Sukta 72
Rishi: Indra-hymn tradition
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତ ଯଜ୍ଞକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ—ଯଜମାନମାନଙ୍କୁ “ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଗକୁ ଦେଖ” ବୋଲି ଡାକି, ସେହି ଭାଗ ଯଥାରୂପେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚୁଥିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରାଏ। ପ୍ରସ୍ତୁତିର ତ୍ରୁଟି (ଭଲ ପକା ଓ ଭଲ ନ ପକା ହବିଷ) କୁ ମଧ୍ୟ ସମନ୍ୱୟ କରି, ଏମିତି ଏକ ସଂଶୋଧନାତ୍ମକ ଅର୍ପଣ-ଭାବ ଦିଗରେ ନେଇଯାଏ ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ମଧ୍ୟାହ୍ନ ମୋଡ଼ ସମୟରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଏହାର ଶେଷରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସୋମ-ପୀଡନର ଦଧି ପାନ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ; ଏବଂ ଋତ (ଯଥାକ୍ରମ) ସହ ସମନ୍ୱୟ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି, ଗୋ-ରକ୍ଷା ଓ ଯଜ୍ଞ-ସିଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।
Mantras
Mantra 1
इन्द्रः। उत् ति॑ष्ठ॒ताव॑ पश्य॒तेन्द्र॑स्य भा॒गमृ॒त्विय॑म्। यदि॑ श्रा॒तं॑ जु॒होत॑न॒ यद्यश्रा॑तं म॒मत्त॑न
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଉଠ; ଆଗକୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଗ—ଋତ୍ୱିୟ (ଯଜ୍ଞବିଧି)ର ଭାଗ—ଦର୍ଶନ କର। ଯଦି ଶ୍ରାତ (ଭଲଭାବେ ପକା) ହବି ଜୁହୋତ, ତେବେ ଜୁହୋତ; ଯଦି ଅଶ୍ରାତ (ଅପକ୍ୱ) ହୁଏ, ତେବେ ସେଥିରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।
Mantra 2
श्रा॒तं ह॒विरो ष्वि॑न्द्र॒ प्र या॑हि ज॒गाम॒ सूरो॒ अध्व॑नो॒ वि मध्य॑म्। परि॑ त्वासते नि॒धिभिः॒ सखा॑यः कुल॒पा न व्रा॑जप॒तिं चर॑न्तम्
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଶ୍ରାତ (ଭଲଭାବେ ପକା) ହବି ପାଖକୁ ଆଗେଇ ଆସ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ପଥର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ନିଧିସହିତ ତୋର ସଖାମାନେ ତୋତେ ଚାରିପାଖେ ବସିଛନ୍ତି—ଯେପରି କୁଲପା (କୁଲରକ୍ଷକ) ଗୋବାଡ଼ାର ପତିଙ୍କୁ, ଏଦିକ-ସେଦିକ ଚଳିତାକୁ, ଘେରି ରଖନ୍ତି।
Mantra 3
श्रा॒तं म॑न्य॒ ऊध॑नि श्रा॒तम॒ग्नौ सुशृ॑तं मन्ये॒ तदृ॒तं नवी॑यः । माध्य॑न्दिनस्य॒ सव॑नस्य द॒ध्नः पिबे॑न्द्र वज्रिन् पुरु॒कृज्जु॑षा॒णः
ମୁଁ ମନେ କରେ—ଊଧନି (ଥଣ)ରେ ଶ୍ରାତ (ଭଲଭାବେ ପକା) ଅଛି; ଅଗ୍ନିରେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାତ—ସୁଶୃତ (ଭଲଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ) ଅଛି। ସେଇ ହେଉଛି ଋତ, ନବୀନ କ୍ରମ, ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ। ହେ ବଜ୍ରିନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର! ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସବନର ଦଧ୍ନଃ (ଦହି) ପାନ କର; ବହୁକୃତ୍, ଆନନ୍ଦରେ ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
Frequently Asked Questions
To make sure Indra receives his proper sacrificial portion at the right time (midday) and remains satisfied, so the rite yields prosperity and protection—especially for wealth and cattle.
It addresses a practical ritual problem: if the cooking is perfect, offer it; if not, the mantra provides a way to proceed so Indra is still gladdened and the ritual result is not lost.
Curds are invoked as a strengthening midday offering for Indra Vajrin; his ‘drinking’ symbolizes acceptance and enjoyment, which translates into vigor, success, and prosperity for the patron.
Ask anything about Sukta 72 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
