମ। ଦାନରେ ଧନଦ (କୁବେର) ସମ, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଧର୍ମ ସମ ଥିଲେ।

ଏପରି ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ସତ୍ୟାଧାରିତ ପରାକ୍ରମବାନ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଦଶରଥଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ—ପ୍ରଜାହିତରେ ନିରତ ଓ ପ୍ରଜାପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷୀ—ଭୂପତି ପ୍ରୀତିବଶତଃ ଯୌବରାଜ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

ସତ୍ୟବଚନରେ ଅଟୁଟ ଓ ଧର୍ମପାଶରେ ସଂୟତ ରାଜା ଦଶରଥ ନିଜ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ବନବାସକୁ ପଠାଇଲେ।

ରାମଙ୍କ ଦୟିତା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା, ନିତ୍ୟ ପ୍ରାଣସମ ପ୍ରିୟା ଓ ହିତଚିନ୍ତିକା, ଜନକଙ୍କ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତା—ଦେବମାୟାରେ ନିର୍ମିତା ପରି। ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା, ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମା ଓ ଦଶରଥକୁଳର ବଧୂ, ରୋହିଣୀ ଯେପରି ଶଶିଙ୍କୁ ଅନୁସରେ ସେପରି ରାମଙ୍କୁ ଅନୁଗତା ହେଲେ।