Shloka 47
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
परेषां मर्मभिदुरैरायुधैर्न प्रयोजनम् / युद्धं शाम्यतु चास्माकं देहशस्त्रक्षतिप्रदम्
Transliteration
pareṣāṃ marmabhidurairāyudhairna prayojanam / yuddhaṃ śāmyatu cāsmākaṃ dehaśastrakṣatipradam
Translation
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମର୍ମଭେଦୀ ଆୟୁଧରେ ଆମର କିଛି ପ୍ରୟୋଜନ ନାହିଁ। ଆମ ଦେହକୁ ଶସ୍ତ୍ରକ୍ଷତି ଦେଉଥିବା ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଶାନ୍ତ ହେଉ।
Word by Word
परेषाम्of others
परेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine) — ‘of others’
मर्मभिदुरैःwith vital-spot-piercing
मर्मभिदुरैः:
करण (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमर्म-भिदुर (प्रातिपदिक; मर्म + भिदुर)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine) — विशेषणम्; ‘with/ by marrow/ vital-spot-piercing (weapons)’
आयुधैःwith weapons
आयुधैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — ‘with weapons’
नnot
न:
सम्बन्ध (Particle/अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle/निषेध-अव्यय)
प्रयोजनम्purpose; use
प्रयोजनम्:
विशेष्य-प्रत्यय (Predicate nominal/प्रथमा)
TypeNoun
Rootप्रयोजन (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — here predicate nominative: ‘purpose/use’
युद्धम्war
युद्धम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — subject of imperative
शाम्यतुmay (it) subside
शाम्यतु:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु)
Formलोट् (Imperative/लोट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद — ‘let it subside’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/अव्यय-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction/समुच्चय-अव्यय)
अस्माकम्of us; our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (Plural) — सर्वनाम; ‘of us/our’
देहशस्त्रक्षतिप्रदम्causing wounds from bodies and weapons
देहशस्त्रक्षतिप्रदम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेह-शस्त्र-क्षति-प्रद (प्रातिपदिक; देह + शस्त्र + क्षति + प्रद)
Formप्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter) — विशेषणम् (of युद्धम्); ‘giving wounds from body and weapons’