Adhyaya 27

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डपुत्रवधो नाम षड्विंशो ऽध्यायः अथ नष्टेषु पुत्रेषु शोकानलपरिप्लुतः / विललाप स दैत्येन्द्रो मत्वा जातं कुलक्षयम्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ, ହୟଗ୍ରୀବ–ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସମ୍ବାଦରେ, ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନର ‘ଭଣ୍ଡପୁତ୍ରବଧ’ ନାମ ଷଡ୍ବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ତାପରେ, ପୁତ୍ରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ ଶୋକାଗ୍ନିରେ ପରିପ୍ଲୁତ ସେଇ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, କୁଳକ୍ଷୟ ଘଟିଛି ବୋଲି ଭାବି, ବିଲାପ କଲା।

Verse 2

हा पुत्रा हा गुणोदारा हा मदेकपरायणाः / हा मन्नेत्रसुधापूरा हा मत्कुलविवर्धनाः

ହା ପୁତ୍ରମାନେ! ହା ଗୁଣେ ଉଦାର! ହା ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ କରିଥିବା! ହା ମୋ ନୟନର ଅମୃତଧାରା! ହା ମୋ କୁଳବର୍ଧକମାନେ!

Verse 3

हा समस्तसुरश्रेष्ठमदभञ्जनतत्पराः / हा समस्तसुरस्त्रीणामन्तर्मोहनमन्मथाः

ହା ସମସ୍ତ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ମଦ ଭଞ୍ଜନରେ ତତ୍ପର ଥିବାମାନେ! ହା ସମସ୍ତ ଦେବସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅନ୍ତରକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମନ୍ମଥସମାନମାନେ!

Verse 4

दिशत प्रीतिवाचं मे ममाङ्के वल्गताधुना / किमिदानीमिमं तातमवमुच्य सुखं गताः

ମୋତେ ପ୍ରୀତିଭରା ବାକ୍ୟ କହ; ଏବେ ମୋ କୋଳରେ ଖେଳ। ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ପିତାକୁ ଛାଡ଼ି ଏବେ ତୁମେ କିପରି ସୁଖେ ଚାଲିଗଲ?

Verse 5

युष्मान्विना न शोभन्ते मम राज्यानि पुत्रकाः / रिक्तानि मम गेहानि रिक्ता राजसभापि मे

ହେ ପୁତ୍ରମାନେ, ତୁମେ ନଥିଲେ ମୋ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଶୋଭା ପାଉନାହିଁ; ମୋ ଗୃହ ଶୂନ୍ୟ, ମୋ ରାଜସଭା ମଧ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ।

Verse 6

कथमेवं विनिःशेषं हतायूयं दुराशयाः / अप्रधृष्यभुजासत्त्वान्भवतो मत्कुलाङ्कुरान् / कथमेकपदे दुष्टा वनिता संगरे ऽवधीत्

ଦୁରାଶୟମାନେ, ତୁମେ ଏଭଳି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କିପରି ହତ ହେଲ? ଅପ୍ରତିହତ ଭୁଜବଳ ଥିବା, ମୋ କୁଳର ଅଙ୍କୁର ସମ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସେ ଦୁଷ୍ଟା ନାରୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କିପରି ବଧ କଲା?

Verse 7

मम नष्टानि सौख्यानि मम नष्टाः कुलस्त्रियः / इतः परं कुले क्षीणे साहसानि सुखानि च

ମୋର ସୁଖଗୁଡ଼ିକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ମୋର କୁଳସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏହା ପରେ କୁଳ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ସାହସ ଓ ସୁଖ ଦୁହେଁ ରହିବ ନାହିଁ।

Verse 8

भवतः सुकृतैर्लब्ध्वा मम पूर्वजनुःकृतैः / नाशो ऽयं भवतामद्य जातो नष्टस्ततो ऽस्म्यहम्

ତୁମମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଓ ମୋର ପୂର୍ବଜନ୍ମକୃତ କର୍ମଦ୍ୱାରା ଯାହା ଲଭ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, ଆଜି ସେଇ ତୁମମାନଙ୍କର ଏହି ନାଶ ହେଲା; ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲି।

Verse 9

हा हतो ऽस्मि विपन्नो ऽस्मि मन्दभाग्यो ऽस्मि पुत्रकाः / इति शोकात्स पर्यस्यन्प्रलपन्मुक्तमूर्धजः / मूर्च्छया लुप्तहृदयो निष्पपात नुपासनात्

‘ହା! ମୁଁ ହତ, ମୁଁ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ, ମୁଁ ମନ୍ଦଭାଗ୍ୟ, ହେ ପୁତ୍ରମାନେ!’—ଏଭଳି ଶୋକରେ ଉଲଟିପଡ଼ି, ପ୍ରଲାପ କରି, ଖୋଲା କେଶରେ ସେ ମୂର୍ଛାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ହୃଦୟ ଲୁପ୍ତ ଭଳି ଆସନରୁ ଢଳିପଡ଼ିଲା।

Verse 10

विशुक्रश्च विषङ्गश्च कुटिलाक्षश्च संसदि / भण्डमाश्वासयामासुर्दैवस्य कुटिलक्रमैः

ସଭାରେ ବିଶୁକ୍ର, ବିଷଙ୍ଗ ଓ କୁଟିଲାକ୍ଷ—ଦେବର କୁଟିଲ କ୍ରମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇ ଭଣ୍ଡକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।

Verse 11

विशुक्र उवाच देवकि प्राकृत इव प्राप्तः शोकस्य वश्यताम् / लपसि त्वे प्रति सुतान्प्राप्तमृत्यून्महाहवे

ବିଶୁକ୍ର କହିଲେ—‘ଦେବକୀ! ତୁମେ ସାଧାରଣ ଲୋକ ପରି ଶୋକର ବଶ ହୋଇପଡ଼ିଛ। ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିବା ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତୁମେ ପ୍ରଲାପ କରୁଛ।’

Verse 12

धर्मवान्विहितः पन्था वीराणामेष शाश्वतः / अशोच्यमाहवे मृत्युं प्राप्नुवन्ति यदर्हितम्

ବୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଧର୍ମସଙ୍ଗତ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ମାର୍ଗ ଅଟେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଶୋକର ବିଷୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ତାହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟେ।

Verse 13

एतदेव विनाशाय शल्यवद्बाधते मनः / यत्स्त्री समागत्य हठान्नि हन्ति सुभटान्रणे

ବିନାଶ ପାଇଁ କେବଳ ଏହି କଥା ମନକୁ କଣ୍ଟା ପରି କଷ୍ଟ ଦେଉଛି ଯେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଆସି ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାନ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ହତ୍ୟା କଲା।

Verse 14

इत्युक्ते तेन दैत्येन पुत्रशोको व्यमुच्यत / भण्डेन चण्डकालाग्निसदृशः क्रोध आदधे

ସେହି ଦୈତ୍ୟ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଭଣ୍ଡାସୁର ପୁତ୍ରଶୋକ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 15

स कोशात्क्षिप्रमुद्धृत्य खड्गमुग्रं यमोपमम् / विस्फारिताक्षियुगलो भृशं जज्वाल तेजसा

ସେ ଖୋପରୁ ଯମରାଜଙ୍କ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ଖଡ୍ଗ ଶୀଘ୍ର ବାହାର କଲେ ଏବଂ ବିସ୍ଫାରିତ ନେତ୍ରରେ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଉଠିଲେ।

Verse 16

इदानीमेव तां दुष्टां खड्गेनानेन खण्डशः / शकलीकृत्य समरे श्रमं प्राप्स्यामि बन्धुभिः

ବର୍ତ୍ତମାନ ସେହି ଦୁଷ୍ଟାକୁ ଏହି ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି ମୁଁ ମୋର ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ ବିଶ୍ରାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି।

Verse 17

इति रोषस्खलद्वर्णः श्वसन्निव भुजङ्गमः / खड्गं विधुन्वन्नुत्थाय प्रचचाला तिमत्तवत्

ଏହିପରି କହି ସେ କ୍ରୋଧରେ ବର୍ଣ୍ଣ ବଦଳାଇ, ଫୁସଫୁସାଉଥିବା ସର୍ପ ପରି, ଖଡ୍ଗ ଝାଡ଼ି ଉଠି ମଦମତ୍ତ ପରି ଆଗେଇ ଚାଲିଲା।

Verse 18

तं निरुध्य च संभ्रान्ताः सर्वे दानवपुङ्गवाः / वाचमूचुरतिक्रोधाज्ज्वलन्तो ललितां प्रति

ତାକୁ ରୋକି ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦାନବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଅତି କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ଲଲିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 19

न तदर्थे त्वया कार्यः स्वामिन्संभ्रम ईदृशः / अस्माभिः स्वबलैर्युक्तै रणोत्साहो विधीयते

ସ୍ୱାମୀ! ଏହି କାରଣରେ ଆପଣ ଏପରି ଉତ୍କଣ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆମେ ନିଜ ବଳ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସାହ କରିବୁ।

Verse 20

भवदाज्ञालवं प्राप्य समस्तभुवनं हठात् / विमर्द्दयितुमीशाः स्मः किमु तां मुग्धभामिनीम्

ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଲବମାତ୍ର ପାଇଲେ ଆମେ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ହଠାତ୍ ମର୍ଦ୍ଦନ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ; ତେବେ ସେ ମୁଗ୍ଧ ଭାମିନୀ କ’ଣ!

Verse 21

किं चूषयामः सप्ताब्धीन्क्षोदयामो ऽथ वा गिरीन् / अधरोत्तरमेवैतत्त्रैलोक्यं करवाम वा

ଆମେ କି ସାତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୋଷି ନେବୁ, କିମ୍ବା ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବୁ? ଅଥବା ଏହି ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟକୁ ଉଲଟାଇଦେବୁ?

Verse 22

छिनदाम सुरान्सर्वान्भिनदाम तदालयान् / पिन्षाम हरित्पालानाज्ञां देहि महामते

ଆମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଛେଦିଦେବୁ, ତାଙ୍କର ଆଳୟମାନଙ୍କୁ ଭେଦି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବୁ; ହରିତ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବୁ। ହେ ମହାମତେ, ଆଜ୍ଞା ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 23

इत्युदीरित माकर्ण्य महाहङ्कारगर्वितम् / उवाच वचनं क्रुद्धः प्रतिघारुणलोचनः

ଏପରି ମହାଅହଂକାର-ଗର୍ବିତ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରତିଘାତରେ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିଧାରୀ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବଚନ କହିଲା।

Verse 24

विशुक्र भवता गत्वा मायान्तार्हितवर्ष्मणा / जयविघ्नं महायन्त्रं कर्त्तव्यं कटके द्विषाम्

ହେ ବିଶୁକ୍ର! ତୁମେ ମାୟାଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଅନ୍ତର୍ହିତ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ କଟକରେ ଯାଇ ‘ଜୟବିଘ୍ନ’ ନାମକ ମହାଯନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 25

इति तस्य वचः श्रुत्वा विशुक्रो रोषरूषितः / मायातिरोहितवपुर्जगाम ललिताबलम्

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ବିଶୁକ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲା; ମାୟାଦ୍ୱାରା ଦେହକୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରି ସେ ଲଲିତାଙ୍କ ସେନାଦଳକୁ ଗଲା।

Verse 26

तस्मिन्प्रयातुमुद्युक्ते सुर्यो ऽस्तं समुपागतः / पर्यस्तकिरणस्तोमपाटलीकृतदिङ्मुखः

ସେ ପ୍ରୟାଣକୁ ଉଦ୍ୟୁକ୍ତ ହେବା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହେଲେ; କିରଣସ୍ତୋମ ଛିଟିଗଲା ଏବଂ ଦିଗ୍ମୁଖ ପାଟଳୀବର୍ଣ୍ଣରେ ରଞ୍ଜିତ ହେଲା।

Verse 27

अनुरागवती संध्या प्रयान्तं भानुमालिनम् / अनुवव्राज पातालकुञ्जे रन्तुमिवोत्सुका

ଅନୁରାଗମୟୀ ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରୟାଣ କରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଗଲା; ପାତାଳ-କୁଞ୍ଜରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକା ପରି।

Verse 28

वेगात्प्रपततो भानोर्देहसंगात्समुत्थिताः / चरमाब्धेरिव पयःकणास्तारा विरेजिरे

ବେଗରେ ଅସ୍ତମାନ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦେହ-ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଉଠିଥିବା କଣାମାନେ, ଶେଷ ସମୁଦ୍ରତଟର ଜଳବିନ୍ଦୁ ପରି—ତାରା ହୋଇ ଝଲମଲ କଲେ।

Verse 29

अथाससाद बहुलं तमः कज्जलमेचकम् / सार्थं कर्त्तुमिवोद्युक्तं सवर्णस्यासिदुर्धिया

ତାପରେ କଜ୍ଜଳ ପରି କଳା ଘନ ତମସ୍ ଛାଇଗଲା; ସେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ନିଜ ସମବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସାଥ ଗଢ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 30

मायारथं समारूढो गूढशर्वरसंवृतः / अदृश्यवपुरापेदे ललिताकटकं खलः

ମାୟାରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, ରାତ୍ରିର ଆବରଣରେ ଗୁପ୍ତ ଥିବା ସେ ଖଳ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଦେହରେ ଲଲିତାକଟକକୁ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 31

तत्र गत्वा ज्वलज्ज्वालं वह्निप्राकारमण्डलम् / शतयोजनविस्तारामालोकयत् दुर्मतिः

ସେଠାକୁ ଯାଇ ସେ ଦୁର୍ମତି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜ୍ୱାଳାରେ ଦହୁଥିବା ଅଗ୍ନି-ପ୍ରାକାରମଣ୍ଡଳକୁ ଦେଖିଲା; ତାହା ଶତ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା।

Verse 32

परितो विभ्रमञ्शालमवकाशमवाप्नुवन् / दक्षिणं द्वारमासाद्य निदध्यौ क्षणमुद्धतः

ସେ ଚାରିଦିଗରେ ସେହି ବିଭ୍ରମଶାଳାର ଅବକାଶ ପାଇ, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ଉଦ୍ଧତଚିତ୍ତେ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଧ୍ୟାନ କଲା।

Verse 33

तत्रापश्यन्महासत्त्वास्सावधाना धृतायुधाः / आरूढयानाः सनद्धवर्माणो द्वारदेशतः

ସେଠାରେ ସେ ଦ୍ୱାରପ୍ରଦେଶରେ ମହାବଳୀ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ସାବଧାନ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଯାନାରୂଢ ଏବଂ କବଚଧାରୀ।

Verse 34

स्तंभिनीप्रमुखाः शक्तीर्विशत्यक्षौहिणीयुताः / सर्वदा द्वाररक्षार्थं निर्दिष्टा दण्डनाथया

ସ୍ତମ୍ଭିନୀ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିମାନେ, ବିଶ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ, ସଦା ଦ୍ୱାରରକ୍ଷାର୍ଥେ ଦଣ୍ଡନାଥାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲେ।

Verse 35

विलोक्य विस्मयाविष्टो विचार्य च चिरं तदा / शालस्य बहिरेवासौ स्थित्वा यन्त्रं समातनोत्

ଏହା ଦେଖି ସେ ବିସ୍ମୟାବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ବିଚାର କଲା; ପରେ ଶାଳାର ବାହାରେ ରହି ଏକ ଯନ୍ତ୍ର ସଜାଇଲା।

Verse 36

गव्यूतिमात्रकायामे तत्समानप्रविस्तरे / शिलापट्टे सुमहति प्रालिखद्यन्त्रमुत्तमम्

ଗବ୍ୟୂତି ପରିମାଣ ଲମ୍ବ ଓ ସମାନ ପ୍ରସ୍ତ ଥିବା ଏକ ବିଶାଳ ଶିଳାପଟ୍ଟରେ ସେ ଉତ୍ତମ ଯନ୍ତ୍ର ଅଙ୍କନ କଲା।

Verse 37

अष्टदिक्ष्वष्टशूलेन संहाराक्षरमौलिना / अष्टभिर्दैवतैश्चैव युक्तं यन्त्रं समालिखत्

ସେ ଅଷ୍ଟଦିଗରେ ସଂହାରାକ୍ଷର-ମୌଳି ଅଷ୍ଟଶୂଳ ଓ ଅଷ୍ଟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଟିକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆଲେଖନ କଲା।

Verse 38

अलसा कृपणा दीना नितन्द्राच प्रमीलिका / क्लीबा च निरहङ्कारा चेत्यष्टौ देवताः स्मृताः

ଅଲସା, କୃପଣା, ଦୀନା, ନିତନ୍ଦ୍ରା, ପ୍ରମୀଲିକା, କ୍ଲୀବା ଓ ନିରହଂକାରା—ଏହି ଅଷ୍ଟ ଦେବତା ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 39

देवताष्टकमेतश्च शूलाष्टकपुटोपरि / नियोज्य लिखितं यन्त्रं मायावी सममन्त्रयत्

ସେ ମାୟାବୀ ଶୂଳାଷ୍ଟକର ଆବରଣ ଉପରେ ଏହି ଦେବତାଷ୍ଟକକୁ ନିଯୋଜି, ଲିଖିତ ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ସମ୍ୟକ୍ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର କଲା।

Verse 40

पूजां विधाय मन्त्रस्य बलिभिश्छागलादिभिः / तद्यन्त्रं चारिकटके प्राक्षिपत्समरे ऽसुरः

ମନ୍ତ୍ରର ପୂଜା କରି, ଛାଗଳ ଆଦି ବଳି ଦେଇ, ସେ ଅସୁର ସମରରେ ସେହି ଯନ୍ତ୍ରକୁ ଚାରିକଟକରେ ନିକ୍ଷେପ କଲା।

Verse 41

पाकारस्य बहिर्भागे वर्तिना तेन दुर्धिया / क्षिप्तमुल्लङ्घ्य च रणे पपात कटकान्तरे

ସେ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ପାକାରର ବାହ୍ୟଭାଗରେ ତାହାକୁ ଛାଡ଼ିଲା; ତାହା ରଣରେ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି କଟକମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲା।

Verse 42

तद्यन्त्रस्य विकारेण कटकस्थास्तुशक्तयः / विमुक्तशस्त्रसंन्यासमास्थिता दीनमानसाः

ସେଇ ଯନ୍ତ୍ରର ବିକାରରେ କଟକରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଶସ୍ତ୍ର-ତ୍ୟାଗ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରି ଦୀନମନ ହେଲେ।

Verse 43

किं हतैरसुरैः कार्यं शस्त्राशस्त्रिक्रमैरलम् / जयसिद्धफलं किं वा प्राणिहिंसा च पापदा

ହତ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ନେଇ କ’ଣ କାମ? ଶସ୍ତ୍ର-ଅଶସ୍ତ୍ର କ୍ରମ ଯଥେଷ୍ଟ। ଜୟସିଦ୍ଧିର ଫଳ କ’ଣ, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଣିହିଂସା ପାପଦାୟିନୀ।

Verse 44

अमराणां कृते को ऽयं किमस्माकं भविष्यति / वृथा कलकलं कृत्वा न फलं युद्धकर्मणा

ଅମରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କାହା ପାଇଁ? ଆମର କ’ଣ ହେବ? ବ୍ୟର୍ଥ କଲକଲ କରି ଯୁଦ୍ଧକର୍ମରେ କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ।

Verse 45

का स्वामिनी महाराज्ञी का वासौ दण्डनायिका / का वा सा मन्त्रिणी श्यामा भृत्यत्वं नो ऽथ कीदृशम्

ସେ ସ୍ୱାମିନୀ ମହାରାଜ୍ଞୀ କିଏ? ସେ ଦଣ୍ଡନାୟିକା କିଏ? ସେ ଶ୍ୟାମା ମନ୍ତ୍ରିଣୀ କିଏ? ଆମର ଭୃତ୍ୟତ୍ୱ କେମିତି?

Verse 46

इह सर्वाभिरस्माभिर्भृत्यभूताभिरेकिका / वनिता स्वामिनीकृत्ये किं फलं मोक्ष्यते परम्

ଏଠାରେ ଭୃତ୍ୟଭୂତ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ନାରୀକୁ ସ୍ୱାମିନୀ କରାଗଲା; ତାହାର ସେବାରେ କେଉଁ ପରମ ଫଳ—ମୋକ୍ଷ—ମିଳିବ?

Verse 47

परेषां मर्मभिदुरैरायुधैर्न प्रयोजनम् / युद्धं शाम्यतु चास्माकं देहशस्त्रक्षतिप्रदम्

ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମର୍ମଭେଦୀ ଆୟୁଧରେ ଆମର କିଛି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ। ଆମ ଦେହକୁ ଶସ୍ତ୍ରକ୍ଷତି ଦେଉଥିବା ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଶାନ୍ତ ହେଉ।

Verse 48

युद्धे च मरणं भावि वृथा स्युर्जीवितानि नः / युद्धे मृत्युर्भवेदेव इति तत्र प्रमैव का

ଯୁଦ୍ଧରେ ମରଣ ଅନିବାର୍ୟ; ତେଣୁ ଆମ ଜୀବନ ବୃଥା ହେବ। ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହିଁ ହୁଏ—ସେଠାରେ ପ୍ରମାଣ କ’ଣ?

Verse 49

उत्साहेन फलं नास्ति निद्रैवैका सुखावहा / आलस्यसदृशं नास्ति चित्तविश्रान्तिदायकम्

ଉତ୍ସାହରେ ଫଳ ନାହିଁ; ନିଦ୍ରା ଏକା ସୁଖଦାୟିନୀ। ଆଳସ୍ୟ ପରି ଚିତ୍ତକୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେଉଥିବା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।

Verse 50

एतादृशीश्च नो ज्ञात्वा सा राज्ञी किं करिष्यति / तस्या राज्ञीत्वमपि नः समवायेन कल्पितम्

ଆମର ଏପରି ଅବସ୍ଥା ନ ଜାଣି ସେ ରାଣୀ କ’ଣ କରିପାରିବ? ତାହାର ରାଣୀତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଆମ ସମବାୟରେ ନିର୍ମିତ।

Verse 51

एवं चोपेक्षितास्माभिः सा विनष्टबला भवेत् / नष्ट सत्त्वा च सा राज्ञी कान्नः शिक्षां करिष्यति

ଏଭଳି ଆମ ଉପେକ୍ଷାରେ ସେ ବଳହୀନ ହେବ। ସତ୍ତ୍ୱ ହରାଇଥିବା ସେ ରାଣୀ ଆମକୁ କ’ଣ ଶିକ୍ଷା ଦେବ?

Verse 52

एवमेव रणारंभं विमुच्य विधुतायुधाः / शक्तयो निद्रया द्वारे घूर्णमाना इवाभवन्

ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧାରମ୍ଭକୁ ଛାଡ଼ି, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଝାଡ଼ିଦେଇଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତିସେନା ନିଦ୍ରାବଶେ ଦ୍ୱାରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣମାନ ଭଳି ହେଲେ।

Verse 53

सर्वत्र मान्द्यं कार्येषु महदालस्यमागतम् / शिथिलं चाभवत्सर्वं शक्तीनां कटकं महत्

ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସର୍ବତ୍ର ମାନ୍ଦ୍ୟ ଛାଇଗଲା, ମହା ଆଳସ୍ୟ ଆସିପଡ଼ିଲା; ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ସେଇ ବିଶାଳ କଟକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିଥିଳ ହେଲା।

Verse 54

जयविघ्नं महायन्त्रमिति कृत्वा स दानवः

ସେଇ ଦାନବ ତାହାକୁ ‘ଜୟରେ ବିଘ୍ନ ଆଣୁଥିବା ମହାଯନ୍ତ୍ର’ ବୋଲି ଧାରଣା କଲା।

Verse 55

निर्विद्य तत्प्रभावेण कटकं प्रमिमन्थिषुः / द्वितीययुद्धदिवसस्यार्धरात्रे गते सति

ତାହାର ପ୍ରଭାବରେ ନିର୍ବେଦ ହୋଇ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୁଦ୍ଧଦିନର ଅର୍ଧରାତ୍ରି ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହେବା ପରେ ସେମାନେ କଟକକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 56

निस्मृत्य नगराद्भूयस्त्रिंशदक्षौहिणीवृतः / आजगाम पुनर्दैत्यो विशुक्रः कटकं द्विषाम्

ପୁନର୍ବାର ନଗରରୁ ବାହାରି, ତ୍ରିଂଶତ୍ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଦୈତ୍ୟ ବିଶୁକ୍ର ପୁଣି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ କଟକ ଉପରେ ଆସିପଡ଼ିଲା।

Verse 57

अश्रूयन्त ततस्तस्य रणनिःसाणनिस्वनाः / तथापि ता निरुद्योगाः शक्तयः कटके ऽभवन्

ତେବେ ତାହାର ଯୁଦ୍ଧନଗାଡ଼ା ଓ ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିର ନିନାଦ ଶୁଣାଗଲା; ତଥାପି ସେଇ ଶକ୍ତିମାନେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇ ଶିବିରରେ ରହିଗଲେ।

Verse 58

तदा महानुभावत्वाद्विकारैर्विघ्नयन्त्रजैः / अस्पृष्टे मन्त्रिणीदण्डनाथे चिन्तामवा पतुः

ସେତେବେଳେ ମହାନୁଭାବତ୍ୱରୁ ବିଘ୍ନଯନ୍ତ୍ରଜ ବିକାରମାନେ ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ଓ ଦଣ୍ଡନାଥଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତଥାପି ସେମାନେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।

Verse 59

अहो बत महत्कष्टमिदमापतितं भयम् / कस्य वाथ विकारेण सैनिका निर्गतोद्यमाः

ହାୟ! କେତେ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଓ ଭୟ ଆସିପଡ଼ିଲା; କାହାର ବିକାରରେ ସେନାମାନଙ୍କର ଉଦ୍ୟମ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହେଲା?

Verse 60

निरस्तायुधसंरंभा निद्रातन्द्राविघूर्णिताः / न मानयन्ति वाक्यानि रार्चयन्ति महेश्वरीम् / औदासीन्यं वितन्वन्ति शक्तयो निस्पृहा इमाः

ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣର ଉତ୍ସାହ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଦ୍ରା-ତନ୍ଦ୍ରାରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ; କଥାକୁ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ, କେବଳ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି; ଉଦାସୀନତା ପ୍ରସାର କରନ୍ତି—ଏହି ଶକ୍ତିମାନେ ନିସ୍ପୃହ ହୋଇଗଲେ।

Verse 61

इति ते मन्त्रिणीदण्डनाथे चिन्तापरायणे / चक्रस्यन्दनमारूढे महाराज्ञीं समूचतुः

ଏପରି କହି, ଚିନ୍ତାପରାୟଣ ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ଓ ଦଣ୍ଡନାଥ, ଚକ୍ରରଥରେ ଆରୂଢ ମହାରାଜ୍ଞୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 62

मन्त्रिण्युवाच देवि सक्य विकारो ऽयं शक्तयो विगतोद्यमाः / न शृण्वन्ति महाराज्ञि तवाज्ञां विश्वपालिताम्

ମନ୍ତ୍ରିଣୀ କହିଲା—ଦେବି, ଏହି ବିକାର ନିବାରଣୀୟ; ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ୟମହୀନ ହୋଇଛନ୍ତି। ମହାରାଜ୍ଞୀ, ବିଶ୍ୱପାଳିନୀ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ସେମାନେ ଶୁଣୁନାହାନ୍ତି।

Verse 63

अन्योन्यं च विरक्तास्ताः पराच्यः सर्वकर्मसु / निद्रातन्द्रामुकुलिता दुर्वाक्यानि वितन्वते

ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ ବିରକ୍ତ ଓ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ବିମୁଖ। ନିଦ୍ରା-ତନ୍ଦ୍ରାରେ ଆବୃତ ହୋଇ ଦୁର୍ବାକ୍ୟ ପ୍ରସାର କରୁଛନ୍ତି।

Verse 64

का दण्डिनी मन्त्रिणी का महाराज्ञीति का पुनः / युद्धं च कीदृशमिति क्षेपं भूरि वितन्वते

‘ଦଣ୍ଡିନୀ କିଏ, ମନ୍ତ୍ରିଣୀ କିଏ, ଏହି ମହାରାଜ୍ଞୀ ପୁଣି କିଏ?’ ‘ଯୁଦ୍ଧ କେମିତି?’—ଏପରି ଅନେକ ଉପହାସ ସେମାନେ ପ୍ରସାର କରୁଛନ୍ତି।

Verse 65

अस्मिन्नेवान्तरे शत्रुरागच्छति महाबलः / उद्दण्डभेरीनिस्वानैर्विभिन्दन्निव रोदसी

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମହାବଳୀ ଶତ୍ରୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା; ଉଦ୍ଦଣ୍ଡ ଭେରୀନାଦରେ ଯେନ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଭେଦି ଆଗେଇଯାଉଛି।

Verse 66

अत्र यत्प्राप्तरूपं तन्महाराज्ञि प्रपद्यताम् / इत्युक्त्वा सह दण्डिन्या मन्त्रिणी प्रणतिं व्यधात्

‘ମହାରାଜ୍ଞୀ, ଏଠାରେ ଯେ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରାପ୍ତ, ସେହିଅନୁସାରେ ଆଶ୍ରୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।’ ଏହା କହି ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ଦଣ୍ଡିନୀ ସହ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 67

ततः सा ललिता देवी कामेश्वरमुखं प्रति / दत्तदृष्टडिः समहसदतिरक्तरदावलिः

ତେବେ ଲଲିତା ଦେବୀ କାମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମୁଖ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ; ମନ୍ଦ ହାସରେ ତାଙ୍କର ଅତି ରକ୍ତ ଦନ୍ତପଙ୍କ୍ତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 68

तस्याः स्मितप्रभापुञ्जे कुञ्जराकृतिमान्मुखे / कटक्रोडगलद्दानः कश्चिदेव व्यजृंभत

ତାଙ୍କର ସ୍ମିତ-ପ୍ରଭାପୁଞ୍ଜରେ, ଗଜାକୃତି ମୁଖରେ, କପୋଳଦେଶରୁ ମଦ ଝରୁଥିବା ଏକ ଦେବ (ଗଣେଶ) ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 69

जपापटलपाटल्यो बालचन्द्रवपुर्धरः / बीजपूरगदामिक्षुचापं शूलं सुदर्शनम्

ଜପାପତ୍ର ପରି ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ, ବାଳଚନ୍ଦ୍ର ସମ ବପୁ ଧାରୀ; ସେ ବୀଜପୂର, ଗଦା, ଇକ୍ଷୁଚାପ, ଶୂଳ ଓ ସୁଦର୍ଶନ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 70

अब्जपाशोत्पलव्रीहिमञ्जरीवरदां कुशान् / रत्नकुंभं च दशभिः स्वकैर्हस्तैः समुद्वहन्

ନିଜ ଦଶ ହସ୍ତରେ ପଦ୍ମପାଶ, ଉତ୍ପଳ, ବ୍ରୀହିମଞ୍ଜରୀ, ବରଦମୁଦ୍ରା, କୁଶ ଏବଂ ରତ୍ନକୁମ୍ଭ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 71

तुन्दिलश्चन्द्रचूडालो मन्द्रबृंहितनिस्वनः / सिद्धिलक्ष्मीसमाश्लिष्टः प्रणनाम महेश्वरीम्

ତୁନ୍ଦିଳ, ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡଧାରୀ, ଗମ୍ଭୀର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ନିସ୍ୱନ ଥିବା; ସିଦ୍ଧି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଲିଙ୍ଗିତ ହୋଇ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 72

तया कृताशीः स महान्गणनाथो गजाननः / जयविघ्नमहायन्त्रंभेत्तुं वेगाद्विनिर्ययौ

ତାହାର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ସେ ମହାଗଣନାଥ ଗଜାନନ, ‘ଜୟବିଘ୍ନ’ ମହାଯନ୍ତ୍ରକୁ ଭେଦିବାକୁ ବେଗରେ ବାହାରିଲେ।

Verse 73

अन्तरेवहि शालस्य भ्रमद्दन्तावलाननः / निभृतं कुत्रचिल्लग्नं जयविघ्नं व्यलोकयत्

ଶାଳାର ଭିତରେ ହିଁ, ଘୁରୁଥିବା ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ ଗଜମୁଖ, କେଉଁଠି ନିରବରେ ଅଟକିଥିବା ‘ଜୟବିଘ୍ନ’କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 74

स देवो घोरनिर्घातैर्दुःसहैर्दन्तपातनैः / क्षणाच्चूर्मीकरोति स्म जयविघ्नमहाशिलाम्

ସେ ଦେବ ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ଓ ଅସହ୍ୟ ଦନ୍ତପ୍ରହାରରେ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ‘ଜୟବିଘ୍ନ’ ମହାଶିଳାକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।

Verse 75

तत्र स्थिताभिर्दुष्टाभिर्देवताभिः सहैव सः / परागशेषतां नीत्वा तद्यन्त्रं प्रक्षिपद्दिवि

ସେଠାରେ ଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହିଁ, ସେ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ଧୂଳିମାତ୍ର ଅବଶେଷ କରି ଆକାଶକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

Verse 76

ततः किलकिलारावं कृत्वाऽलस्यविवर्जिताः / उद्यताः समरं कर्तुं शक्तयः शस्त्रपाणयः

ତାପରେ ଆଳସ୍ୟବିହୀନ ସେ ଶକ୍ତିମାନେ, ହାତରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରି କିଲକିଲାରବ କରି, ସମର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 77

स देतिवदनः कण्ठकलिताकुण्ठनिस्वनः / जययन्त्रं हि तत्सृष्टं तथा रात्रौ व्यनाशयत्

ସେ ଦୈତ୍ୟମୁଖୀ, କଣ୍ଠରେ ଅକୁଣ୍ଠ ଗର୍ଜନ ଧାରଣ କରି, ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଜୟଯନ୍ତ୍ରକୁ ରାତିରେ ନଶ୍ଟ କଲା।

Verse 78

इमं वृत्तान्तमाकर्ण्य भण्डः स क्षोभमाययौ / ससर्जय बहूनात्मरूपान्दन्तावलाननान्

ଏହି ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣି ଭଣ୍ଡ କ୍ଷୋଭରେ ପଡ଼ିଲା; ଦନ୍ତାବଳି ମୁଖଧାରୀ ନିଜର ଅନେକ ଆତ୍ମରୂପ ସେ ସୃଷ୍ଟି କଲା।

Verse 79

ते कटक्रोडविगलन्मदसौरभचञ्चलैः / चञ्चरीककुलैरग्रे गीयमानमहोदयाः

ସେମାନେ ମହୋଦୟଶାଳୀ; କଟିପ୍ରଦେଶରୁ ଝରୁଥିବା ମଦର ସୁଗନ୍ଧରେ ଚଞ୍ଚଳ ଭ୍ରମରକୁଳ ଆଗରେ ଗାନ କରୁଥିଲା।

Verse 80

स्फुरद्दाडिमकिञ्जल्कविक्षेपकररोचिषः / सदा रत्नाकरानेकहेलया पातुमुद्यताः

ସେମାନଙ୍କ ହସ୍ତକାନ୍ତି ସ୍ଫୁରିତ ଡାଳିମ ଫୁଲର କିଞ୍ଜଲ୍କ ଛିଟା ପରି; ସେମାନେ ସଦା ଅନେକ ଲୀଳାରେ ରତ୍ନାକରମାନଙ୍କୁ ପିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଥିଲେ।

Verse 81

आमोदप्रमुखा ऋद्धिमुख्यशक्तिनिषेविताः / आमोदश्च प्रमोदश्च मुमुखो दुर्मुखस्तथा

ସେମାନେ ଆମୋଦ ପ୍ରମୁଖ, ଋଦ୍ଧି ଓ ମୁଖ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ; ଏବଂ ଆମୋଦ, ପ୍ରମୋଦ, ମୁମୁଖ, ଦୁର୍ମୁଖ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 82

अरिघ्नो विघ्नकर्त्ता च षडेते विघ्ननायकाः / ते सप्तकोटिसंख्यानां हेरंबाणामधीश्वराः

ଅରିଘ୍ନ ଓ ବିଘ୍ନକର୍ତ୍ତା—ଏହି ଛଅଜଣ ବିଘ୍ନନାୟକ। ସେମାନେ ସପ୍ତକୋଟି ସଂଖ୍ୟକ ହେରମ୍ବମାନଙ୍କର ଅଧୀଶ୍ୱର।

Verse 83

ते पुरश्चलितास्तस्य महागणपते रणे / अग्निप्राकारवलयाद्विनिर्गत्य गजाननाः

ସେଇ ଗଜାନନମାନେ ମହାଗଣପତିଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇଲେ; ଅଗ୍ନି-ପ୍ରାକାରର ବଳୟରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ।

Verse 84

क्रोधहुङ्कारतुमुलाः प्रत्य पद्यन्त दानवान् / पुनः प्रचण्डफूत्कारबधिरीकृतविष्टपाः

କ୍ରୋଧର ହୁଙ୍କାରରେ ତୁମୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତି ଧାଇଲେ; ପୁନଃ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଫୁତ୍କାରରେ ଲୋକମଣ୍ଡଳ ବଧିର ହେଲା।

Verse 85

पपात दैत्यसैन्येषु गणचक्रचमूगणः / अच्छिदन्निशितैर्बाणैर्गणनाथः स दानवान्

ଗଣଚକ୍ରର ଚମୂ ଦୈତ୍ୟସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲା; ଏବଂ ଗଣନାଥ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେଇ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଛେଦିଦେଲେ।

Verse 86

गणनाथेन तस्याभूद्विशुक्रस्य महौजसः / युद्धमुद्धतहुङ्कारभिन्नकार्मुकनिःस्वनम्

ତାପରେ ମହାଓଜସ୍ବୀ ବିଶୁକ୍ରଙ୍କର ଗଣନାଥଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଉଦ୍ଧତ ହୁଙ୍କାରରେ ଧନୁଷର ନିଃସ୍ୱନ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇଗଲା।

Verse 87

भ्रुकुटी कुटिले चक्रे दष्टोष्ठमतिपाटलम् / विशुक्रो युधि बिभ्राणः समयुध्यत तेन सः

ଭୃକୁଟି କୁଟିଳ କରି, ଓଠକୁ ଦାନ୍ତରେ ଦଂଶି ଅତ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ତିମ ହୋଇଥିବା ବିଶୁକ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ତାହା ସହ ସମ୍ୟକ୍ ଯୁଦ୍ଧ କଲା।

Verse 88

शस्त्राघट्टननिस्वानैर् हुंकारैश्च सुरद्विषाम् / दैत्यसप्तिखुरक्रीडत्कुद्दालीकूटनिस्वनैः

ଶସ୍ତ୍ର ଘଷାଘଷିର ନିସ୍ୱାନ, ସୁରଦ୍ୱିଷମାନଙ୍କ ହୁଂକାର, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଘୋଡ଼ାର ସପ୍ତିଖୁର କ୍ରୀଡାଧ୍ୱନି ଓ କୁଦ୍ଦାଳୀ ପ୍ରହାରର କୂଟନିସ୍ୱନରେ (ସବୁଦିଗ ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା)।

Verse 89

फेत्कारैश्च गचेन्द्राणां भयेनाक्रन्दनैरपि / हेषया च हयश्रेण्या रथचक्रस्वनैरपि

ଗଜେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଫେତ୍କାର, ଭୟରେ ଉଠିଥିବା ଆକ୍ରନ୍ଦନ, ଘୋଡ଼ାଶ୍ରେଣୀର ହେଷାଧ୍ୱନି ଓ ରଥଚକ୍ରର ସ୍ୱନରେ ମଧ୍ୟ (ରଣଭୂମି ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା)।

Verse 90

धनुषां गुणनिस्स्वानैश्चक्रचीत्करणैरपि

ଧନୁଷର ଗୁଣର ନିସ୍ୱାନ ଓ ଚକ୍ରର ଚୀଟ୍କାର ଧ୍ୱନିରେ ମଧ୍ୟ (ରଣଭୂମି ଗୁଞ୍ଜିଉଠିଲା)।

Verse 91

शरसात्कारघोषैश्च वीरभाषाकदंबकैः / अट्टहासैर्महेन्द्राणां सिंहनादैश्चभूरिशः

ଶର ପ୍ରହାରର ଘୋଷ, ବୀରମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନାଭରା ଭାଷାସମୂହ, ମହେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ଅଟ୍ଟହାସ ଓ ସିଂହନାଦରେ ଅତ୍ୟଧିକ (କୋଳାହଳ ହେଲା)।

Verse 92

क्षुभ्यद्दिगन्तरं तत्र ववृधे युद्धमुद्धतम् / त्रिंशदक्षौहिणी सेना विशुक्रस्य दुरात्मनः

ସେଠାରେ ଦିଗନ୍ତ କମ୍ପି ଉଠିଲା, ଉଦ୍ଧତ ଯୁଦ୍ଧ ଅଧିକ ବଢ଼ିଗଲା। ଦୁରାତ୍ମା ବିଶୁକ୍ରଙ୍କ ତିରିଶ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଆଗେଇଲା।

Verse 93

प्रत्येकं योधया मासुर्गणनाथा महारथाः / दन्तैर्मर्म विभिन्दन्तो विष्टंयतश्च शुण्डया

ଗଣନାଥ ମହାରଥୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଦାନ୍ତରେ ମର୍ମ ଭେଦି, ଶୁଣ୍ଡାରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଆଟକାଇ ଟାଣିଲେ।

Verse 94

क्रोधयन्तः कर्णतालैः पुष्कलावर्त्तकोपमैः / नासाश्वासैश्च परुषैर्विक्षिपन्तः पताकिनीम्

ସେମାନେ କର୍ଣ୍ଣତାଳରେ ପୁଷ୍କଳ ଆବର୍ତ୍ତ ପରି କ୍ରୋଧ ଜଗାଇ, କଠୋର ନାସାଶ୍ୱାସରେ ପତାକିନୀ ସେନାକୁ ଛିଟାଇଦେଲେ।

Verse 95

उरोभिर्मर्दयन्तश्च शैलवप्रसमप्रभैः / पिंषन्तश्च पदाघातैः पीनैर्घ्नन्तस्तथोदरैः

ସେମାନେ ଶୈଳପ୍ରାଚୀର ସମ ପ୍ରବଳ ଉରୋଭାଗରେ ମର୍ଦ୍ଦନ କରି, ଭାରୀ ପଦାଘାତରେ ପିଷି, ପୀନ ଉଦରରେ ମଧ୍ୟ ଆଘାତ କଲେ।

Verse 96

विभिन्दन्तश्च शूलेन कृत्तन्तश्चक्रपातनैः / शङ्खस्वनेन महता त्रासयन्तो वरूथिनीम्

ସେମାନେ ଶୂଳରେ ଭେଦି, ଚକ୍ରପାତରେ କାଟି ପକାଇ, ମହା ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିରେ ଶତ୍ରୁ-ବରୂଥିନୀକୁ ତ୍ରାସିତ କଲେ।

Verse 97

गणनाथमुखोद्भूता गजवक्राः सहस्रशः / धूलीशेषं समस्तं तत्सैन्यं चक्रुर्महोद्यताः

ଗଣନାଥଙ୍କ ମୁଖରୁ ସହସ୍ରଶଃ ଗଜମୁଖ ଗଣ ଉଦ୍ଭବିଲେ। ସେମାନେ ମହୋତ୍ସାହରେ ସେଇ ଧୂଳି-ଅବଶେଷ ସମସ୍ତକୁ ସେନାରୂପେ ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 98

अथ क्रोधसमाविष्टो निजसैन्यपुरोगमः / प्रेषयामास देवस्य गजासुर मसौ पुनः

ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଆବିଷ୍ଟ, ନିଜ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଥିବା ସେଇ ଗଜାସୁର ପୁନର୍ବାର ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ପ୍ରେଷିତ ହେଲା।

Verse 99

प्रचण्डसिंहनादेन गजदैत्येन दुर्धिया / सप्ताक्षौहिणियुक्तेन युयुधे स गणेश्वरः

ପ୍ରଚଣ୍ଡ ସିଂହନାଦ କରୁଥିବା ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଗଜଦୈତ୍ୟ, ସପ୍ତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାସହିତ; ତାହା ସହ ଗଣେଶ୍ୱର ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 100

हीयमानं समालोक्य गजासुरभुजाबलम् / वर्धमानं च तद्वीर्यं विशुक्रः प्रपलायितः

ଗଜାସୁରର ଭୁଜବଳ କ୍ଷୀଣ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଏବଂ (ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ) ବୀର୍ୟ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ବିଶୁକ୍ର ଭୟରେ ପଳାଇଗଲା।

Verse 101

स एक एव वीरेद्रः प्रचलन्नाखुवाहनः / सप्ताक्षौहिणिकायुक्तं गजासुरममर्दयत्

ସେ ଏକାକୀ ବୀରେନ୍ଦ୍ର, ଆଖୁବାହନ, ଆଗେ ବଢ଼ି ସପ୍ତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାସହିତ ଗଜାସୁରକୁ ଚାପି ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ।

Verse 102

गजासुरे च निहते विशुक्रे प्रपलायिते / ललितान्तिकमापेदे महागमपतिर्मृधात्

ଗଜାସୁର ନିହତ ହେଲାପରେ ଏବଂ ବିଶୁକ୍ର ପଳାଇଗଲାପରେ, ମହାଗଣପତି ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିରତ ହୋଇ ଲଲିତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ।

Verse 103

कालरात्रिश्च दैत्यानां सा रात्रिर्विरतिं गता / ललिता चाति मुदिता बभूवास्य पराक्रमैः

ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ରାତି କାଳରାତ୍ରି ସମାନ ଥିଲା; ସେ ରାତି ଶେଷ ହେଲା। ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମରେ ଲଲିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୁଦିତ ହେଲେ।

Verse 104

विततार महाराज्ञीप्रीयमाणा गणेशितुः / सर्वदैवतपूजायाः पूर्वपूज्यत्वमुत्तमम्

ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ମହାରାଣୀ (ଲଲିତା) ସମସ୍ତ ଦେବପୂଜାରେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ‘ପୂର୍ବପୂଜ୍ୟ’ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦାନ କଲେ।