Sukta 17
Rishi: Traditionally connected with RV-derived Indra–Bṛhaspati material (Kāṇva/Angirasic affiliations in RV parallels); in AV 20 the material is largely Rigvedic reprise.
Devata: Bṛhaspati and Indra
Chandas: Triṣṭubh (RV-style cadence; AV 20 largely preserves RV meters)
AV 20.17 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦରୁ ଗୃହୀତ ଏକ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦର ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅତୁଲନୀୟ ବିଜୟ-ଶକ୍ତିକୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁରୋହିତୀୟ ରକ୍ଷା-ପାଳନ ସହ ଯୋଡ଼ି, ଯଜମାନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ‘ନିରାପଦ ପରିସର’ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ। ଏହା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ (ରାଜସହାୟ, ନିଜ ବୃଜନ ସହ ବିଜୟ), ଗୋଧନ ଓ ଧାନ୍ୟର ପ୍ରଚୁରତା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶତ୍ରୁଶକ୍ତି ଓ ଦୁଷ୍ଟକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକ ସର୍ବଦିଗୀୟ ଢାଳ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Mantras
Mantra 1
अच्छा॑ म॒ इन्द्रं॑ म॒तयः॑ स्व॒र्विदः॑ स॒ध्रीची॒र्विश्वा॑ उश॒तीर॑नूषत । परि॑ ष्वजन्ते॒ जन॑यो॒ यथा॒ पतिं॒ मर्यं॒ न शु॒न्ध्युं म॒घवा॑नमू॒तये॑
ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ-ଜୟୀ, ସିଧା ଲକ୍ଷ୍ୟମୁଖୀ, ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସୁକ ମତିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତିଗୀତରେ ଗାଇଛନ୍ତି। ଯେପରି ନାରୀମାନେ ପତିଙ୍କୁ ଘେରି ଚାପ ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ଶୁଦ୍ଧ, ଦାନଶୀଳ ମଘବାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମ ସହାୟତା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି—ବର ସମାନ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି।
Mantra 2
न घा॑ त्व॒द्रिगप॑ वेति मे॒ मन॒स्त्वे इत् कामं॑ पुरुहूत शिश्रय । राजे॑व दस्म॒ नि ष॒दोऽधि॑ ब॒र्हिष्य॒स्मिन्त्सु सोमे॑व॒पान॑मस्तु ते
ହେ ପୁରୁହୂତ! ସ୍ତୁତିରୁ ବିମୁଖ ହୋଇ ମୋ ମନ ତୁମଠାରୁ କେବେ ଦୂରକୁ ଯାଏ ନାହିଁ; ତୁମଠାରେ ହିଁ ମୁଁ ମୋ ଇଚ୍ଛାକୁ ନିଶ୍ଚଳ କରିଛି। ହେ ଅଦ୍ଭୁତ! ରାଜା ପରି ଏହି ବର୍ହିଷ ଉପରେ ବସ; ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ସୋମ ପରି ପ୍ରିୟ ଏକ ପାନ ହେଉ।
Mantra 3
वि॒षू॒वृदिन्द्रो॒ अमु॑तेरु॒त क्षु॒धः स इद् रा॒यो म॒घवा॒ वस्व॑ ईशते । तस्येदि॒मे प्र॑व॒णे स॒प्त सिन्ध॑वो॒ वयो॑ वर्धन्ति वृष॒भस्य॑ शु॒ष्मिणः॑
ବିଷୂବୃଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର ସଙ୍କୋଚ/ତଙ୍ଗି (ଅମୁତି) ଓ ଭୁଖରୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେଇ ଦାନଶୀଳ ମଘବାନ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ଶୁଭ ନିଧିର ଅଧିପତି। ସେଇ ଉଗ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭଙ୍କ ବଳ ତଳେ, ଢାଳୁ ପ୍ରବାହରେ ଏହି ସପ୍ତ ସିନ୍ଧୁ ନିଜ ଜୀବନଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି।
Mantra 4
वयो॒ न वृ॒क्षं सु॑पला॒शमास॑द॒न्त्सोमा॑स॒ इन्द्रं॑ म॒न्दिन॑श्चमू॒षदः॑ । प्रैषा॒मनी॑कं॒ शव॑सा॒ दवि॑द्युतद् वि॒दत् स्व॑१र्मन॑वे॒ ज्योति॒रार्य॑म्
ଯେପରି ସୁପଲାଶ (ସୁନ୍ଦର ପତ୍ରଯୁକ୍ତ) ବୃକ୍ଷରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆସି ବସନ୍ତି, ସେପରି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସୋମରସମାନେ ଚମୂ (ପାତ୍ର)ରେ ଆସୀନ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଅବତରିଲେ। ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରଭାଗ ଶକ୍ତିରେ ଝଲମଲ କଲା; ମନୁଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ—ଜ୍ୟୋତି, ଆର୍ୟ (ଉଦାତ୍ତ) ପ୍ରଭା ଲାଭ କରାଇଲା।
Mantra 5
कृ॒तं न श्व॒घ्नी वि चि॑नोति॒ देव॑ने सं॒वर्गं॒ यन्म॒घवा॒ सूर्यं॒ जय॑त्। न तत् ते॑ अ॒न्यो अनु॑ वी॒र्यं शक॒न्न पु॑रा॒णो म॑घव॒न् नोत नूत॑नः
ଯେପରି ଖେଳରେ ‘ଶ୍ୱଘ୍ନୀ’ (କୁକୁର-ହନ୍ତା) ଜିତର ଦାଉ ଲଗାଇ, ମଘବାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଜିତିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂବର୍ଗ (ସମଗ୍ର ଜିତ/ଅଂଶ) ସଂଗ୍ରହ କରେ—ସେପରି, ହେ ମଘବନ, ତୁମ ଏହି ବୀର୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଅନୁସରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ: ନ ପୁରାତନ, ନ ନୂତନ।
Mantra 6
विशं॑विशं म॒घवा॒ पर्य॑शायत॒ जना॑नां॒ धेना॑ अव॒चाक॑श॒द् वृषा॑ । यस्याह॑ श॒क्रः सव॑नेषु॒ रण्य॑ति॒ स ती॒व्रैः सोमैः॑ सहते पृतन्य॒तः
କୁଳେ କୁଳେ ମଘବା (ଦାନଶୀଳ) ଚାରିଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ରହିଲେ; ବୃଷା (ବୃଷଭସମ) ଲୋକମାନଙ୍କର ଧେନା (ଦୁଧଦେଇଥିବା ଗାଈ)କୁ ପ୍ରକଟ କଲେ। ଯେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସବନେଷୁ (ସୋମ-ପୀଡନରେ) ରମେ, ସେ ତୀବ୍ର ସୋମପାନରେ ପୃତନ୍ୟତଃ (ଯୁଦ୍ଧକାରୀ) ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରେ।
Mantra 7
आपो॒ न सिन्धु॑म॒भि यत् स॒मक्ष॑र॒न्त्सोमा॑स॒ इन्द्रं॑ कु॒ल्या इ॑व ह्र॒दम्। वर्ध॑न्ति॒ विप्रा॒ महो॑ अस्य॒ साद॑ने॒ यवं॒ न वृ॒ष्टिर्दि॒व्येन॒ दानु॑ना
ଯେପରି ଜଳ ଏକାଠି ହୋଇ ନଦୀ ପାଖକୁ ବହେ, ସେପରି ସୋମମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାରାବାହି ହୁଅନ୍ତି—କୁଲ୍ୟା (ନାଳା) ଯେପରି ହ୍ରଦ (ପୋଖରୀ)କୁ। ବିପ୍ର (ପ୍ରେରିତ ଋଷି-ପୁରୋହିତ) ତାଙ୍କ ସାଦନେ (ଆସନସ୍ଥାନରେ) ତାଙ୍କ ମହିମାକୁ ବର୍ଧନ କରନ୍ତି; ଦିବ୍ୟ ଦାନୁ (ଆକାଶୀୟ ଦାନ)ସହିତ ବୃଷ୍ଟି ଯବ (ଯବ)କୁ ଯେପରି ବଢ଼ାଏ।
Mantra 8
वृषा॒ न क्रु॒द्धः प॑तय॒द् रजः॒स्वा यो अ॒र्यप॑त्नी॒रकृ॑णोदि॒मा अ॒पः । स सु॑न्व॒ते म॒घवा॑ जी॒रदा॑न॒वेऽवि॑न्द॒ज्ज्योति॒र्मन॑वे ह॒विष्म॑ते
କ୍ରୁଦ୍ଧ ବୃଷଭ ପରି ସେ ରଜସ୍ୱୀ (ଆକାଶୀୟ) ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧାଇଗଲା—ଯିଏ ଏହି ଅପଃକୁ ‘ଆର୍ୟପତ୍ନୀ’ (ଆର୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସଦୃଶ) କରି ଶାସନ-କ୍ରମରେ ବାନ୍ଧିଲା। ସେ ଦାନଶୀଳ ମଘବାନ ସୋମ ପିଷୁଥିବା ସୁନ୍ୱତ ପାଇଁ, ଶୀଘ୍ରଦାନୀ ଯଜମାନ ପାଇଁ, ହବିଷ୍ ଆଣୁଥିବା ମନୁ ପାଇଁ ଜ୍ୟୋତି ଲାଭ କରାଇଲା।
Mantra 9
उज्जा॑यतां पर॒शुज्योति॑षा स॒ह भू॒या ऋ॒तस्य॑ सु॒दुघा॑ पुराण॒वत्। वि रो॑चतामरु॒षो भा॒नुना॒ शुचिः॒ स्व॑१र्ण शु॒क्रं शु॑शुचीत॒ सत्प॑तिः
ପରଶୁ-ଜ୍ୟୋତି (ଛେଦକ ପ୍ରକାଶ) ସହିତ ଏହା ଉଦୟ ହେଉ; ପୁରାତନ ପରି ପୁନଃ ଋତର ସୁଦୁଘା (ସୁଦୁଧ ଦେଇଥିବା) ଗାଈ ହେଉ। ଅରୁଷ (ଲାଲିମାୟ) ଶୁଚି ନିଜ ଭାନୁ (କିରଣ) ଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ; ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ ଶୁକ୍ର (ତେଜସ୍ୱୀ) ହୋଇ ସତ୍ପତି (ସତ୍ମାନଙ୍କ ଅଧିପତି) ନିଜେ ଝଲମଲ କରିଉଠିଛି।
Mantra 10
गोभि॑ष्टरे॒माम॑तिं दु॒रेवां॒ यवे॑न॒ क्षुधं॑ पुरुहूत॒ विश्वा॑म्। व॒यं राज॑भिः प्रथ॒मा धना॑न्य॒स्माके॑न वृ॒जने॑ना जयेम
ଗୋମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଆମେ ଏହି ଦୁରେବା (ଦୁଷ୍ଟ) ସଙ୍କଟ-ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା; ଯବ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପୁରୁହୂତ (ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ), ସମସ୍ତ ଭୁଖକୁ ଶମନ କରିବା। ରାଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ଧନରେ ପ୍ରଥମ ହେବା; ଆମ ନିଜ ଵୃଜନ (ଯୁଦ୍ଧ-ଦଳ) ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବା।
Mantra 11
बृह॒स्पति॑र्नः॒ परि॑ पातु प॒श्चादु॒तोत्त॑रस्मा॒दध॑रादघा॒योः । इन्द्रः॑ पु॒रस्ता॑दु॒त म॑ध्य॒तो नः॒ सखा॒ सखि॑भ्यो॒ वरि॑वः कृणोतु
ବୃହସ୍ପତି ଆମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ—ପଛଦିଗରୁ, ଉତ୍ତରଦିଗରୁ ଏବଂ ତଳଦିଗରୁ—ଅଘ/ଦୁଷ୍ଟତାରୁ। ଇନ୍ଦ୍ର ସାମ୍ନାଦିଗରୁ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗରୁ, ମିତ୍ରରୂପେ, ଆମକୁ ଓ ଆମ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ ଅବକାଶ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 12
बृह॑स्पते यु॒वमिन्द्र॑श्च॒ वस्वो॑ दि॒व्यस्ये॑शाथे उ॒त पार्थि॑वस्य । ध॒त्तं र॒यिं स्तु॑व॒ते की॒रये॑ चिद् यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभिः॒ सदा॑ नः
ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ଆପଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପାର୍ଥିବ—ଉଭୟ ଧନର ଅଧିପତି। ସ୍ତୁତିକାରୀକୁ, ଗାୟକକୁ ମଧ୍ୟ, ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏବଂ ସ୍ୱସ୍ତି-ରକ୍ଷା ସହିତ ସଦା ଆମକୁ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
For prosperity (cattle, grain, treasures) and victory, while also creating strong protection against hostile forces—especially by invoking an all-direction guard through Bṛhaspati and Indra.
Indra supplies conquering force and success in contest; Bṛhaspati supplies priestly protection and stabilizing counsel. Together they give victory that is also safeguarded from backlash and hidden harm.
No. The hymn works as a recited stotra. Barley and cattle are prominent symbols in the verses, so barley may be used optionally as a prosperity token, but it is not mandatory.
Ask anything about Sukta 17 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
