Sukta 26
Rishi: Atharvanic tradition (often treated as anonymous/collective for dik-rakṣā hymns in later indexing)
Devata: Deities of the eastern quarter called Hetayaḥ; Agni as their missile-force
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (refrain-driven; close to anuṣṭubh in practical recitation)
AV 3.26 ହେଉଛି ଦିଗ୍-ରକ୍ଷା (dik-rakṣā) ଆତ୍ମ-ସୁରକ୍ଷା ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଯାଚନା କରି ଯଜ୍ଞ-ସ୍ଥଳ/ରିତୁଆଲ୍-ପରିସରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ, ଅନିଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ର ଗୋଟିଏ ଦିଗକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ, ସେହି ଦିଗର ରକ୍ଷକ-ଗଣଙ୍କ ନାମ କହେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି, ବାତ ଇତ୍ୟାଦି କୌଣସି ବିଶ୍ୱ-ଶକ୍ତିକୁ ତାଙ୍କର “ବାଣ” ଭାବେ ଧରି, ଭୟଙ୍କର ମିସାଇଲ୍-ଶକ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ପାଳକତ୍ୱରେ ପରିଣତ କରେ। ପୁନରାବୃତ୍ତ ଧ୍ୱନି—“କୃପାଳୁ ହୁଅ, ଆମ ଉପରେ ଶୁଭ କଥା କହ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ତୁମକୁ ସ୍ୱାହା”—ଶାନ୍ତିକରଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା-ସୀମାକୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରିବା—ଦୁହିଁ ଭାବେ କାମ କରେ।
Mantras
Mantra 1
दिक्षु आत्मरक्षा। ये॒३स्यां स्थ प्राच्यां॑ दि॒शि हे॒तयो॒ नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ वो अ॒ग्निरिष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
ଦିଗ୍ମାନଙ୍କରେ ଆତ୍ମରକ୍ଷା। ଏହି ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଯେ ନିୟୁକ୍ତ ଅଛ—‘ହେତୟଃ’ ନାମକ ଦେବମାନେ—ତୁମମାନଙ୍କର ବାଣ ଅଗ୍ନି ଅଟେ। ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କର; ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାରସହିତ ବାଣୀ କହ। ତୁମମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତୁମମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
Mantra 2
ये॒३स्यां स्थ दक्षि॑णायां दि॒श्यऽ वि॒ष्यवो॒ नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ वः॒ काम॒ इष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
ହେ ଯେମାନେ ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ—‘ବିଷ୍ୟବ’ ନାମକ ଦେବମାନେ—ତୁମମାନଙ୍କ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ କାମ (ଇଚ୍ଛା/କାମଦେବ) ଅଟେ। ଆମପ୍ରତି କୃପା କର; ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାରପୂର୍ବକ ବଚନ କହ। ତୁମମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତୁମମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
Mantra 3
ये॒३स्यां स्थ प्र॒तीच्यां॑ दि॒शि वै॑रा॒जा नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ व॒ आप॒ इष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॒ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
ହେ ଯେମାନେ ଏହି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ—‘ବୈରାଜ’ ନାମକ ଦେବମାନେ—ତୁମମାନଙ୍କ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ଆପଃ (ଜଳ) ଅଟେ। ଆମପ୍ରତି କୃପା କର; ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାରପୂର୍ବକ ବଚନ କହ। ତୁମମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତୁମମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
Mantra 4
ये॒३स्यां स्थोदी॑च्यां दि॒शि प्र॒विध्य॑न्तो॒ नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ वो॒ वात॒ इष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
ହେ ଯେମାନେ ଏହି ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ—‘ପ୍ରବିଧ୍ୟନ୍ତ’ ନାମକ ଦେବମାନେ—ତୁମମାନଙ୍କ ସେହି ବାଣଗୁଡ଼ିକ ବାତ (ପବନ) ଅଟେ। ଆମପ୍ରତି କୃପା କର; ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାରପୂର୍ବକ ବଚନ କହ। ତୁମମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତୁମମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
Mantra 5
ये॒३ऽस्यां स्थ ध्रु॒वायां॑ दि॒शि नि॑लि॒म्पा नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ व॒ ओष॑धी॒रिष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
ହେ ଯେମାନେ ଏହି ଧ୍ରୁବ ଦିଗରେ ସ୍ଥିତ—‘ନିଲିମ୍ପ’ ନାମକ ଦେବମାନେ—ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧିମାନେ ହିଁ ବାଣ (ଇଷବଃ) । ସେମାନେ ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରୁନ୍ତୁ; ଆମ ଉପରେ ଅଧିକାରପୂର୍ବକ ବଚନ କହୁନ୍ତୁ। ତୁମମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ତୁମମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
Mantra 6
ये॒३स्यां स्थोर्ध्वायां॑ दि॒श्यव॑स्वन्तो॒ नाम॑ दे॒वास्तेषां॑ वो॒ बृह॒स्पति॒रिष॑वः । ते नो॑ मृडत॒ ते नोऽधि॑ ब्रूत॒ तेभ्यो॑ वो॒ नम॒स्तेभ्यो॑ वः॒ स्वाहा॑
ହେ ଦେବମାନେ, ଯେମାନେ ତୁମେ ଏହି ଊର୍ଧ୍ୱ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ—ନାମରେ ମଧ୍ୟ ବଳ-ସମ୍ପନ୍ନ—ତୁମମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ବୃହସ୍ପତି; ‘ଇଷବଃ’ (ବାଣ-ଶକ୍ତି) ତୁମମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିମାନ। ଆମକୁ କୃପା କର; ଆମ ଉପରେ ଆଶୀର୍ବାଦର ବଚନ କହ। ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମର ନମସ୍କାର; ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମର ସ୍ୱାହା।
Frequently Asked Questions
It protects the practitioner and ritual space from threats imagined as approaching from specific directions—hostile beings, ill-will, impurity, and destabilizing influences—by appeasing the quarter-guardians and turning their powers into protection.
The hymn treats elemental forces as the operative weapons of the quarters: fire can burn away danger, and wind can drive it off. By naming them as the guardians’ ‘arrows,’ the reciter ritually redirects these forces to strike outward rather than inward.
A fire or lamp supports the symbolism, especially for the eastern verse where Agni is explicit, but the hymn also works as spoken rakṣā: correct orientation, reverence (namas), and the sealing ‘svāhā’ refrain are the core actions.
Ask anything about Sukta 26 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
