Shloka 15
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
स कोशात्क्षिप्रमुद्धृत्य खड्गमुग्रं यमोपमम् / विस्फारिताक्षियुगलो भृशं जज्वाल तेजसा
Transliteration
sa kośātkṣipramuddhṛtya khaḍgamugraṃ yamopamam / visphāritākṣiyugalo bhṛśaṃ jajvāla tejasā
Translation
ସେ ଖୋପରୁ ଯମରାଜଙ୍କ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ଖଡ୍ଗ ଶୀଘ୍ର ବାହାର କଲେ ଏବଂ ବିସ୍ଫାରିତ ନେତ୍ରରେ ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଉଠିଲେ।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कोशात्from the sheath
कोशात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootकोश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb)
उद्धृत्यhaving drawn out
उद्धृत्य:
Purvakala (पूर्वकाल/Anterior action)
TypeIndeclinable
Rootउद्-हृ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उग्रम्fierce
उग्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (to 'खड्गम्')
यमोपमम्like Yama (god of death)
यमोपमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootयम-उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: यमस्य उपमः (like Yama)
विस्फारिताक्षियुगलःwith eyes wide-opened
विस्फारिताक्षियुगलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootविस्फारित-अक्षि-युगल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: यस्य अक्षियुगलं विस्फारितं सः
भृशम्greatly, intensely
भृशम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण/Adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
जज्वालblazed
जज्वाल:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
तेजसाwith splendor/energy
तेजसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन