Anuvaka 6
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ପ୍ରାଣ-ସ୍ଥିରତା—ପ୍ରାଣ ପୁନଃସ୍ଥାପନ, ଦିଗ୍-ରକ୍ଷା ଓ ଶୁଭ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଗୃହର ସୁରକ୍ଷା। ଉପବିଷୟ: (1) ରକ୍ଷା—ଦିଗମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଦୁଷ୍ଟକର୍ମୀଙ୍କୁ ଦୂରେଇବା, (2) ସଂଜ୍ଞାନ—ନିଜ ପରିସର ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ସମ୍ମତି/ସମନ୍ୱୟ, (3) ଭୈଷଜ୍ୟ—ପ୍ରାଣ/ଅପାନକୁ ପୁନଃ ଆସନେ ବସାଇ ମୃତ୍ୟୁର ଆକର୍ଷଣକୁ ପ୍ରତିରୋଧ, (4) ବିଷହରଣ—ବୀରୁଦ୍ (ଔଷଧି) ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଷନାଶ, (5) ବାଚ୍/ଶ୍ରୁତି-ପୂଜା—ଋକ୍ ଓ ସାମନକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାଣୀ ଭାବେ ସମ୍ମାନ, (6) ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟୟନ—ନିରାପଦ ଯାତ୍ରା ଓ ବାଧା-ରହିତ ପଥ।
Suktas in Anuvaka 6
Sukta 51
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ ସୂକ୍ତରେ ବୃହସ୍ପତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା-ବଳୟ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଛଦିଗରୁ, ଉପର/ଉତ୍ତରଦିଗରୁ ଓ ତଳଦିଗରୁ ‘ଦୁଷ୍କର୍ମୀ’କୁ ଦୂରେଇବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ; ଇନ୍ଦ୍ର ସାମ୍ନା ଓ ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରି ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ‘ବିସ୍ତୃତ ସୁରକ୍ଷିତ ଅବକାଶ’ (varīyas) ପ୍ରସାର କରନ୍ତି।
Sukta 52
ଏହି ସଂଜ୍ଞାନ-ସୂକ୍ତଟି ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ବାହାର ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଓ ସାଧାରଣ ବୁଝାପଡ଼ା ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସାମୂହିକ ଜୀବନ ଭାଙ୍ଗା-ଚୁରା ଛଡ଼ା ଚାଲିପାରେ। ଅନେକେ ଏକତ୍ର ହେବାବେଳେ—ବିଶେଷକରି ତଣାଉପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଗରିକ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ—ଜନକୋଳାହଳ, ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଓ ଅସ୍ଥିରକାରୀ ଅପଶକୁନକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅନୁରୋଧ କରେ, ଯେପରି ଏକତ୍ର ପରାମର୍ଶ ପ୍ରବଳ ହୁଏ।
Sukta 53
ଏହି ଚିକିତ୍ସାମୟ ସୂକ୍ତ ରୋଗୀର ପ୍ରାଣ-ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସ୍ଥିର କରେ—ପ୍ରାଣ (ଶ୍ୱାସ-ଭିତରକୁ) ଓ ଅପାନ (ଶ୍ୱାସ-ବାହାରକୁ) କୁ ସ୍ମରଣ କରି ପୁନଃ ନିଜ ଆସନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ, ଯେଣୁ ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟ ଆସିଲେ ସେମାନେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ନ ଯାଆନ୍ତୁ। ଏହା ଯମ/ମୃତ୍ୟୁର ଦାବିକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରେ, ଦିବ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକ (ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ, ଅଗ୍ନି ଭିଷଜ) କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଏବଂ ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ ବାହନ ତଳେ ଦୁଃଖୀକୁ ନିରାପଦ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦିଗକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହାର ଶକ୍ତି ‘କ୍ଷୟ-ବିରୋଧୀ ଧନ’ (ଜରିମାନ୍) ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପିତ—ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ଜୀବନର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରେ।
Sukta 54
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଦୁଇ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଋଚ୍ ଓ ସାମନ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଏବଂ ଫଳଦାୟକ ପବିତ୍ର ବାଣୀର ରୂପ ଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଇଛି—ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞକର୍ମକୁ ସମ୍ଭବ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚାନ୍ତି। ଏହା ଅଧ୍ୟୟନ-ରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାମ କରେ: ଛାତ୍ର ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବେଦକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଉଥିବା ଓ ହାତଲାଗିଲେ କୌଣସି ଅପକାର ନ ହେଉ, ବରଂ ବଳ, ସ୍ପଷ୍ଟତା ଏବଂ ସଫଳ କାର୍ଯ୍ୟସାଧନ ଦିଅ।
Sukta 55
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ svasty-ayana—ଶୁଭ, ବାଧାହୀନ ଯାତ୍ରାପଥ—ଦାନ କରନ୍ତୁ; ଯାତ୍ରୀକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିଜ “ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବତରିତ” ସେହି ପଥମାନଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟ କରି, ଯେଉଁମାନେ ଜଗତକୁ ଗତିଶୀଳ କରନ୍ତି। ସେହି ଦିବ୍ୟ ମାର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷାକବଚ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଯାତ୍ରାକାଳୀନ ସଫଳ ଉଦ୍ୟମ ପାଇଁ ପୌଷ୍ଟିକ ମଙ୍ଗଳକାମନା ଏବଂ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ସୁରକ୍ଷା—ଦୁର୍ଘଟନା, ବିଳମ୍ବ ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିବା—ଦୁହେଁ ଭାବେ କାମ କରେ।
Sukta 56
AV 7.56 ଏକ ବିଷନାଶକ ଚିକିତ୍ସା-ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଶର୍କୋଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରିସୃପ/କାମୁଡ଼ୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବିଷକୁ ମନ୍ତ୍ରର ବଳ ଓ ଔଷଧୀୟ ବୀରୁଦ୍ (ଔଷଧି ଗଛ-ଲତା) ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନଟ କରି ଦମନ କରେ। ଏହି ସୂକ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ-ଆଧାରିତ ପ୍ରତିବିଷ-ଶକ୍ତିକୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ (ପବିତ୍ର ବାଣୀ) ସହ ଯୋଡ଼ି, ପ୍ରାଣୀର ବିଷକୁ “ଚୁର୍ଣ୍ଣ” ଘୋଷଣା କରେ ଏବଂ ତାହାର କାମୁଡ଼ୁଥିବା ମୁଖଗୁଡ଼ିକୁ ନମାଇ ନିର୍ବିଷ କରି ଅକ୍ଷତିକର କରେ।
Sukta 57
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ସୂକ୍ତରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସିକା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯେତେବେଳେ ମନ ଉତ୍କଣ୍ଠା, ଭ୍ରମଣଶୀଳ ପ୍ରାର୍ଥନା, କିମ୍ବା ଶରୀର ଭିତରେ ଅନୁଭୂତ “ଚିରା” ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହୁଏ, ସେ ଅନ୍ତର୍ସ୍ଥ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦେହୀୟ ସମଗ୍ରତାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଘୃତ (ଘିଅ) କୁ ପୋଷକ ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଏବଂ ସାତଟି ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାର ମୋଟିଫ୍ ମାଧ୍ୟମରେ, ଏହା ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଗୃହବଂଶ ପାଇଁ ସମସ୍ତଦିଗରେ ସମୃଦ୍ଧି—ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଏବଂ ଋତ (ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଧର୍ମ/ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଅନୁଯାୟୀ ସୁସଂଗଠିତ ଫଳିବା—କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ।
Sukta 58
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତଟି ‘ଅନ୍ନ–ସୋମ ଗ୍ରହଣ’ର ଏକ ସୂତ୍ର; ଏଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଚାପି ନିଷ୍ପିଷ୍ଟ, ମଧୁମୟ ସୋମ ପାନ କରିବାକୁ ଏବଂ ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି ଯଜ୍ଞାର୍ପଣକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ସହଭାଗିତା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଅନ୍ନ, ବଳ/ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଦିବ୍ୟ ନିୟମାଧୀନ ସୁସଂଗଠିତ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Sukta 59
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ରକ୍ଷା–ଅଭିଚାରିକ ମନ୍ତ୍ରଟି ‘ଶାପ-ମୋଚନ’ ଅର୍ଥାତ୍ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାପ-ବାଣୀକୁ ତାହାର ମୂଳ ସ୍ରୋତଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଚାହେ। ଏଠାରେ ଶାପଦାତାର ଶକ୍ତିକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଗଛ ଆଘାତ ପାଇବା ପରି ଆଘାତିତ କରି, ମୂଳରୁ ଶୁଷ୍କ କରିଦେବାର କଳ୍ପନା ଅଛି; ଏହା ଶାପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଓ ତାହାର ଆଧାର କାଟିଦେବାକୁ ଘୋଷଣା କରେ।
Sukta 60
AVŚ 7.60 ଗୋଟିଏ ପୌଷ୍ଟିକ ଗୃହ-ପ୍ରବେଶ ଓ ଗୃହ-ସ୍ଥିରତା ସୂକ୍ତ; ଏହା ନିବାସରେ “ଭଦ୍ର” (ଶୁଭ ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ ଏବଂ ଘରକୁ ନିବାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମିତ୍ରଭାବୀ କରେ। ଏହା ଅଭାବର ଶକ୍ତି—ଭୁଖ ଓ ପିଆସ—କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଘରକୁ ଧନ, ବଳ ଓ ସମନ୍ୱିତ ସାଙ୍ଗତ୍ୟର ନିରାପଦ, ସ୍ୱାଗତମୟ ଆଶ୍ରୟରେ ପରିଣତ କରେ; “ଏଠିଏଇ” (ଇହୈବ) ଉପରେ ଜୋର ଦେଇ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଉନ୍ନତିର କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.