Atharvaveda Kanda 2 Anuvaka 3 in Oriya

Various Rishis

Kanda 210 Suktas56 Mantras

Anuvaka 3

ଶତ୍ରୁତା-ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଓ ସୁରକ୍ଷା: ବିରୋଧକୁ ପଛକୁ ଫେରାଇ ଦେବା, ଶରୀରୀକ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ତେଜ, ଔଷଧି ଓ ଋତ (ଧର୍ମ-ନିୟମ) ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ, ପଶୁଧନ ଓ କାମନାକୁ ସ୍ଥିର କରିବା। ଉପବିଷୟ: (୧) ପ୍ରତିଶତ୍ରୁତା ଓ ‘ରିଟର୍ନ-ଟୁ-ସେଣ୍ଡର’ ଯାତୁ/ହେତି-ନିବର୍ତ୍ତନ (ପ୍ରତିୟାତୁ) (୨) ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଆପଃ ଦ୍ୱାରା ତେଜୋମୟ ରକ୍ଷା (ତେଜସ୍/ହରସ୍/ଅର୍ଚିଷ୍) (୩) ଓଷଧି, ପୃଶ୍ନିପର୍ଣୀ ଆଧାରିତ ଅପୋତ୍ରୋପାୟିକ ଓ ଚିକିତ୍ସା-କ୍ରିୟା (୪) ପଶୁ-ସଂଗ୍ରହ ଓ ସମୃଦ୍ଧି-ରକ୍ଷା (ଗୋଧନ ଧରିରଖିବା/ଏକତ୍ର କରିବା) (୫) ଆୟୁଷ୍ୟ: ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଜୀବନ-ସ୍ଥିରତା।

Suktas in Anuvaka 3

Sukta 21

AVŚ 2.21 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରତି-ଶତ୍ରୁତା ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶ୍ମିକୁ—ହରସ୍ (ଦାହକ ଶକ୍ତି), ଅର୍ଚିଷ୍ (କିରଣ) ଓ ଶୋଚିଃ (ଜ୍ୱାଳା)—ଅସ୍ତ୍ର କରି ଘୃଣାକୁ ତାହାର ମୂଳ ସ୍ରୋତକୁ ଫେରାଇ ଦିଆଯାଏ। “ଯେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରେ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଘୃଣା କରୁ” ଏହି ପୁନରୁକ୍ତ ଧ୍ୱନି ସହ, ସୂର୍ଯ୍ୟତାପକୁ ନୀତି-ଆଚାରମୟ ପ୍ରତିଦଣ୍ଡର କର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ—ଆକ୍ରମଣକାରୀକୁ ଦଗ୍ଧ କରି ଦୂରେ ଠେଲିଦିଏ, ଏବଂ ପାଠକ/ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କ ପକ୍ଷକୁ ସୁରକ୍ଷା କରେ।

Rishi: Not determinable from the single-verse input (requires anukramaṇī data for AVŚ 2.21). | Devata: Sūrya (as punitive heat/śóciḥ). | 4 Mantras

Sukta 22

ଏହି ଛଅ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ରଚାର କନ୍ଦ୍ର (ଚନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କୁ ‘ହରସ୍’ ଓ ‘ତେଜସ୍’—ଦାହକ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି—ର ବାହକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଶତ୍ରୁତାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରି ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଉପରେ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ଚାହେ। ସ୍ତୁତିରେ ପୁନଃପୁନଃ ଏହାକୁ “ଯେ ଆମକୁ ଘୃଣା କରେ” ତାହା ପ୍ରତି ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ପ୍ରତିଦାନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁର ଦୀପ୍ତି, ବଳ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ କୁ ହରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏହାର ଶକ୍ତିକୁ ଚନ୍ଦ୍ରଜ, ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣଯୋଗ୍ୟ ବଳ ଭାବେ ଧାରଣା କରାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ପ୍ରତି-ହର (prati-hara) ଭାବେ ପଛକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଭିଚାରକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରି ଦଣ୍ଡିତ କରାଯାଇପାରେ।

Rishi: Traditionally Atharvanic/Angirasa attribution for this counter-hatred material (to be confirmed against the AVŚ anukramaṇī for 2.22) | Devata: Candra (Moon), as wielder of haras (burning potency) | 6 Mantras

Sukta 23

AVŚ 2.23 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରତି-ମାୟା (ଅପଶକୁନ-ନିବାରଣ) ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ଜଳମାନେ (ଆପଃ) କୁ ତେଜସ୍ ଓ ରକ୍ଷାରେ ସଶକ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଅଗ୍ନିମୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଜଳଙ୍କ ଅର୍ଚିଷ୍ (ଦୀପ୍ତି), ହରଃ (ହରଣକାରୀ ବଳ) ଓ ତେଜସ୍ (କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା) କୁ ଡାକି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶତ୍ରୁତାଜନିତ ହାନିକୁ “ପଛକୁ ଫେରାଇ” ଦିଏ ଏବଂ ଆକ୍ରମଣକାରୀର ପ୍ରଭାବ/ଶକ୍ତିକୁ ଛିନି ନେଇଥାଏ, ସହିତେ ପାଠକର ପରିସରକୁ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷା କରେ।

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (hymn-level attribution varies by anukramaṇī; commonly treated as Atharvanic). | Devata: Āpaḥ (Waters), as empowered agents of tejas and protection. | 5 Mantras

Sukta 24

ଏହି ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ପ୍ରତି-ଅଭିଚାର ଶୁକ୍ତଟି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ କ୍ରିୟାକୁ ତାହାର କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଉପରେ ଫେରାଇ ଦେଇଥାଏ—ଯାତୁ (ମାୟାବୀ ଏଜେଣ୍ଟ), ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା “ମିସାଇଲ” (ହେତି) ଏବଂ ଭକ୍ଷକ କୀମୀଦିନୀମାନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଇ ନିଜ ମାଲିକଙ୍କ ପାଖକୁ ପୁନଃ ଫେରିବାକୁ କୁହେ। ଏହାର ଶକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମନ୍‌ର ବାଧ୍ୟକାରୀ ପ୍ରଭାବରେ—ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବାଣୀ ଯାହା ନାମ ନେଇ, ବାନ୍ଧି, ଏବଂ ହାନିକୁ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଶିକାର ପରିବର୍ତ୍ତେ ପ୍ରେଷକକୁ ଭକ୍ଷଣ କରାଏ। ପୁନରାବୃତ୍ତିମୟ ଆଜ୍ଞାବାଚକ ବାକ୍ୟ (“ପୁନଃ…ଯାନ୍ତୁ…”, “ତଂ ଅତ୍ତ…”) ଏକ ନ୍ୟାୟିକ, ପ୍ରାୟ ଚୁକ୍ତିସଦୃଶ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଗଢ଼େ—ଏଜେଣ୍ଟମାନେ ଯିଏ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲା ସେହି ଲୋକକୁ ହିଁ ଭକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ।

Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (hymn-level tradition; verse functions within a counter-sorcery complex). | Devata: Mantra-directed to hostile agents (yātavaḥ, kīmīdinīḥ) under the coercive power of brahman (effective speech). | 8 Mantras

Sukta 25

AV 2.25 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭୈଷଜ୍ୟ–ଅପୋତ୍ରୋପୈକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ପୃଶ୍ନିପର୍ଣୀକୁ ବିଜୟୀ ଔଷଧ-ଦେବୀ ଭାବେ ସିଂହାସନାରୂଢ଼ କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ, ଯାଦୁ-ଟୋଣା ଓ ଗର୍ଭପାତ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିପାରେ। ‘କୁନାମିତ’ ଲୋକଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେବା ପରି ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଅଗ୍ନି-ସଦୃଶ ଧାଉଥିବା ଔଷଧର କଳ୍ପନା ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସୂକ୍ତ ଏକ ଔଷଧୀୟ ଉଦ୍ଭିଦକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପ୍ରଭକରଣ ଓ ସାମୁଦାୟିକ ସୁରକ୍ଷାର ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages for bhaiṣajya hymns; specific r̥ṣi attribution depends on anukramaṇī tradition for AV 2.25). | Devata: Pṛśniparṇī (herb-deity/personified medicinal power). | 5 Mantras

Sukta 26

AV 2.26 ହେଉଛି ପଶୁ-ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ପୌଷ୍ଟିକ-ରକ୍ଷା ସୂକ୍ତ: ଏହା ଗୋଧନକୁ ଗୋଷ୍ଠକୁ “ଧାରା” ପରି ବହି ଆସିବାକୁ, ଠିକ୍ ଭାବେ ଘରକୁ ନେଇ ଆସିବାକୁ, ଏବଂ ପରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି ରଖିବାକୁ ଡାକେ—ଯେପରି ସେମାନେ ଭ୍ରମଣ କରି ନ ଯାଆନ୍ତୁ କିମ୍ବା ହେରାଇ ନ ଯାଆନ୍ତୁ। ଜ୍ଞାନୀ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଭାବେ ବୃହସ୍ପତି, ଆଗରେ ଶୁଭ ନେତ୍ରୀ ଭାବେ ସିନୀବାଳୀ, ଏବଂ ଦାନ କରି ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ଭାବେ ଅନୁମତିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ସୂକ୍ତଟି ଗୋଶାଳା/ଗୋଷ୍ଠକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ରିତୁଆଲିକ ଭାବେ ସୀଲ୍ ହୋଇଥିବା କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted without a single fixed ṛṣi attribution in practical sūktas; commonly classed under Atharvan/Angiras milieu) | Devata: Bṛhaspati; Sinīvālī; Anumati (with paśu-saṃgraha as the pragmatic focus) | 5 Mantras

Sukta 27

AVŚ 2.27 ଏକ ସୁରକ୍ଷାମୟ ଚିକିତ୍ସା-ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଓଷଧି (Oṣadhi) କୁ ବ୍ୟକ୍ତିରୂପ ଦେଇ ଭୋଜନର ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଔଷଧ ଭାବେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଶକ୍ତି ‘ଗ୍ରାସ’ ଉପରେ ଜିତି ପାରେ ନାହିଁ। ‘ଗ୍ରାସ ଓ ପ୍ରତିଗ୍ରାସ’ ର ସୂତ୍ରକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ଭୋଜନକୁ ପ୍ରତି-ଅଭିଚାର କ୍ରିୟାରେ ପରିଣତ କରେ; ଆଘାତକାରୀ ଓ ରସ-ହରଣକାରୀ (arāsaḥ) ମାନଙ୍କୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର-ସଦୃଶ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (specific r̥ṣi not securely determinable from the single-verse input; commonly transmitted as Atharvanic in śatru-parājaya contexts). | Devata: Oṣadhi (the Herb) as personified healing and protective power; secondarily the abstract force of abhibhū (overpowering). | 7 Mantras

Sukta 28

AV 2.28 ଏକ ଆୟୁଷ୍ୟ-ଭୈଷଜ୍ୟ ସୂକ୍ତ; ଏହା ଉପାସକ/ରୋଗୀକୁ ଜରା–ମୃତ୍ୟୁ (ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ) ଠାରୁ ଫେରାଇ, ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କ ସଂଯୁକ୍ତ ଓ ନିୟମିତ ରକ୍ଷା ତଳେ ରଖେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ଜ୍ଞାନୀ ଯଜ୍ଞ-ମଧ୍ୟସ୍ଥ (ହୋତୃ) ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଏହା ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ, ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁ—ଦୁହିଁ ପକ୍ଷରୁ ଆସୁଥିବା ଅନିଷ୍ଟକୁ ଦୂର କରେ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଅଦିତି ଓ ସର୍ବଦେବମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଶରୀରୀୟ ତେଜ, ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତିର ମଙ୍ଗଳ କରେ।

Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (as typical for AV healing/life rites; specific r̥ṣi assignment depends on the anukramaṇī tradition for 2.28). | Devata: Mitra-Varuṇa; Agni (Hotṛ) as ritual mediator | 5 Mantras

Sukta 29

AV 2.29 ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦମୟ ଆୟୁଷ୍ୟ-ଓ-ସମୃଦ୍ଧି ମନ୍ତ୍ର; ଏହା ଲାଭାନ୍ବିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘାୟୁକୁ “ରୋପଣ” କରି, ତାପର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି (ଅଗ୍ନି), ଗଠନ/ସୃଷ୍ଟିର କାର୍ଯ୍ୟ (ତ୍ୱଷ୍ଟୃ) ଏବଂ ଶୁଭ ପ୍ରେରଣା (ସବିତା) ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ସ୍ଥିର କରେ। ଏହା ଆୟୁଷ୍ୟକୁ ପ୍ରଜା (ନିରାପଦ ସନ୍ତାନ-ସମ୍ପଦ) ଓ ରାୟସ୍-ପୋଷ (ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିର ବୃଦ୍ଧି) ସହ ଯୋଡ଼ି, ଶେଷରେ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ, ଅକ୍ଷୟ ଜୀବନ-ଶକ୍ତି (ଊର୍ଜା) ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମୟ କୁଶଳତା (ବର୍ଚସ୍) ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦକୁ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରେ।

Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution for this individual verse is not explicit in the provided excerpt; commonly treated as Atharvan/Angiras-type benediction). | Devata: Agni (Jātavedas), Tvaṣṭṛ, Savitar (composite benedictive invocation). | 7 Mantras

Sukta 30

ଏହି ପାଞ୍ଚ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଆଥର୍ବଣିକ ଆକର୍ଷଣ-ମନ୍ତ୍ର ଉପମାତ୍ମକ ବାଧ୍ୟକରଣରେ କାମ କରେ: ପବନ ଯେପରି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘାସକୁ ଘୁରାଇ-ମଥେ, ସେପରି କର୍ତ୍ତା ଲକ୍ଷ୍ୟବ୍ୟକ୍ତିର ମନସ୍‌କୁ ‘ମଥି’ ନିଜ ପ୍ରତି ଫେରାଇ ଦିଏ—ଆକାଂକ୍ଷା ଜଗାଇ ଦେଇ ତାକୁ ଚାଲିଯିବାରୁ ରୋକେ। ଆକର୍ଷଣ (ସ୍ତ୍ରୀକର୍ମଣୀ/ପୌଷ୍ଟିକ-ଅଭିଚାରିକ) ସହିତ, ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଏକ ବହିଷ୍କାର-ମୋଟିଫ୍‌ ମଧ୍ୟ ଅଛି—ଯେପରି ଖୋଳରୁ କଣ୍ଟା ଟାଣି ବାହାର କରାଯାଏ, ସେପରି ଅନାଗତ କ୍ଷତିକୁ ଦୂରକୁ ପଠାଇ ଦିଏ—ଯାହା ଆଥର୍ବଣ ପରମ୍ପରାର “ଟାଣି-ଆଣ” ଓ “ହଟାଇ-ଦେ” ମନ-ଦେହ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ ଯୁଗଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦେଖାଏ।

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this kāmya cluster) | Devata: Vāta (Wind) as the operative model; the effective ‘deity’ is the mantra’s coercive power over manas (mind). | 5 Mantras

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

App Store Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App

App Store Google Play