Opening the text

Rishi: Atharvanic tradition (often associated with Bhṛgu/Angiras lineages in herb materials; exact anukramaṇī assignment varies)
Devata: Oṣadhayaḥ (Herbs) personified
Chandas: Mixed meters in the hymn per tradition; this verse commonly treated as a lyric in a triṣṭubh/jagatī-family environment, but exact chandas should be verified against padapāṭha/anukramaṇī.
ଅଥର୍ବବେଦ ୮.୭ ଏକ ସମଗ୍ର ଓଷଧି-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ରଙ୍ଗ, ଆକାର ଓ ବୃଦ୍ଧି-ପ୍ରକୃତି ଅନୁସାରେ ବର୍ଗୀକୃତ ସମସ୍ତ ଔଷଧୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ-ସମୁଦାୟକୁ ଡାକି ରୋଗୀଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଜୀବନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବେ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ। ସୂକ୍ତଟି ଓଷଧିମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ସେମାନେ ନିଜମାନଙ୍କ ସାମୂହିକ ବୀର୍ୟ (ଶକ୍ତି) ପ୍ରୟୋଗ କରି ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟ/ଶୋଷଣ-ପ୍ରକାର ରୋଗ)କୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବିପଦର ପରତଦାର ବନ୍ଧନ—ମୃତ୍ୟୁର ପାଶ ଓ ଅପବିତ୍ରତା-ସଦୃଶ ଦୋଷ ସହିତ—ରୁ ଦୁଃଖୀକୁ “ଉଠାଇ” ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଏଥିରେ ଯେ ଉପଚାରକୁ ମନ୍ତ୍ର–ଔଷଧ ଏକତ୍ର ସଂଯୋଗ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ: ଉଚ୍ଚାରିତ ଆହ୍ୱାନ ଓଷଧିମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରେ, ସକ୍ରିୟ କରେ, ଏବଂ ମୁକ୍ତି ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା-ଶକ୍ତିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରେ।
Mantra 1
ओषधयः। १२ पञ्चपदा विराडतिशक्वरी, १४ उपरिष्टान्निचृद् बृहती, २६ निचृत्, २८ भुरिक्। या ब॒भ्रवो॒ याश्च॑ शु॒क्रा रोहि॑णीरु॒त पृश्न॑यः । असि॑क्नीः कृ॒ष्णा ओष॑धीः॒ सर्वा॑ अ॒च्छाव॑दामसि
ହେ ଔଷଧିମାନେ—ଯେମାନେ ଭୂରା ବର୍ଣ୍ଣର, ଯେମାନେ ଶ୍ୱେତ ତେଜରେ ଝଲମଲ କର; ହେ ରୋହିଣୀ (ଲାଲିମାବତୀ) ଓ ପୃଶ୍ନି (ଛିଟାଛିଟି) ବର୍ଣ୍ଣର; ହେ ଅସିକ୍ନୀ (ଗାଢ଼) ଓ କୃଷ୍ଣ (କଳା) ଔଷଧିମାନେ—ହେ ସମସ୍ତ ଚିକିତ୍ସାକାରୀ ବନସ୍ପତିମାନେ, ଆମେ ତୁମକୁ ଡାକୁଛୁ; ନିକଟକୁ ଆସ।
Mantra 2
त्राय॑न्तामि॒मं पुरु॑षं॒ यक्ष्मा॑द् दे॒वेषि॑ता॒दधि॑ । यासां॒ द्यौष्पि॒ता पृ॑थि॒वी मा॒ता स॑मु॒द्रो मूलं॑ वी॒रुधां॑ ब॒भूव॑
ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ଯକ୍ଷ୍ମ (ରୋଗ) ଠାରୁ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ସେମାନେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଔଷଧିମାନଙ୍କର ପିତା ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ), ମାତା ପୃଥିବୀ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କର ମୂଳ ଓ ପ୍ରାଥମିକ ଆଧାର ସମୁଦ୍ର-ଜଳ ହୋଇଛି।
Mantra 3
आपो॒ अग्रं दि॒व्या ओष॑धयः । तास्ते॒ यक्ष्म॑मेन॒स्य॑१मङ्गा॑दङ्गादनीनशन्
ଆପଃ (ଜଳ) ପ୍ରଥମ; ଔଷଧିମାନେ ଦିବ୍ୟ। ସେମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ପାପ-ଦୂଷିତ ଯକ୍ଷ୍ମକୁ ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗେ ହଟାଇ ଦେଇଛନ୍ତି।
Mantra 4
प्र॒स्तृ॒ण॒ती स्त॒म्बिनी॒रेक॑शुङ्गाः प्रतन्व॒तीरोष॑धी॒रा व॑दामि । अं॒शु॒मतीः॑ का॒ण्डिनी॒र्या विशा॑खा॒ ह्वया॑मि ते वी॒रुधो॑ वैश्वदे॒वीरु॒ग्राः पु॑रुष॒जीव॑नीः ॥४ यद् वः॒ सहः॑ सहमाना वी॒र्यं॑१यच्च॑ वो॒ बल॑म्। तेने॒मम॒स्माद् यक्ष्मा॒त् पुरु॑षं मुञ्चतौषधी॒रथो॑ कृणोमि भेष॒जम्
ପ୍ରସାରିତ ହେଉଥିବା, ଷ୍ଟମ୍ବିନୀ (ଦଣ୍ଡ/ତଣ୍ଡ ଥିବା), ଏକଶୁଙ୍ଗ (ଏକ ଶୂଙ୍ଗ/ଏକ କଣ୍ଟ) ଧାରିଣୀ, ସବୁଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ଔଷଧୀମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସମ୍ବୋଧନ କରୁଛି। ଅଂଶୁମତୀ (କିରଣସମ୍ପନ୍ନ), କାଣ୍ଡିନୀ (ଗଠି/ଗାଠ ଥିବା), ବହୁଶାଖା—ତୁମମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି; ହେ ବୈଶ୍ୱଦେବୀ (ସର୍ବଦେବତାଙ୍କର) ବୀରୁଧମାନେ, ଉଗ୍ର, ପୁରୁଷଜୀବନୀ (ମନୁଷ୍ୟଜୀବନ ରକ୍ଷକ)! ତୁମମାନଙ୍କର ଯେ ବିଜୟୀ ସହଃ (ବଳ), ଯେ ବୀର୍ୟ ଓ ଯେ ବଳ ଅଛି—ତାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ପୁରୁଷକୁ ଏହି ଯକ୍ଷ୍ମ (କ୍ଷୟ/କ୍ଷୟରୋଗ)ରୁ ମୁକ୍ତ କର, ହେ ଔଷଧୀମାନେ; ଏବଂ ପରେ ମୁଁ ଭେଷଜ (ଔଷଧ-ଉପଚାର) ସ୍ଥାପନ କରୁଛି।
Mantra 5
जी॒व॒लां न॑घारि॒षां जी॑व॒न्तीमोष॑धीम॒हम्। अ॒रु॒न्ध॒तीमु॒न्नय॑न्तीं पु॒ष्पां मधु॑मतीमि॒ह हु॑वे॒ऽस्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
ଜୀବନଦାୟିନୀ, ଅହିଂସକ, ଜୀବନ୍ତ ଔଷଧିକୁ ମୁଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି—ଉପରକୁ ଉନ୍ନତ କରୁଥିବା ଅରୁନ୍ଧତୀକୁ, ପୁଷ୍ପିତା, ମଧୁର-ମଧୁମତୀ; ଏଠାରେ ଏହି ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଅରିଷ୍ଟତାତୟେ (ଅହାନି-ରହିତ ସୁରକ୍ଷା) ନିମିତ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଡାକୁଛି।
Mantra 6
इ॒हा य॑न्तु॒ प्रचे॑तसो मे॒दिनी॒र्वच॑सो॒ मम॑ । यथे॒मं पा॒रया॑मसि॒ पुरु॑षं दुरि॒तादधि॑
ଏଠାକୁ ମୋର ପ୍ରଚେତସ (ଜ୍ଞାନମୟ), ମେଦିନୀ (ପୋଷଣଦାୟିନୀ) ବାଣୀ ଆସୁ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ଦୁରିତ (ବିପଦ/କଷ୍ଟ)ରୁ ପାର କରାଇ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନେଇଯାଇପାରିବା।
Mantra 7
अ॒ग्नेर्घा॒सो अ॒पां गर्भो॒ या रोह॑न्ति॒ पुन॑र्णवाः । ध्रु॒वाः स॒हस्र॑नाम्नीर्भेष॒जीः स॒न्त्वाभृ॑ताः
ଅଗ୍ନିର ଘାସ (ଆହାର), ଅପାଂ ଗର୍ଭ (ଜଳମାନଙ୍କ ଗର୍ଭ)—ଯେମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି, ପୁନର୍ନବା (ସଦା ନବୀନ ହେଉଥିବା); ଧ୍ରୁବା, ସହସ୍ରନାମ୍ନୀ—ସେଇ ଭେଷଜୀ (ଚିକିତ୍ସକ ଔଷଧିମାନେ) ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଉ।
Mantra 8
अ॒वको॑ल्बा उ॒दका॑त्मान॒ ओष॑धयः । व्यृऽषन्तु दुरि॒तं ती॑क्ष्णशृ॒ङ्ग्यः
ଅବକୋଲ୍ବା ଔଷଧିମାନେ—ଯାହାଙ୍କର ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ଜଳ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଶୃଙ୍ଗୀ—ଦୁରିତ ରୂପ ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟକୁ ଝାଡ଼ି ଦୂର କରନ୍ତୁ।
Mantra 9
उ॒न्मु॒ञ्चन्ती॑र्विवरु॒णा उ॒ग्रा या वि॑ष॒दूष॑णीः । अथो॑ बलास॒नाश॑नीः कृत्या॒दूष॑णीश्च॒ यास्ता इ॒हा य॒न्त्वोष॑धीः
ଯେ ଔଷଧିମାନେ ବନ୍ଧନକୁ ଖୋଲିଦେଉଥିବା, ସର୍ବଦିଗରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା, ଉଗ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ଯେମାନେ ବିଷକୁ ଦୂଷିତ କରି ନାଶ କରନ୍ତି; ଯେମାନେ ବଲାସ (ରୋଗ) କୁ ସଂହାର କରନ୍ତି, ଏବଂ କୃତ୍ୟା (ଅଭିଚାର/ଟୋଣା-ମନ୍ତ୍ର) କୁ ଦୂଷିତ କରି ନିଷ୍ଫଳ କରନ୍ତି—ସେହି ଔଷଧିମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ, ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଆସନ୍ତୁ।
Mantra 10
अ॒प॒क्री॒ताः सही॑यसीर्वी॒रुधो॒ या अ॒भिष्टु॑ताः । त्राय॑न्ताम॒स्मिन् ग्रामे॒ गामश्वं॒ पुरु॑षं प॒शुम्
ଅପକ୍ରୀତାଃ (କ୍ରୟ କରି ନିବାରିତ/ପ୍ରତିହତ) ଏବଂ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେ ବୀରୁଧଃ (ଉଦ୍ଭିଦ/ଲତା-ଗୁଳ୍ମ) ଯଥାବିଧି ସ୍ତୁତ ହୋଇଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ପୁରୁଷ ଓ ପଶୁକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।
Mantra 11
मधु॑मन्मू॑लं म॑धुमद॑ग्रमासाम्म॑धुमन्म॑ध्यं वीरु॑धां बभूव । मधु॑मत् प॒र्णं मधु॑म॒त् पुष्प॑मासां॒ मधोः॒ संभक्ता अ॒मृत॑स्य भ॒क्षो घृ॒तमन्नं॑ दुह्रतां॒ गोपु॑रोगवम्
ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ମଧୁମୟ, ସେମାନଙ୍କର ଶିଖର ମଧୁମୟ; ବୀରୁଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ମଧୁମୟ ମଧ୍ୟଭାଗ ବଢ଼ିଛି। ସେମାନଙ୍କର ପତ୍ର ମଧୁମୟ, ସେମାନଙ୍କର ପୁଷ୍ପ ମଧୁମୟ; ମଧୁର ସହଭାଗୀ, ଅମୃତର ଭକ୍ଷ୍ୟ—ସେମାନେ ଘୃତ ଓ ଅନ୍ନ ଦୋହି ଦିଅନ୍ତୁ, ଗୋପୁରୋଗବ (ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଆଗେ ନେଇଯାଉଥିବା/ଗୋ-ସମ୍ପତ୍ତି ବଢ଼ାଉଥିବା) ହୋଇ ପଶୁ-ସମ୍ପଦ ପାଇଁ।
Mantra 12
याव॑तीः किय॑तीश्चे॒माः पृ॑थि॒व्यामध्योष॑धीः । ता मा॑ सहस्रप॒र्ण्योऽ मृ॒त्योर्मु॑ञ्च॒न्त्वंह॑सः
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଯେତେ ଏହି ଔଷଧୀ ଅଛି—ସେ ସହସ୍ରପର୍ଣୀ (ହଜାର ପତ୍ରବତୀ) ମୋତେ ଅଂହସ୍ (କଷ୍ଟ/ପାପଜନିତ ଦୁଃଖ)ରୁ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ କରୁ।
Mantra 13
वैया॑घ्रो म॒णिर्वी॒रुधां॒ त्राय॑मानोऽभिशस्ति॒पाः । अमी॑वाः॒ सर्वा॒ रक्षां॒स्यप॑ ह॒न्त्वधि॑ दू॒रम॒स्मत्
ବୀରୁଧମାନଙ୍କର ବ୍ୟାଘ୍ରସଦୃଶ ମଣି (ତାବିଜ), ରକ୍ଷାକାରୀ, ଅଭିଶାପ-ନିବାରକ—ସେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ସମସ୍ତ ରକ୍ଷାଂସି (ଦୁଷ୍ଟଶକ୍ତି/ରାକ୍ଷସ)କୁ ଆମଠାରୁ ଅତି ଦୂରେ ହଣି ହଟାଉ।
Mantra 14
सिं॒हस्ये॑व स्त॒नथोः॒ सं वि॑जन्ते॒ऽग्नेरि॑व विजन्त॒ आभृ॑ताभ्यः । गवां॒ यक्ष्मः॒ पुरु॑षाणां वी॒रुद्भि॒रति॑नुत्तो ना॒व्याऽएतु स्रो॒त्याः
ସିଂହର ଗର୍ଜନରେ ଯେପରି ସେମାନେ ଛିଟିଯାଆନ୍ତି, ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ଯେପରି ସେମାନେ ବାହାରକୁ ହଟାଯାଆନ୍ତି—ସଂଗୃହୀତ ଔଷଧମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି: ଗୋମାନଙ୍କର ଯକ୍ଷ୍ମ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଯକ୍ଷ୍ମ—ବୀରୁଧ (ଔଷଧି-ବନସ୍ପତି) ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଡ଼ି ଦୂର କରାଯାଇ—ନାଉ ଦ୍ୱାରା ବହୁଥିବା ପ୍ରବାହମାନଙ୍କ ପାଖକୁ, ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସ୍ରୋତମାନଙ୍କ ପାଖକୁ, ଚାଲିଯାଉ।
Mantra 15
मु॒मु॒चा॒ना ओष॑धयो॒ऽग्नेर्वै॑श्वान॒रादधि॑ । भूमिं॑ संतन्व॒तीरि॑त॒ यासां॒ राजा॒ वन॒स्पतिः॑
ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିବା ଔଷଧିମାନେ ଅଗ୍ନି—ବୈଶ୍ୱାନରଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ନିଜକୁ ପ୍ରସାରିତ କରୁଥିବା—ହେ ଔଷଧିମାନେ, ଆଗେ ବଢ଼; ଯାହାଙ୍କର ରାଜା ବନସ୍ପତି (ବନର ଅଧିପତି) ଅଟେ।
Mantra 16
या रोह॑न्त्याङ्गिर॒सीः पर्व॑तेषु स॒मेषु॑ च । ता नः॒ पय॑स्वतीः शि॒वा ओष॑धीः सन्तु॒ शं हृ॒दे
ଯେ ଔଷଧିମାନେ ଆଙ୍ଗିରସୀ-ଜନ୍ମା, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଉପରେ ଓ ସମତଳ ଭୂମିରେ ବଢ଼ନ୍ତି—ସେମାନେ ଦୁଧ ପରି ରସସମୃଦ୍ଧ, ଶୁଭ ଔଷଧି ହୋଇ ଆମର ହେଉନ୍ତୁ; ହୃଦୟକୁ କଲ୍ୟାଣ ଓ ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 17
याश्चा॒हं वेद॑ वी॒रुधो॒ याश्च॒ पश्या॑मि॒ चक्षु॑षा । अज्ञा॑ता जानी॒मश्च॒ या यासु॑ वि॒द्म च॒ संभृ॑तम्
ମୁଁ ଯେ ଭିରୁଧଃ (ଉଦ୍ଭିଦ/ଲତା) ଜାଣେ, ଏବଂ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖେ; ଅଜଣା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଆମେ ଚିହ୍ନିପାରୁ; ଏବଂ ଯାହାମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସଞ୍ଚିତ ଶକ୍ତି/ଗୁଣର ଭଣ୍ଡାର ଅଛି ବୋଲି ଆମେ ଜାଣୁ—
Mantra 18
सर्वाः॑ सम॒ग्रा ओष॑धी॒र्बोध॑न्तु॒ वच॑सो॒ मम॑ । यथे॒मं पा॒रया॑मसि॒ पुरु॑षं दुरि॒तादधि॑
ସମଗ୍ର ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ଓଷଧି ମୋର ବଚନରେ ଜାଗ୍ରତ ହେଉ; ଯେପରି ଆମେ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁରିତରୁ ଦୂରେ, ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଇପାରିବୁ।
Mantra 19
अ॒श्व॒त्थो द॒र्भो वी॒रुधां॒ सोमो॒ राजा॒मृतं॑ ह॒विः । व्री॒हिर्यव॑श्च भेष॒जौ दि॒वस्पु॒त्रावम॑र्त्यौ
ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଦର୍ଭ, ଏବଂ ବୀରୁଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋମ ରାଜା—ଅମୃତ ହିଁ ହବିଃ (ଆହୁତି) ଅଟେ। ଏବଂ ବ୍ରୀହି (ଚାଉଳ) ଓ ଯବ (ଜଉ/ବାର୍ଲି) ଦୁଇ ଭେଷଜ; ଦିବସର ପୁତ୍ର, ଅମର।
Mantra 20
उज्जि॑हीध्वे स्त॒नय॑त्यभि॒क्रन्द॑त्योषधीः । य॒दा वः॑ पृश्निमातरः प॒र्जन्यो॒ रेत॒साव॑ति
ହେ ଔଷଧିମାନେ, ଯେତେବେଳେ ଗର୍ଜନ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ତୁମ ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଗୁଞ୍ଜନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଉଦ୍ଭବ ହେଉ। ହେ ପୃଶ୍ନି-ମାତୃମାନେ, ଯେତେବେଳେ ପର୍ଜନ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ରେତସ (ବୀଜ-ରସ) ଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚନ କରେ।
Mantra 21
तस्या॒मृत॑स्ये॒मं बलं॒ पुरु॑षं पाययामसि । अथो॑ कृणोमि भेष॒जं यथा स॑च्छ॒तहा॑यनः
ସେଇ ଅମୃତର ଏହି ବଳକୁ ଆମେ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ପାନ କରାଉଛୁ। ଏବଂ ମୁଁ ଭେଷଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି—ଯେପରି ସେ ଶତବର୍ଷୀ ହେଉ।
Mantra 22
व॒रा॒हो वे॑द वी॒रुधं॑ नकु॒लो वे॑द भेष॒जीम्। स॒र्पा ग॑न्ध॒र्वा या वि॒दुस्ता अ॒स्मा अव॑से हुवे
ବରାହ ବୀରୁଧ୍ (ଔଷଧି-ଉଦ୍ଭିଦ) ଜାଣେ; ନକୁଳ (ମଙ୍ଗୁସ) ଭେଷଜ (ଔଷଧ-ଚିକିତ୍ସା) ଜାଣେ। ସର୍ପ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଯାହା ଜାଣନ୍ତି—ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ଏହି ପୁରୁଷର ଅବସ (ସହାୟ) ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Mantra 23
याः सु॑प॒र्णा आ॑ङ्गिर॒सीर्दि॒व्या या र॒घतो॑ वि॒दुः । वयां॑सि हं॒सा या वि॒दुर्याश्च॒ सर्वे॑ पत॒त्रिणः॑ । मृ॒गा या वि॒दुरोष॑धी॒स्ता अ॒स्मा अव॑से हुवे
ଯେ ସୁପର୍ଣା, ଆଙ୍ଗିରସୀ, ଦିବ୍ୟ (ଜ୍ଞାନବତୀ) ଅଟନ୍ତି—ଯାହାକୁ ଦ୍ରୁତଗତିଶୀଳମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି; ପକ୍ଷୀମାନେ, ହଂସମାନେ ଯାହା ଜାଣିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପତତ୍ରିଣ (ପଖିଳା) ଯାହା ଜାଣିଛନ୍ତି; ମୃଗମାନେ ଔଷଧି ବିଷୟରେ ଯାହା ଜାଣିଛନ୍ତି—ସେ ସବୁକୁ ମୁଁ ଏହି ପୁରୁଷର ଅବସ (ସହାୟ) ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Mantra 24
याव॑तीना॒मोष॑धीनां॒ गा॑वः प्रा॒श्नन्त्य॒घ्न्या याव॑तीनामजा॒वयः॑ । ताव॑ती॒स्तुभ्य॒मोष॑धीः॒ शर्म॑ यच्छ॒न्त्वाभृ॑ताः
ଯେତେ ଚିକିତ୍ସାକାରୀ ଓଷଧି ଅଛି, ଯାହା ଉପରେ ଅଘ୍ନ୍ୟା (ଅହିଂସ୍ୟ) ଗାଈମାନେ ଚରନ୍ତି, ଯେତେ ଉପରେ ଛେଳି ଓ ମେଷମାନେ ଚରନ୍ତି—ସେତେ ସମସ୍ତ ଓଷଧି ଏଠାକୁ ଆଣି, ତୁମକୁ ଶର୍ମ (ରକ୍ଷା) ଓ ବିଶ୍ରାମ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 25
याव॑तीषु मनु॒ष्याऽ भेष॒जं भि॒षजो॑ वि॒दुः । ताव॑तीर्वि॒श्वभे॑षजी॒रा भ॑रामि॒ त्वाम॒भि
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିଷଜ (ବୈଦ୍ୟ) ଯେତେ ଭେଷଜ (ଉପଚାର) ଜାଣନ୍ତି—ସେତେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱଭେଷଜୀ, ସର୍ବରୋଗହର ଓଷଧିକୁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆଣି, ତୁମ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଛି।
Mantra 26
पुष्प॑वतीः प्र॒सूम॑तीः फ॒लिनी॑रफ॒ला उ॒त। सं॒मा॒तर॑ इव दुह्राम॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
ପୁଷ୍ପବତୀ, ବହୁ ପ୍ରସୂତୀ, ଫଳିନୀ—ଫଳହୀନ ମଧ୍ୟ—ମାଆମାନଙ୍କ ପରି ସମେତ ହୋଇ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୋହିବା; ଏହି ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଅରିଷ୍ଟତା (ଅଖଣ୍ଡ ସୁରକ୍ଷା) ନିମିତ୍ତେ।
Mantra 27
उत् त्वा॑हार्षं॒ पञ्च॑शला॒दथो॒ दश॑शलादु॒त। अथो॑ य॒मस्य॒ पड्वी॑शा॒द् विश्व॑स्माद् देवकिल्बि॒षात्
ମୁଁ ତୁମକୁ ପଞ୍ଚଶଳା ଫାନ୍ଦରୁ ଉଠାଇ ବାହାର କରିଛି; ଦଶଶଳା ଫାନ୍ଦରୁ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ଯମଙ୍କ ବନ୍ଧନରୁ, ସମସ୍ତ ଦେବ-ପ୍ରେରିତ ଅପରାଧ (ଦେବକିଲ୍ବିଷ)ରୁ ମଧ୍ୟ।
It is a bhaiṣajya (healing) hymn used to summon medicinal herbs as divine helpers, especially to remove yakṣma (wasting/consumption-type illness) and restore strength.
The color and form catalog is a ritual way of saying “all herbs without exception,” ensuring the healer calls every available medicinal power—creepers, stalked plants, single-spiked, many-branched, and more.
Besides curing disease, the hymn seeks complete deliverance: freedom from death’s noose imagery (Yama’s bond) and from pollution-like guilt or offence (devakilbiṣa) believed to sustain misfortune or illness.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.