Sukta 21
Rishi: Traditionally Ṛgvedic provenance (Indra hymn material incorporated into AV 20)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-type cadence typical of RV Indra narratives (exact meter requires full pada scansion).
AV 20.21 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଯୁଦ୍ଧ-ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଆଧାରିତ ଏକ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି, ଯେଉଁଥିରେ ନାମୋଲ୍ଲେଖିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଓ ଦୃଢ଼ କିଲ୍ଲା-ଦୁର୍ଗମାନଙ୍କ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରମାଣିତ ବିଜୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି। ଅପାର ଜୟ ଓ ଧନ-ଦାନର ପୂର୍ବଦୃଷ୍ଟାନ୍ତକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ସୂକ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସେହି ଜୟ-ଗତିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଯଜମାନ/ପ୍ରତିପାଳକଙ୍କ ପାଖକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା—ରାଜସଫଳତା, ଶତ୍ରୁ-ପରାଜୟ, ଏବଂ ମିତ୍ର ସେନା/ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଁ ସଂହତ ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
Mantras
Mantra 1
न्यू॒३षु वाचं॒ प्र म॒हे भ॑रामहे॒ गिर॒ इन्द्रा॑य॒ सद॑ने वि॒वस्व॑तः । नू चि॒द्धि रत्नं॑ सस॒तामि॒वावि॑द॒न्न दु॑ष्टु॒तिर्द्र॑विणो॒देषु॑ शस्यते
ଏବେ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ, ଆମେ ମହାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଣୀକୁ ଆଗେ ଆଣୁଛୁ—ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସଦନରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତୁତିଗୀତ। କାରଣ ସେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଧନ-ନିଧିକୁ ଖୋଜି ପାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଖୋଜରେ ଧାଉଥିବା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ; କିନ୍ତୁ ଧନଦାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟୁତି (ମନ୍ଦ ସ୍ତୁତି) ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Mantra 2
दु॒रो अश्व॑स्य दु॒र इ॑न्द्र॒ गोर॑सि दु॒रो यव॑स्य॒ वसु॑न इ॒नस्पतिः॑ । शि॒क्षा॒न॒रः प्र॒दिवो॒ अका॑मकर्शनः॒ सखा॒ सखि॑भ्य॒स्तमि॒दं गृ॑णीमसि
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଅଶ୍ୱର ଦ୍ୱାର, ତୁମେ ଗୋର ଦ୍ୱାର; ତୁମେ ଯବର ଦ୍ୱାର—ବସୁମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ବଳର ଅଧିପତି। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିବା, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରୁ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିବା; ସଖାମାନଙ୍କର ସଖା—ତୁମକୁ ଏହି ସ୍ତୁତିରେ ଆମେ ଗାଉଛୁ।
Mantra 3
शची॑व इन्द्र पुरुकृद् द्युमत्तम॒ तवेदि॒दम॒भित॑श्चेकिते॒ वसु॑ । अतः॑ सं॒गृभ्या॑भिभूत॒ आ भ॑र॒ मा त्वा॑य॒तो ज॑रि॒तुः काम॑मूनयीः
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶଚୀବ (ଶକ୍ତିଶାଳୀ), ପୁରୁକୃଦ୍ (ବହୁ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା), ଦ୍ୟୁମତ୍ତମ (ଅତି ତେଜସ୍ବୀ)—ତୋର ଏହି ବସୁ (ଧନ) ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ଅଛି। ତେଣୁ ଏହାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ବିଜୟୀ ହୋଇ, ଏଠାକୁ ଆଣ; ତୋ ପାଖକୁ ନିକଟ ହେଉଥିବା ଜରିତୃ (ସ୍ତୁତିକାର)ର କାମ (ଇଚ୍ଛା)କୁ ବିଫଳ କରନି।
Mantra 4
ए॒भिर्द्युभिः॑ सु॒मना॑ ए॒भिरिन्दु॑भिर्निरुन्धा॒नो अम॑तिं॒ गोभि॑र॒श्विना॑ । इन्द्रे॑ण॒ दस्युं॑ द॒रय॑न्त॒ इन्दु॑भिर्यु॒तद्वे॑षसः॒ समि॒षा र॑भेमहि
ଏହି ଦ୍ୟୁତିମୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ଶୁଭମନସ୍କ ହୋଇ—ଏହି ସୋମବିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅମତି (ଅଜ୍ଞାନ)କୁ ନିରୋଧ କରି; ଗୋ ଓ ଅଶ୍ୱ ସହ; ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସୋମବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଦସ୍ୟୁକୁ ଚିରି—ଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ସମିଷା (ପୋଷକ ଆହାର) ଓ ଅନ୍ନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧରିନେବାକୁ ଆମେ ସକ୍ଷମ ହେବା।
Mantra 5
समि॑न्द्र रा॒या समि॒षा र॑भेमहि॒ सं वाजे॑भिः पुरुश्च॒न्द्रैर॒भिद्यु॑भिः । सं दे॒व्या प्रम॑त्या वी॒रशु॑ष्मया॒ गोअ॑ग्र॒याश्वा॑वत्या रभेमहि
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧନ ସହିତ, ସମିଷା (ପୋଷକ ଆହାର) ସହିତ—ଆମେ ଏକାସାଥି ଧରିନେବା; ପୁରସ୍କାର/ବାଜ ସହିତ, ବହୁ ଦ୍ୟୁତି ସହିତ, ଅତିପ୍ରବଳ ଆଲୋକ ସହିତ। ଦେବୀୟ ପ୍ରମତି (ପୂର୍ବଚିନ୍ତା/ପ୍ରଜ୍ଞା) ସହିତ, ବୀରଶୁଷ୍ମ (ବୀରବଳ) ସହିତ, ଗୋଅଗ୍ରୟା (ଗୋଧନ ଆଗେଇ ନେଇଆସୁଥିବା ସମୃଦ୍ଧି) ଓ ଅଶ୍ୱବତୀ (ଅଶ୍ୱସମ୍ପତ୍ତି) ସହିତ—ଆମେ ଧରିନେବା।
Mantra 6
ते त्वा॒ मदा॑ अमद॒न् तानि॒ वृष्ण्या॒ ते सोमा॑सो वृत्र॒हत्ये॑षु सत्पते । यत् का॒रवे॒ दश॑ वृ॒त्राण्य॑प्र॒ति ब॒र्हिष्म॑ते॒ नि स॒हस्रा॑णि ब॒र्हयः॑
ସେହି ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ) ତୁମକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲା—ସେହି ବୃଷ୍ଣ୍ୟ (ବୀର୍ୟବାନ) ଶକ୍ତିମାନ; ସେହି ସୋମପାନ/ସୋମପୀଡନ—ବୃତ୍ରହତ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ସତ୍ପତେ (ସତ୍ୟର ସ୍ୱାମୀ)। ଯେତେବେଳେ ଗାୟକ ପାଇଁ ତୁମେ ଦଶ ବୃତ୍ରକୁ—ଅପ୍ରତି (ଅଜେୟ) —ପତନ କରାଇଲ; ଏବଂ ବର୍ହିଷ୍ମତ (ପବିତ୍ର ବର୍ହିସ ଧାରଣକାରୀ) ପାଇଁ ବର୍ହିସର ହଜାର ହଜାର ତଣ୍ଡ ପିଛାଇ ଦିଆଗଲା।
Mantra 7
यु॒धा युध॒मुप॒ घेदे॑षि धृष्णु॒या पु॒रा पुरं॒ समि॒दं हं॒स्योज॑सा । नम्या॒ यदि॑न्द्र॒ सख्या॑ परा॒वति॑ निब॒र्हयो॒ नमु॑चिं॒ नाम॑ मा॒यिन॑म्
ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ତୁମେ ଧୃଷ୍ଟତାରେ ନିଶ୍ଚୟ ଆଗେଇଯାଉଛ; ଏହି କିଲ୍ଲାକୁ ତୁମେ ନିଜ ଓଜସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରୁଛ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସଖ୍ୟତାର ନିମିତ୍ତେ ଦୂର ପ୍ରଦେଶରେ, ‘ନମୁଚି’ ନାମକ ମାୟାବୀକୁ ତୁମେ ଦମନ କରି ନାଶ କଲ।
Mantra 8
त्वं कर॑ञ्जमु॒त प॒र्णयं॑ वधी॒स्तेजि॑ष्ठयातिथि॒ग्वस्य॑ वर्त॒नी। त्वं श॒ता वङ्गृ॑दस्याभिन॒त् पुरो॑ऽनानु॒दः परि॑षूता ऋ॒जिश्व॑ना
ତୁମେ କରଞ୍ଜକୁ ଏବଂ ପର୍ଣୟକୁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ସର୍ବାଧିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା—ଅତିଥିଗ୍ୱର ପଥରେ—ବଧ କଲ। ଋଜିଶ୍ୱନକୁ ସହାୟ କରି, ଚାରିପାଖରୁ ଘେରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନାନୁଦ (ଅବିଚଳ) ଥିବା ବଙ୍ଗୃଦର ଶତଶଃ କିଲ୍ଲାକୁ ତୁମେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲ।
Mantra 9
त्वमे॒तां ज॑न॒राज्ञो॒ द्विर्दशा॑ब॒न्धुना॑ सु॒श्रव॑सोपज॒ग्मुषः॑ । ष॒ष्टिं स॒हस्रा॑ नव॒तिं नव॑ श्रु॒तो नि च॒क्रेण॒ रथ्या॑ दु॒ष्पदा॑वृणक्
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ସୁଶ୍ରବସ ଦ୍ୱି-ଦଶ (କୁଡ଼ି) ଗୁଣ ବନ୍ଧୁଦଳ ସହ ନିକଟକୁ ଆସିଲାବେଳେ, ଜନରାଜା ପାଇଁ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲ। ଶ୍ରୁତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଷାଠି ହଜାର ଏବଂ ନବ୍ବେ ଓ ନଅ—ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ରଥମାର୍ଗରେ, ଦୁଷ୍ପଦ (ଖରାପ ପାଦସ୍ଥାନ ଥିବା) ଭୂମିରେ, ଚକ୍ରଦ୍ୱାରା ପତିତ କରିଦେଲ।
Mantra 10
त्वमा॑विथ सु॒श्रव॑सं॒ तवो॒तिभि॒स्तव॒ त्राम॑भिरिन्द्र॒ तूर्व॑याणम्। त्वम॑स्मै॒ कुत्स॑मतिथि॒ग्वमा॒युं म॒हे राज्ञे॒ यूने॑ अरन्धनायः
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ସହାୟତାମାନେ ଓ ତୁମ ରକ୍ଷାମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସୁଶ୍ରବସକୁ ଏବଂ ତୂର୍ୱୟାଣକୁ ରକ୍ଷା କଲ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ କୁତ୍ସ, ଅତିଥିଗ୍ୱ ଓ ଆୟୁକୁ ବଶ କରିଲ—ମହାନ, ଯୁବ ରାଜା ପାଇଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧୀନ କରାଇବାକୁ।
Mantra 11
य उ॒दृची॑न्द्र दे॒वगो॑पाः॒ सखा॑यस्ते शि॒वत॑मा॒ असा॑म । त्वां स्तो॑षाम॒ त्वया॑ सु॒वीरा॒ द्राघी॑य॒ आयुः॑ प्रत॒रं दधा॑नाः
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଆମେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଥିବା, ଦେବ-ରକ୍ଷିତ, ତୁମ ସଖାମାନେ—ଆମ ପ୍ରତି ସର୍ବାଧିକ ଶିବତମ (ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ) ମିତ୍ରତା ରଖ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରିବି; ତୁମେ ସହଚର ହେଲେ ଆମେ ସୁବୀର (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରମାନେ ସମୃଦ୍ଧ) ହେବୁ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ଉତ୍ତମ ଭାଗ୍ୟକୁ ଆଗକୁ ବହିବୁ।
Frequently Asked Questions
It is used to invoke Indra for martial success—protection of a king and his host, rout of enemies, and the secure arrival of wealth and fame.
Naming Indra’s past victories functions as proof and pressure: it establishes precedent so the same conquering power is expected to appear in the present situation.
Soma is implicit in Indra worship but not always practically available; many traditions use a symbolic libation and a martial emblem (like a wheel/weapon token) while focusing on the hymn’s intent and disciplined recitation.
Ask anything about Sukta 21 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
