Sukta 37
Rishi: Traditionally Atharvanic seers; the verse itself cites Atharvans, Kaśyapa, Kaṇva, Agastya as precedent authorities
Devata: Oṣadhi (the Herb) as personified healer; secondarily anti-rākṣasa power
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
AV 4.37 ଏକ ଭୈଷଜ୍ୟ-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଔଷଧିକୁ ଜୀବନ୍ତ, ପୁରୁଷୀକୃତ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବେ ସଶକ୍ତ କରାଯାଇ କୃମି (କୀଟ/ପରଜୀବୀ) ଓ ରାକ୍ଷସ-ସଦୃଶ ରୋଗକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନାଶ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତାକୁ ପୂର୍ବଜ ପରମ୍ପରା—ଅଥର୍ବଣମାନେ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି (କଶ୍ୟପ, କଣ୍ୱ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ)—ଙ୍କ ପ୍ରମାଣରେ ଭିତ୍ତି କରେ; ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ ବାଣୀରେ ଗନ୍ଧର୍ବ–ଅପ୍ସରା ପ୍ରଭାବକୁ ତାଡ଼ିଦିଏ, ବିଶେଷକରି କାମାତୁର ଆବେଶ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଅଶାନ୍ତି ସହ ଯୋଗାଯୋଗ ଥିବା ପ୍ରଭାବକୁ।
Mantras
Mantra 1
कृमिनाशनम्। त्वया॒ पूर्व॒मथ॑र्वाणो ज॒घ्नू रक्षां॑स्योषधे । त्वया॑ जघान क॒श्यप॒स्त्वया॒ कण्वो॑ अ॒गस्त्यः॑
ତୁମେ କୃମି-ନାଶକ। ହେ ଔଷଧି, ପୂର୍ବକାଳରେ ଅଥର୍ବଣମାନେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା କଶ୍ୟପ ସଂହାର କଲେ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା କଣ୍ୱ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ (ମଧ୍ୟ)।
Mantra 2
त्वया॑ व॒यम॑प्स॒रसो॑ गन्ध॒र्वांस्चा॑तयामहे । अज॑शृ॒ङ्ग्यज॒ रक्षः॒ सर्वा॑न् ग॒न्धेन॑ नाशय
ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ ହଟାଉଛୁ। ହେ ଅଜାଶୃଙ୍ଗୀ, ହେ ଛାଗ-ଶୃଙ୍ଗିଣୀ, ତୁମ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ନାଶ କର।
Mantra 3
न॒दीं य॑न्त्वप्स॒रसो॒ऽपां ता॒रम॑वश्व॒सम्। गु॒ल्गु॒लूः पीला॑ नल॒द्यौ॒३क्षग॑न्धिः प्रमन्द॒नी। तत् परे॑ताप्सरसः॒ प्रति॑बुद्धा अभूतन
ନଦୀ ପାଖକୁ ଅପ୍ସରାମାନେ—ଜଳର—ଯାଆନ୍ତୁ; ଅଶୁଭ ତାର (ନାଉକାଚାଳକ/ଘାଟିଆ) ପାଖକୁ। ଗୁଗ୍ଗୁଲୁ, ପୀଲା, ନଲଦା ଓ ଦ୍ୟୌକ୍ଷର ସୁଗନ୍ଧ, ମୋହକ ‘ପ୍ରମନ୍ଦନୀ’—ସେଠାକୁ ଯାଆ, ହେ ଅପ୍ସରାମାନେ; ଚିହ୍ନଟ ହୋଇ, ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଇ, ସେପରି ହୋଇଯାଅ।
Mantra 4
यत्रा॑श्व॒त्था न्य॒ग्रोधा॑ महावृ॒क्षाः शि॑ख॒ण्डिनः॑ । तत् परे॑ताप्सरसः॒ प्रति॑बुद्धा अभूतन
ଯେଉଁଠାରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ—ଶିଖରଶୋଭିତ ମହାବୃକ୍ଷମାନେ—ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ସେଠାକୁ ଯାଅ, ହେ ଅପ୍ସରାମାନେ; ପରିଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ଓ ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଇ, ସେପରି ହେଉ।
Mantra 5
यत्र॑ वः प्रे॒ङ्खा हरि॑ता॒ अर्जु॑ना उ॒त यत्रा॑घा॒ताः क॑र्क॒र्यः सं॒वद॑न्ति । तत् परे॑ताप्सरसः॒ प्रति॑बुद्धा अभूतन
ଯେଉଁଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ହରିତ ଦୋଳା ଅଛି, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା କର୍କରୀମାନେ ଏକସାଥିରେ ନାଦ କରନ୍ତି—ସେଠାକୁ ଯାଅ, ହେ ଅପ୍ସରାମାନେ; ପରିଚିହ୍ନିତ ହୋଇ ଓ ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଇ, ସେପରି ହେଉ।
Mantra 6
एयम॑ग॒न्नोष॑धीनां वी॒रुधां॑ वी॒र्याऽवती । अ॒ज॒शृ॒ङ्ग्यऽराट॒की ती॑क्ष्णशृ॒ङ्गी व्यृऽषतु
ଏଠାକୁ ଔଷଧିମାନଙ୍କ ଓ ବୀରୁଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଳବତୀ, ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନା (ଔଷଧି) ଆସିଛି—ଅଜଶୃଙ୍ଗୀ, ଅରାଟକୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣଶୃଙ୍ଗୀ; ସେ (ଦୋଷ/ରୋଗକୁ) ହାଙ୍କି ବାହାର କରୁ, ଦୂରେ ଦୂରେ ଅପସାରଣ କରୁ।
Mantra 7
आ॒नृत्य॑तः शिख॒ण्डिनो॑ गन्ध॒र्वस्या॑प्सराप॒तेः । भि॒नद्मि॑ मु॒ष्कावपि॑ यामि॒ शेपः॑
ଶିଖାଧାରୀମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ—ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କର ପତି ଗନ୍ଧର୍ବ—ତାହାର ଅଣ୍ଡକୋଷକୁ ମୁଁ ଚିରିଦେଉଛି; ହଁ, ତାହାର ଶିଶ୍ନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରହାର କରୁଛି।
Mantra 8
भी॒मा इन्द्र॑स्य हे॒तयः॑ श॒तमृ॒ष्टीर॑य॒स्मयीः॑ । ताभि॑र्हविर॒दान् ग॑न्ध॒र्वान॑वका॒दान् व्यृऽषतु
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହେତି (ପ୍ରହାରାସ୍ତ୍ର) ଭୟଙ୍କର—ଲୋହାର, ଶତଧାରୀ। ସେହି ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହବିଷ୍-ଭକ୍ଷକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ, ଅବକାଦା-ଭକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ, ଚିରି ଛିଣ୍ଡି ଛିଟାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 9
भी॒मा इन्द्र॑स्य हे॒तयः॑ श॒तमृ॒ष्टीर्हि॑र॒ण्ययीः॑ । ताभि॑र्हविर॒दान् ग॑न्ध॒र्वान॑वका॒दान् व्युऽषतु
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହେତି ଭୟଙ୍କର—ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ, ଶତଧାରୀ। ସେହି ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହବିଷ୍-ଭକ୍ଷକ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କୁ, ଅବକାଦା-ଭକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ, ଦହି ଦୂରେ ହଟାଇ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 10
अ॒व॒का॒दान॑भिशो॒चान॒प्सु ज्यो॑तय माम॒कान्। पि॒शा॒चान्त्सर्वा॑नोषधे॒ प्र मृ॑णीहि॒ सह॑स्व च
ଅବକାଦା-ବାଳାମାନେ, ଯେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଦହୁଛନ୍ତି—ମୋର ଯେମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକରେ ପ୍ରକାଶ କର। ହେ ଔଷଧି, ସମସ୍ତ ପିଶାଚମାନଙ୍କୁ ଚାପି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି ବାହାରକୁ ହଟାଇ ନଶ୍ଟ କର; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବିଜୟୀ ହେଅ, ସହିଷ୍ଣୁ ରୁହ।
Mantra 11
स्वेवैकः॑ क॒पिरि॒वैकः॑ कुमा॒रः स॑र्वकेश॒कः । प्रियो दृश इ॑व भू॒त्वा ग॑न्ध॒र्वः स॑चते॒ स्त्रिय॑स्त॑मि॒तो ना॑शयामसि॒ ब्रह्म॑णा वी॒र्याऽवता
ସ୍ୱଜନ ପରି—ଏକ; କପି ପରି—ଏକ; ଯୁବକ, ସର୍ବକେଶବାନ। ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରିୟ ଭଳି ହୋଇ ଗନ୍ଧର୍ବ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଲଗି ରହେ। ତାହାକୁ ଆମେ ଅନ୍ଧକାରରୁ ନାଶ କରାଉଛୁ—ବ୍ରହ୍ମଣା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରବଳ ବୀର୍ୟ ସହିତ।
Mantra 12
जा॒या इद् वो॑ अप्स॒रसो॒ गन्ध॑र्वाः॒ पत॑यो यू॒यम्। अप धावतामर्त्या॒ मर्त्या॒न् मा स॑चध्वम्
ହେ ଅପ୍ସରାମାନେ, ପତ୍ନୀମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମମାନଙ୍କର; ହେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ପତିମାନେ ତୁମେ। ଦୂରେ ଧାଉ—ଅମରମାନେ—ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ; ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଲଗି ରୁହନି।
Frequently Asked Questions
Both. It can denote actual intestinal/skin parasites, and also a broader category of invasive, unseen agents of wasting and disease that are treated as ‘worm-like’ intruders.
To establish authority and proven efficacy: the herb’s power is validated by ancestral precedent—what those seers accomplished is invoked as a guarantee for the present cure.
Because some afflictions are framed as possession-like or disruptive attachments (often erotic or household-disturbing). The hymn dismisses such beings from mortals and restores proper boundaries and pairing.
Ask anything about Sukta 37 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.