Sukta 40
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type in AV counter-sorcery hymns)
Devata: Agni Jātavedas; with Soma invoked as supporting power; directions as operative field
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV protective formulae; verse is anuṣṭubh-like)
AV 4.40 ଦିଗ-ଆଧାରିତ ପ୍ରତିମନ୍ତ୍ର/ପ୍ରତିଜାଦୁ ହ୍ୟମ୍ନ, ଯାହା କୌଣସି ଦିଗ କିମ୍ବା ଉପଦିଗରୁ ଆସୁଥିବା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହୁତି ଓ ଟୋଣା-ଟୁଣିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ବଳପୂର୍ବକ ପଛକୁ ଫେରାଇ ଦିଏ। ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ସର୍ବଜ୍ଞ ସାକ୍ଷୀ ଅଗ୍ନି ଜାତବେଦସଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ‘ଦୂରକୁ’ (ପରାଞ୍ଚଃ) ହଟାଏ, ପ୍ରତ୍ୟାଗ୍ ଫେରୁଥିବା ଶକ୍ତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ କମ୍ପାଇ ଦିଏ, ଏବଂ ପ୍ରତିସର (ବାନ୍ଧନ/ତାବିଜ) ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷାକୁ ମୁଦ୍ରାବଦ୍ଧ କରେ। ଏହି ହ୍ୟମ୍ନର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଆପଦକୁ ଆକାଶୀୟ ସ୍ଥାନରେ (ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ) ମାପି, ଅଗ୍ନି, ପବିତ୍ର ତେଜ ଓ ଶାରୀରିକ ସୁରକ୍ଷା-ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିବା।
Mantras
Mantra 1
शत्रुनाशनम्। ये पु॒रस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदः॒ प्राच्या॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। अ॒ग्निमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ଶତ୍ରୁନାଶନ ପାଇଁ: ଯେମାନେ ପୂର୍ବଭାଗରୁ, ହେ ଜାତବେଦସ୍, ହୋମ କରନ୍ତି—ଯେମାନେ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଋତ୍ୱା (ବିଧିଅନୁସାରେ) ଅଗ୍ନିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସେମାନେ ପରାଞ୍ଚ (ପଛକୁ ଫେରିଥିବା) ହୋଇ କମ୍ପିତ ଓ ବ୍ୟଥିତ ହେଉନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟଗେନ (ପ୍ରତି-ଫେରା) ଓ ପ୍ରତିସରେଣ (ପ୍ରତି-ମନ୍ତ୍ର/ପ୍ରତି-ଚର୍ମ) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ପତନ କରାଏ।
Mantra 2
ये द॑क्षिण॒तो जुह्व॑ति जातवेदो॒ दक्षि॑णाया दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। य॒ममृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ଯେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ, ହେ ଜାତବେଦସ୍, ହୋମ କରନ୍ତି—ଯେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଋତ୍ୱା (ବିଧିଅନୁସାରେ) ଯମକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସେମାନେ ପରାଞ୍ଚ (ପଛକୁ ଫେରିଥିବା) ହୋଇ କମ୍ପିତ ଓ ବ୍ୟଥିତ ହେଉନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟଗେନ (ପ୍ରତି-ଫେରା) ଓ ପ୍ରତିସରେଣ (ପ୍ରତି-ମନ୍ତ୍ର/ପ୍ରତି-ଚର୍ମ) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି ପତନ କରାଏ।
Mantra 3
ये प॒श्चाज्जुह्व॑ति जातवेदः प्र॒तीच्या॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वरु॑णमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ହେ ଜାତବେଦଃ! ଯେମାନେ ପଛଦିଗରୁ ହୋମ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି—ଋତକ୍ରମରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ କରି, ସେମାନେ ପଛକୁ ଫେରି କମ୍ପିତ ହେଉନ୍ତୁ। ପ୍ରତି-ଫେରାଣି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରତିସର (ପ୍ରତିମନ୍ତ୍ର/ପ୍ରତିଚାର) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପତନ କରାଏ।
Mantra 4
य उ॑त्तर॒तो जुह्व॑ति जातवेद॒ उदी॑च्या दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सोम॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ହେ ଜାତବେଦସ୍! ଯେ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ହୋମ କରେ—ଉତ୍ତର ଦିଗମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସୋମକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଆଧାର (ଋତ୍ୱା) କରି, ସେମାନେ ପଛ ଫେରାଇ କମ୍ପିତ ହେଉନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟଗ୍ ନାମକ ପ୍ରତିବଳରେ, ପ୍ରତିସର (ରକ୍ଷାସୂତ୍ର/ତାବିଜ) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପତନ କରାଏ।
Mantra 5
ये॒३धस्ता॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो ध्रु॒वाया॑ दि॒शोऽभिदास॑न्त्य॒स्मान्। भूमि॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ହେ ଜାତବେଦସ୍! ଯେ ତଳ ଦିଗରୁ ହୋମ କରେ—ଧ୍ରୁବ (ଅଚଳ) ଦିଗମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ଭୂମିକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଆଧାର (ଋତ୍ୱା) କରି, ସେମାନେ ପଛ ଫେରାଇ କମ୍ପିତ ହେଉନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟଗ୍ ନାମକ ପ୍ରତିବଳରେ, ପ୍ରତିସର (ରକ୍ଷାସୂତ୍ର/ତାବିଜ) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପତନ କରାଏ।
Mantra 6
ये॒३ऽन्तरि॑क्षा॒ज्जुह्व॑ति जातवेदो व्य॒ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। वा॒युमृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ହେ ଜାତବେଦସ୍! ଯେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରୁ ହୋମ କରେ, ତାହାରେ ଭ୍ରମଣଶୀଳ ଦିଗମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ବାୟୁକୁ ‘ଋତ୍ୱା’ (କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଆଧାର/ଆଶ୍ରୟ) କରି, ସେମାନେ ପରାଞ୍ଚ (ଆମଠାରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ) ହୋଇ କମ୍ପିତ ହେଉନ୍ତୁ; ପ୍ରତ୍ୟଗେନ (ଫେରିଆସୁଥିବା ପ୍ରତିବଳ) ଓ ପ୍ରତିସର (ପ୍ରତିସର) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରି ହଣିଦେଉଛି।
Mantra 7
य उ॒परि॑ष्टा॒ज्जुह्व॑ति जातवेद ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शोऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। सूर्य॑मृ॒त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ହେ ଜାତବେଦସ୍! ଯେ ଉପରୁ ହୋମ କରେ, ତାହାରେ ଊର୍ଧ୍ୱ ଦିଗମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ‘ଋତ୍ୱା’ (କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଆଧାର/ଆଶ୍ରୟ) କରି, ସେମାନେ ପରାଞ୍ଚ ହୋଇ କମ୍ପିତ ହେଉନ୍ତୁ; ପ୍ରତ୍ୟଗେନ ଓ ପ୍ରତିସର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରି ହଣିଦେଉଛି।
Mantra 8
ये दि॒शाम॑न्तर्दे॒शेभ्यो॒ जुह्व॑ति जातवेदः सर्वा॑भ्यो दि॒ग्भ्योऽभि॒दास॑न्त्य॒स्मान्। ब्रह्म॒र्त्वा ते परा॑ञ्चो व्यथन्तां प्र॒त्यगे॑नान् प्रतिस॒रेण॑ हन्मि
ହେ ଜାତବେଦସ୍! ଯେ ଦିଗମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶରୁ ହୋମ କରେ, ତାହାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେମାନେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମକୁ ‘ଋତ୍ୱା’ (କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ଆଧାର/ଆଶ୍ରୟ) କରି, ସେମାନେ ପରାଞ୍ଚ ହୋଇ କମ୍ପିତ ହେଉନ୍ତୁ; ପ୍ରତ୍ୟଗେନ ଓ ପ୍ରତିସର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରି ହଣିଦେଉଛି।
Frequently Asked Questions
It is meant to repel and reverse hostile rites, curses, or occult offerings believed to be sent from particular directions (north, west, etc.) or from in-between directions.
The hymn treats harm as arriving through spatial channels; by naming each quarter and sealing it, the practitioner closes the pathways through which the attack is thought to travel.
A pratisara is a protective binding—often a consecrated cord or amulet—used as a physical ‘seal’ that supports the mantra’s reversal and warding effect.
Ask anything about Sukta 40 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.