Anuvaka 12
ମୂଳ ବିଷୟ: ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଅଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଦୋଷକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା, ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା, ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସହ ସୁରକ୍ଷାଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବା। ଉପବିଷୟ: (1) ପୌଷ୍ଟିକ କ୍ରିୟା—ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ଜନନଶୀଳ ଜୀବନଶକ୍ତିକୁ ଠିକ୍ ଦିଗକୁ ନେବା/ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା। (2) ପାପନାଶନ—ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ଓ ସପ୍ତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧିକରଣ। (3) ଅଭିଚାର—ଚିହ୍ନିତ ଶତ୍ରୁକୁ ଅକ୍ଷମ କରି ଅପମାନିତ କରିବା। (4) ତେଜସ୍/ବର୍ଚସ୍ ପରିଚାଳନା—ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଠାରୁ ଶକ୍ତି ଆହରଣ କରି ନିଜ ପାଇଁ ବଳବର୍ଦ୍ଧନ। (5) ପାପୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (ଅଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ) ଓ ଜନ୍ମସଂଲଗ୍ନ ଦୋଷକୁ ବାହାର କରିଦେବା।
Suktas in Anuvaka 12
Sukta 111
ଏହି ଏକମାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରର ସୂକ୍ତରେ ଆତ୍ମନ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୋମବାହୀ ଉଦର ସହ ଏକାତ୍ମ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ଏହା ଜନନଶକ୍ତିକୁ ଯଥୋଚିତ ଗୃହସ୍ଥ ଆଧାରକୁ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପୌଷ୍ଟିକ ଓ ସ୍ତ୍ରୀକର୍ମାଣି: “ଏଠି” ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ସନ୍ତାନକୁ ସ୍ଥାପନ, ସଂକେନ୍ଦ୍ରଣ ଓ ସ୍ଥିର କରିବା; ଏବଂ “ଅନ୍ୟତ୍ର” ଥିବା ଯେକୌଣସି ଫଳଦାୟକତା କିମ୍ବା ଆସକ୍ତିକୁ ସେଠିଏ ରହିବାକୁ ଦେଇ, ପ୍ରଜନନ-ସାରର ବିକ୍ଷେପକୁ ରୋକିବା।
Sukta 112
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପାପନାଶନ ସୂକ୍ତରେ ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ (ଦ୍ୟାଉସ୍–ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ) ସହ ସପ୍ତ ଆପଃ (ସାତ ଜଳଧାରା)ଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶୁଦ୍ଧିକାରକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯେମାନେ ଅଂହସ୍ (ପାପ/ସଙ୍କୋଚ)ର ବନ୍ଧନକୁ ଢିଲା କରିପାରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶପଥଜନିତ ପାପ, ବରୁଣଙ୍କ ଦଣ୍ଡଜନିତ ଦୋଷ, ଯମଙ୍କ ବାନ୍ଧନକାରୀ ପାଶ, ଏବଂ ଦେବତାକୃତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାର୍ଥିତ; ଶୁଦ୍ଧିକୁ ଜଳଦ୍ୱାରା ପ୍ରକ୍ଷାଳନ (ଆପଃ) ଓ ପାଶ-ଛେଦନ/ଅନ୍ବନ୍ଧନ (ପାଶ ଚିତ୍ରକଳ୍ପନା) ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି।
Sukta 113
AV 7.113 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅଭିଚାର ହ୍ୟମ୍ନ, ଯେଉଁଥିରେ ତୃଷ୍ଟିକାକୁ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିକୃତ କାଟୁଥିବା ଓ ଅକ୍ଷମ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଚିହ୍ନଟ ଶତ୍ରୁକୁ “ଛେଦ” କରି ତାକୁ ଅପମାନ ଓ ଅସହାୟତାରେ ଠେଲିଦେବା ପାଇଁ। ଦୁଇଟି ମନ୍ତ୍ରରେ ଧାର-ଚିତ୍ରଣ (chindhi, “କାଟ!”) ସହ ବିଷ-ଚିତ୍ରଣ (viṣa) ଏକାତ୍ମ ହୋଇଛି, ଯାହାରେ ଶତ୍ରୁ ଏକାସାଥିରେ ଆହତ, ବିଷାକ୍ତ, ପରାଜିତ/ତାଡ଼ିତ ହୁଏ ଏବଂ ବଶୀଭୂତ କରାଯାଏ।
Sukta 114
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଦୁଇ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ ଶତ୍ରୁର ବର୍ଚ୍ଚସ୍/ତେଜସ୍କୁ ଛିନିନେବା (ତେଜସ୍-ହରଣ) ଭଳି ଆକ୍ରାମକ କ୍ରିୟା ସହ ରୋଗ, ଦମନକାରୀ ପିଛାକରା ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟକୁ ଅପସାରଣ କରିବା ଅପତ୍ରାପଣ ମନ୍ତ୍ର ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଲକ୍ଷ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାରସ୍ଥଳ (କାନ୍ଧ, ହୃଦୟ, ମୁହଁ) ଠାରୁ ରଶ୍ମି/ଦୀପ୍ତିକୁ ‘ଉଠାଇ’ ନେବା ଭାବରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ପରେ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବଗୁଡ଼ିକୁ ହଂକାଇ ଦେଇ ଲାଭକୁ ସ୍ଥିର କରେ; ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମଙ୍କୁ ଅମଙ୍ଗଳ ଶକ୍ତିର ନାଶକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି।
Sukta 115
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତଟି “ପାପି ଲକ୍ଷ୍ମୀ” — ଜନ୍ମରୁ ମଣିଷକୁ ଲାଗି ରହୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ/ଅନୁଭୂତିଗତ କଳଙ୍କ-ରୂପ ଅଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ — କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି, ପୃଥକ କରି, ଓ ତାହାକୁ ଦୂରେ ଖେଦାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ମନ୍ତ୍ର। ଏହା ଅମଙ୍ଗଳ ଅଂଶକୁ ସୀମାନ୍ତ ଅବଞ୍ଜନା/ପଡ଼ିଆ ସ୍ଥାନକୁ ହଂକାଇ ଦିଏ; ଏବଂ ଅଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଭିଚାର କ୍ରିୟାରେ ସେଇ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟକୁ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କ ଉପରେ ଆଟକାଇ ଦିଏ, ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା “ପୁଣ୍ୟାଃ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ” (ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ) କୁ ସ୍ଥିର କରାଯାଏ।
Sukta 116
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭେଷଜ୍ୟ ସୂକ୍ତରେ ଜ୍ୱରକୁ ଏକ ପୁରୁଷୀକୃତ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସମ୍ବୋଧନ କରି ତାହାର ଶାନ୍ତିକରଣ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି; ବିଶେଷତଃ ଶୀତ-ଜ୍ୱର (କାପୁଣି/ଶୀତ-ଜ୍ୱର) ଓ ମଧ୍ୟମଧ୍ୟେ ଆସୁଥିବା ପୁନରାବୃତ୍ତ ଜ୍ୱର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଛି। ଏଠାରେ ‘ନମୋ’ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ପ୍ରସାଦନ ସହ ଆଥର୍ବଣୀୟ ପାରମ୍ପରିକ ଉପାୟ—ବହିଷ୍କାର/ସ୍ଥାନାନ୍ତର—ଯୋଗ ହୋଇଛି; ପୁନଃପୁନଃ ଫେରୁଥିବା ଜ୍ୱରକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ଓ ଏକ ପ୍ରତିସ୍ଥାପକ (ବେଙ୍ଗ) ଉପରେ ବସିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଏହିପରି ଭାବେ ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ଦୁଇମୁଖୀ: ଜ୍ୱରର ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମାନ କରି ତାହାକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା, ଏବଂ ରୋଗୀଠାରୁ ଦୂରକୁ ତାହାର ଗତି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ହଟାଇଦେବା।
Sukta 117
ଏହି ଏକମାତ୍ର ଋକ୍ଷୋଘ୍ନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଯୋଦ୍ଧା-ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ବାନ୍ଧନକାରୀ (ପାଶିନଃ) ମାନଙ୍କୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ‘ବାଧାକୁ ଅତିକ୍ରମ କର’ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶତ୍ରୁ-ବାଧା, ବନ୍ଧନ-ମାୟା ଓ ଘାତ ଆକ୍ରମଣ ବିରୋଧରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରତିକାର ଭାବେ କାମ କରେ, ଯାହା ନିରାପଦ ଅଗ୍ରସରତା ଓ ବିଜୟକୁ ସମ୍ଭବ କରେ।
Sukta 118
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ରକ୍ଷା ସୂକ୍ତରେ ରିତୁଆଲ୍ ‘ବର୍ମଧାରଣ’ (ଶସ୍ତ୍ରାବରଣ/କବଚଧାରଣ) କରାଯାଇ, ଅସୁରକ୍ଷିତ ମର୍ମାଣି (ଜୀବନ୍ତ ବିନ୍ଦୁ) ଉପରେ ସୁରକ୍ଷାଶକ୍ତିର ଆବରଣ ଦିଆଯାଏ। ସୋମଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ ଯେ ସେ ଗ୍ରାହକକୁ ଅମୃତ (ମୃତ୍ୟୁହୀନ ସୁରକ୍ଷା) ଦ୍ୱାରା ପରିଧାନ କରାନ୍ତୁ; ବରୁଣଙ୍କୁ ଚାରିପାଖର ସ୍ଥାନକୁ ବିସ୍ତାର କରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱେ ଦେବାଃଙ୍କୁ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବିଜୟରେ ସହଚର ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେବାକୁ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
