Sukta 3
Rishi: Atharvanic/Angiras-type attribution (book-level tradition; specific r̥ṣi varies by anukramaṇī)
Devata: Rohita (as punitive solar/royal power) together with the wrathful cosmic creator (Prajāpati/Āditya-like overlord)
Chandas: Mixed; predominantly triṣṭubh/jagatī-like cadence with refrain (edition-dependent)
ଅଥର୍ବବେଦ 13.3 ଏକ ଦଣ୍ଡାତ୍ମକ-ରକ୍ଷାତ୍ମକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କରାଯାଇଥିବା ହାନିକୁ କ୍ରୋଧୀ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଧିକାରର ବିରୋଧରେ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଅପରାଧ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ପ୍ରତିଶୋଧ କାର୍ଯ୍ୟକରିବାକୁ ରୋହିତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି। ପୁନରାବୃତ୍ତ ଧ୍ୱନି-ପଦ (“ତାକୁ କମ୍ପାଇଦିଅ… ଶୋଷାଇଦିଅ… ଫାସଗୁଡ଼ିକୁ ଢିଲା କର”) ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ (ଜଗତ-ଆବରଣ, କାଳ-ଚକ୍ର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପଦକ୍ଷେପ) କୁ ଆଇନ-ଆଚାର ରୂପୀ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରେ ପରିଣତ କରି, ବ୍ରହ୍ମ-ଅପକାରୀକୁ ବାନ୍ଧି ଓ କ୍ଷୀଣ କରେ।
Kind of charm
Mantras
Mantra 1
अध्यात्मम्। य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी ज॒जान॒ यो द्रापिं॑ कृ॒त्वा भुव॑नानि॒ वस्ते॑ । यस्मि॑न् क्षि॒यन्ति॑ प्र॒दिशः॒ षडु॒र्वीर्याः प॑त॒ङ्गो अनु॑ वि॒चाक॑शीति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଅଧ୍ୟାତ୍ମମ୍। ଯିଏ ଏହି ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଦ୍ରାପି (ଆବରଣ) କରି ଭୁବନମାନଙ୍କୁ ଓଢ଼ାଇଲେ; ଯାହାରେ ଛଅ ଦିଗ ବସେ—ବ୍ୟାପକ ବୀର୍ୟବାନ—ଯିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ପତଙ୍ଗ ଅନୁସରେ: ସେହି ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେହି ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହା ଅପରାଧ—ଯେ ଏପରି ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦମନ/ହାନି କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହିଂସକଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପାଶ ଛାଡ଼।
Mantra 2
यस्मा॒द् वाता॑ ऋतु॒था पव॑न्ते॒ यस्मा॑त् समु॒द्रा अधि॑ वि॒क्षर॑न्ति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯାହାଠାରୁ ପବନମାନେ ଋତୁକ୍ରମେ ବହେ, ଯାହାଠାରୁ ସମୁଦ୍ରମାନେ ନିଜ ଧାରାକୁ ସବୁଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତି: ସେହି ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେହି ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହା ଅପରାଧ—ଯେ ଏପରି ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦମନ/ହାନି କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହିଂସକଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପାଶ ଛାଡ଼।
Mantra 3
यो मा॒रय॑ति प्रा॒णय॑ति॒ यस्मा॑त् प्रा॒णन्ति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯେ ମାରେ ଏବଂ ଯେ ଜୀବନ ଦିଏ, ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଶ୍ୱାସ ନେଇଥାଏ—ସେଇ ଦେବ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଏହି ଅପରାଧ: ଏଭଳି ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା ଯେ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ/ପୀଡ଼ା କରେ। ହେ ରୋହିତ, ଉଠ—ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହିଂସକଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପାଶ (ଫାସ) ଛାଡ଼ି ଦେ।
Mantra 4
यः प्रा॒णेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी त॒र्पय॑त्यपा॒नेन॑ समु॒द्रस्य॑ ज॒ठरं॒ यः पिप॑र्ति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯେ ପ୍ରାଣ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ତୃପ୍ତ କରେ, ଏବଂ ଅପାନ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରର ଉଦରକୁ ପୂରଣ କରେ—ସେଇ ଦେବ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଏହି ଅପରାଧ: ଏଭଳି ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା ଯେ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ/ପୀଡ଼ା କରେ। ହେ ରୋହିତ, ଉଠ—ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହିଂସକଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପାଶ (ଫାସ) ଛାଡ଼ି ଦେ।
Mantra 5
यस्मि॑न् विराट् प॑रमे॒ष्ठी प्र॒जाप॑तिर॒ग्निर्वै॑श्वान॒रः स॒ह प॒ङ्क्त्या श्रि॒तः । यः पर॑स्य प्रा॒णं प॑र॒मस्य॒ तेज॑ आद॒दे तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯାହାରେ ବିରାଟ୍, ପରମେଷ୍ଠୀ, ପ୍ରଜାପତି ଏବଂ ଅଗ୍ନି ବୈଶ୍ୱାନର—ପଙ୍କ୍ତି ସହିତ—ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ଯେ ପରର ପ୍ରାଣ ଓ ପରମ ତେଜକୁ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କଲା—ସେଇ ଦେବ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ଏହି ଅପରାଧ: ଏଭଳି ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା ଯେ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ/ପୀଡ଼ା କରେ। ହେ ରୋହିତ, ଉଠ—ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହିଂସକଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପାଶ (ଫାସ) ଛାଡ଼ି ଦେ।
Mantra 6
यस्मि॒न् षडु॒र्वीः पञ्च॒ दिशो॒ अधि॑ श्रि॒ताश्चत॑स्र॒ आपो॑ य॒ज्ञस्य॒ त्रयो॒ऽक्षराः॑ । यो अ॑न्त॒रा रोद॑सी क्रु॒द्धश्चक्षु॒षैक्ष॑त॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯାହାରେ ଛଅ ବିଶାଳ ପ୍ରଦେଶ ସ୍ଥାପିତ; ଯାହା ଉପରେ ପାଞ୍ଚ ଦିଗ ଆଶ୍ରିତ; (ଯାହାରେ) ଚାରି ଆପଃ (ଜଳ) ଅଛି; (ଯାହାରେ) ଯଜ୍ଞର ତିନି ଅକ୍ଷର—ଅବିନାଶୀ—ଅଛି; ଯିଏ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ ଦୁଇ ଲୋକ (ରୋଦସୀ) ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଲେ—ସେଇ ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହି ଅପରାଧ: ଯେ କେହି ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରେ/ପରାଜିତ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ ଉଠାଇ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ଉପରେ ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଦଣ୍ଡ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 7
यो अ॑न्ना॒दो अन्न॑पतिर्ब॒भूव॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॑रु॒त यः । भू॒तो भ॑वि॒ष्यद् भुव॑नस्य॒ यस्पति॒स्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯେ ଅନ୍ନଭୋକ୍ତା (ଅନ୍ନାଦ) ହୋଇ ଅନ୍ନର ସ୍ୱାମୀ (ଅନ୍ନପତି) ହେଲେ; ଯେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି ମଧ୍ୟ; ଯେ ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ଅଧିପତି, ଏବଂ ଭୁବନ (ଜଗତ)ର ସ୍ୱାମୀ—ସେହି ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେହି ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହି ଅପରାଧ—ଯେ କେହି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରେ/ଦମନ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କରିଦେ; ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ଉପରେ ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିକାରରୂପେ ଛାଡ଼ିଦେ (କସିଦେ)।
Mantra 8
अ॒हो॒रा॒त्रैर्विमि॑तं त्रिं॒शद॑ङ्गं त्रयोद॒शं मासं॒ यो नि॒र्मिमी॑ते॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯିଏ ଅହୋରାତ୍ରି ଦ୍ୱାରା ମାପି ତିରିଶ ଅଂଶର ମାସକୁ, ଏବଂ ତେରତମ ମାସକୁ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ମାଣ କରି ମାପି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ—ସେହି ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେହି ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହି ଅପରାଧ—ଯେ କେହି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରେ/ଦମନ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କରିଦେ; ବ୍ରାହ୍ମଣହିଂସକ (ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ) ଉପରେ ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିକାରରୂପେ ଛାଡ଼ିଦେ (କସିଦେ)।
Mantra 9
कृ॒ष्णं नि॒यानं॒ हर॑यः सुप॒र्णा अ॒पो वसा॑ना॒ दिव॒मुत् पत॑न्ति । त आव॑वृत्र॒न्त्सद॑नादृ॒तस्य॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वेपय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
କଳା, ତଳକୁ ଟାଣୁଥିବା ବନ୍ଧନକୁ ଭାଙ୍ଗି, ହଳଦିଆ ବର୍ଣ୍ଣର, ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ସୁନ୍ଦର ପକ୍ଷବାହୀ) ହରିମାନେ—ଜଳକୁ ବସ୍ତ୍ର ପରି ଧାରଣ କରି—ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଯାନ୍ତି। ଋତର ଆସନ (ସ୍ଥାନ) ଠାରୁ ସେମାନେ ତାହାକୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି—ସେହି ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେହି ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହି ଅପରାଧ—ଯେ କେହି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରେ/ଦମନ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କରିଦେ; ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ଉପରେ ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିକାରରୂପେ ଛାଡ଼ିଦେ (କସିଦେ)।
Mantra 10
यत् ते॑ च॒न्द्रं क॑श्यप रोच॒नाव॒द् यत् सं॑हि॒तं पु॑ष्क॒लं चि॒त्रभा॑नु। यस्मि॒न्त्सूर्या॒ आर्पि॑ताः स॒प्त सा॒कं तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ହେ କଶ୍ୟପ, ତୋର ଯେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ; ଯେ ସୁସଂହିତ, ପୁଷ୍କଳ ଓ ଚିତ୍ରଭାନୁ (ବିବିଧ ଜ୍ୱାଳାମୟ) — ଯାହାରେ ସାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକସାଙ୍ଗେ ଆର୍ପିତ/ସ୍ଥାପିତ — ସେ ଦେବଙ୍କର (ମହିମା) ଅଟେ। ଯେ କେହି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ହିଂସା କରେ/ପରାଜିତ କରେ, ସେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହି ଅପରାଧ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା/ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହିଂସକଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନ-ପାଶ ମୁକ୍ତ କର (ଦଣ୍ଡ ପାଇଁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କର)।
Mantra 11
बृ॒हदे॑न॒मनु॑ वस्ते पु॒रस्ता॑द् रथंत॒रं प्रति॑ गृह्णाति प॒श्चात्। ज्योति॒र्वसा॑ने॒ सद॒मप्र॑मा॒दं तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ବୃହତ୍ ଦ୍ୱାରା ତାକୁ ଆବୃତ କରେ; ସାମ୍ନାରୁ ରଥନ୍ତର (ସ୍ତୋତ୍ର) ତାକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରେ, ପଛଦିଗରୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଜ୍ୟୋତିରେ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ସଦା ଅପ୍ରମାଦୀ—ସେହି ଦେବଙ୍କର ଶକ୍ତି (ଅଟେ)। କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହା ଅପରାଧ—ଯେ ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜିତି ଦମନ କରେ। ଉଠ, ହେ ରୋହିତ; ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା (ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ) ଦୋଷର ପ୍ରତି ଫାନ୍ଦ/ବନ୍ଧନ (ପାଶ) ମୁକ୍ତ କର/ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 12
बृ॒हद॒न्यतः॑ प॒क्ष आसी॑द् रथंत॒रम॒न्यतः॒ सब॑ले स॒ध्रीची॑ । यद् रोहि॑त॒मज॑नयन्त दे॒वास्तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବୃହତ୍ ପକ୍ଷ ଥିଲା, ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରଥନ୍ତର—ବଳ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ସହଯାତ୍ରୀ ଭାବେ ଗତିଶୀଳ—ଯେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ରୋହିତକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହା ଅପରାଧ—ଯେ ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜିତି ଦମନ କରେ। ଉଠ, ହେ ରୋହିତ; ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା (ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ) ଦୋଷର ପ୍ରତି ଫାନ୍ଦ/ବନ୍ଧନ (ପାଶ) ମୁକ୍ତ କର/ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 13
स वरु॑णः सा॒यम॒ग्निर्भ॑वति॒ स मि॒त्रो भ॑वति प्रा॒तरु॒द्यन्। स स॑वि॒ता भू॒त्वान्तरि॑क्षेण याति॒ स इन्द्रो॑ भू॒त्वा त॑पति मध्य॒तो दिवं॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ସେ ବରୁଣ ହୁଏ; ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସେ ଅଗ୍ନି ହୁଏ; ପ୍ରଭାତେ ଉଦୟମାନ ହୋଇ ସେ ମିତ୍ର ହୁଏ। ସବିତା ହୋଇ ସେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ପଥରେ ଗତି କରେ; ଇନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ସେ ଦ୍ୟୁଲୋକର ମଧ୍ୟରୁ ଦହେ। କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହା ଅପରାଧ—ଯେ ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜିତି ଦମନ କରେ। ଉଠ, ହେ ରୋହିତ; ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା (ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ) ଦୋଷର ପ୍ରତି ଫାନ୍ଦ/ବନ୍ଧନ (ପାଶ) ମୁକ୍ତ କର/ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 14
स॒ह॒स्रा॒ह्ण्यं विय॑तावस्य प॒क्षौ हरे॑र्हं॒सस्य॒ पत॑तः स्व॒र्गम्। स दे॒वान्त्सर्वा॒नुर॑स्युप॒दद्य॑ सं॒पश्य॑न् याति॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ବିସ୍ତୃତ ଆକାଶରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ହରିଙ୍କ ହଂସ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଡୁଥିବାବେଳେ, ତାହାର ପକ୍ଷ ‘ସହସ୍ରାହ୍ନ୍ୟ’ (ହଜାର ଦିନର ଶକ୍ତି) ଅଟେ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅନ୍ତରେ ସ୍ଥାପିତ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ସର୍ବ ଭୁବନ ମଧ୍ୟରେ ଗମନ କରେ—ସେଇ ଦେବଙ୍କର। ସେ ଦେବ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ—ଯେ କେହି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜିତି/ଦମନ କରେ—ଏହି ତାହାର ଅପରାଧ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ ଉଠାଇ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ପ୍ରତି ପାଶ ଛାଡ଼।
Mantra 15
अ॒यं स दे॒वो अ॒प्स्व॑१न्तः स॒हस्र॑मूलः पुरु॒शाको॒ अत्त्रिः॑ । य इ॒दं विश्वं॒ भुव॑नं ज॒जान॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଏହି ସେଇ ଦେବ—ଯେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ବସିତ; ‘ସହସ୍ରମୂଳ’ (ହଜାର ମୂଳଯୁକ୍ତ), ପୁରୁଷାକାର, ଭକ୍ଷକ—ଯିଏ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ-ଭୁବନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ସେ ଦେବ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ—ଯେ କେହି ଏଭଳି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଜିତି/ଦମନ କରେ—ଏହି ତାହାର ଅପରାଧ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ ଉଠାଇ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାକାରୀ ପ୍ରତି ପାଶ ଛାଡ଼।
Mantra 16
शु॒क्रं व॑हन्ति॒ हर॑यो रघु॒ष्यदो॑ दे॒वं दि॒वि वर्च॑सा॒ भ्राज॑मानम्। यस्यो॒र्ध्वा दिवं॑ त॒न्व॑१स्तप॑न्त्य॒र्वाङ् सु॒वर्णैः॑ पट॒रैर्वि भा॑ति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହରିତ (ବୟ) ଅଶ୍ୱମାନେ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚଳି, ଦେବଙ୍କୁ ବହନ କରନ୍ତି—ଦିବି ପବିତ୍ର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଯାହାଙ୍କ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ରୂପ ଦ୍ୟୌକୁ ତପାଏ, ଏବଂ ଯିଏ ଏଠାକୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଟର (ଆବରଣ) ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି—ସେଇ ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହା ଅପରାଧ: ଯେ କେହି ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ/ପୀଡ଼ା କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଉଠା; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପ୍ରତିଦଣ୍ଡରୂପେ ବନ୍ଧନର ପାଶ ଛାଡ଼ (ତା’ଉପରେ ପାଶ ପକା)।
Mantra 17
येना॑दि॒त्यान् ह॒रितः॑ स॒म्वह॑न्ति॒ येन॑ य॒ज्ञेन॑ ब॒हवो॒ यन्ति॑ प्रजा॒नन्तः॑ । यदेकं॒ ज्योति॑र्बहु॒धा वि॒भाति॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯାହାଦ୍ୱାରା ହରିତ ଅଶ୍ୱମାନେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସହିତେ ବହନ କରନ୍ତି; ଯେ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ଅନେକ—ଜ୍ଞାନୀ—ନିଜ ଗତି/ମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେଇ ଏକ ଜ୍ୟୋତି ଯାହା ବହୁଧା ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ—ସେ ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହା ଅପରାଧ: ଯେ କେହି ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ/ପୀଡ଼ା କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଉଠା; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପ୍ରତିଦଣ୍ଡରୂପେ ବନ୍ଧନର ପାଶ ଛାଡ଼ (ତା’ଉପରେ ପାଶ ପକା)।
Mantra 18
स॒प्त यु॑ञ्जन्ति॒ रथ॒मेक॑चक्र॒मेको॒ अश्वो॑ वहति स॒प्तना॑मा । त्रि॒नाभि॑ च॒क्रम॒जर॑मन॒र्वं यत्रे॒मा विश्वा॒ भुव॒नाधि॑ त॒स्थुस्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ସାତ (ରଶ୍ମି/ଅଶ୍ୱ) ଏକଚକ୍ର ରଥକୁ ଯୋଗାନ୍ତି; ସାତ ନାମବାନ ଏକ ଅଶ୍ୱ ତାହାକୁ ବହନ କରେ। ତ୍ରିନାଭି ଚକ୍ର—ଅଜର, ଅଶିଥିଲ—ଯାହା ଉପରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଭୁବନ ନିହିତ ଓ ସ୍ଥିର ଅଛି—ସେ ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହା ଅପରାଧ: ଯେ କେହି ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ/ପୀଡ଼ା କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଉଠା; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ପ୍ରତିଦଣ୍ଡରୂପେ ବନ୍ଧନର ପାଶ ଛାଡ଼ (ତା’ଉପରେ ପାଶ ପକା)।
Mantra 19
अ॒ष्ट॒धा यु॒क्तो व॑हति॒ वह्नि॑रु॒ग्रः पि॒ता दे॒वानां॑ जनि॒ता म॑ती॒नाम्। ऋ॒तस्य॒ तन्तुं॒ मन॑सा मि॒मानः॒ सर्वा॒ दिशः॑ पवते मात॒रिश्वा॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଅଷ୍ଟଧା ଯୁକ୍ତ ଉଗ୍ର ବହ୍ନି (ଅଗ୍ନି) ବହନ କରେ—ଦେବମାନଙ୍କ ପିତା, ଆମ ପବିତ୍ର ମତିମାନଙ୍କ ଜନକ। ମନରେ ଋତର ତନ୍ତୁକୁ ମାପୁଥିବା ମାତରିଶ୍ୱା ସେଇ ଦେବର ରୂପେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବହେ। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହି ଅପରାଧ: ଯେ କେହି ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରେ/ପରାଜିତ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ ଉଠାଇ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ଉପରେ ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଦଣ୍ଡ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 20
सं॒यञ्चं॒ तन्तुं॑ प्र॒दिशोऽनु॒ सर्वा॑ अ॒न्तर्गा॑य॒त्र्याम॒मृत॑स्य॒ गर्भे॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅନୁସାରେ ଟାଣି ଧରା, ତଣା ତନ୍ତୁ—ଗାୟତ୍ରୀର ଭିତରେ, ଅମୃତର ଗର୍ଭରେ—ସେଇ ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହି ଅପରାଧ: ଯେ କେହି ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରେ/ପରାଜିତ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ ଉଠାଇ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ଉପରେ ପାଶଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଦଣ୍ଡ ଭାବେ ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 21
नि॒म्रुच॑स्ति॒स्रो व्युषो॑ ह ति॒स्रस्त्रीणि॒ रजां॑सि॒ दिवो॑ अ॒ङ्ग ति॒स्रः । वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा ज॒नित्रं॑ त्रे॒धा दे॒वानां॑ जनि॑मानि विद्म॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ତିନି ଅଛି ତଳକୁ ଓହ୍ଲାଉଥିବା ଅନ୍ଧକାର-ଛାୟା, ତିନି ଅଛି ଉଷାର ଉଦୟ; ତିନି ହିଁ ଅଞ୍ଚଳ—ହେ ଅଙ୍ଗ, ଦ୍ୟୌର ମଧ୍ୟ ତିନି। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୋର ତ୍ରେଧା ଜନିତ୍ର (ଜନ୍ମସ୍ଥାନ) ଆମେ ଜାଣୁ; ଦେବମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ତ୍ରେଧା—ସେଇ ଦେବଙ୍କର—ଆମେ ଜାଣୁ। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହା ଅପରାଧ: ଯେ କେହି, ଏଭଳି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଉଠା; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହିଂସକ) ଉପରେ ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ପାଶ ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 22
वि य और्णो॑त् पृथि॒वीं जाय॑मान॒ आ स॑मु॒द्रमदधाद॒न्तरि॑क्षे॒ तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସହସା ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା, ଯେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ସ୍ଥାପନ କଲା—ସେଇ ଦେବଙ୍କର। କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହା ଅପରାଧ: ଏଭଳି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହାନି କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହିଂସକ) ଉପରେ ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ପାଶ ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 23
त्वम॑ग्ने॒ क्रतु॑भिः के॒तुभि॑र्हि॒तो॒३र्कः समि॑द्ध॒ उद॑रोचथा दि॒वि। किम॒भ्याऽर्चन् म॒रुतः॒ पृश्नि॑मातरो॒ यद् रोहि॑त॒मज॑नयन्त दे॒वास्तस्य॑ दे॒वस्य॑। क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁ ନିଜ କ୍ରତୁ ଓ କେତୁ (ଶକ୍ତି ଓ ଦୀପ୍ତି-ଚିହ୍ନ) ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ, ସମିଦ୍ଧ ଅର୍କ (ଜ୍ୱାଳା) ହୋଇ, ଦ୍ୟୌରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲୁ। ପୃଶ୍ନିମାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମରୁତମାନେ କାହିଁକି ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଦେବମାନେ ରୋହିତଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ସେଇ ଦେବଙ୍କର? କ୍ରୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏହା ଅପରାଧ: ଏଭଳି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ହାନି କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମଜ୍ୟ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ହିଂସକ) ଉପରେ ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ପାଶ ଛାଡ଼ିଦେ।
Mantra 24
य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः । यो॒३स्येशे॑ द्वि॒पदो॒ यश्चतु॑ष्पद॒स्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଯେ ଆତ୍ମା (ଜୀବନ) ଦାନ କରନ୍ତି, ବଳ ଦାନ କରନ୍ତି—ଯାହାଙ୍କ ଶାସନକୁ ସମସ୍ତେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ମାନନ୍ତି; ଯେ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅଧିପତି—ସେଇ ଦେବଙ୍କ ବିଷୟରେ: କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହା ଅପରାଧ—ଯେ, ଏଭଳି ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ଦୋଷର ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନ-ପାଶ ମୁକ୍ତ କର (ତାଙ୍କ ଉପରେ ବାନ୍ଧି ଦେ)।
Mantra 25
एक॑पा॒द् द्विप॑दो॒ भूयो॒ वि च॑क्रमे॒ द्विपा॒त् त्रिपा॑दम॒भ्येऽति प॒श्चात्। चतु॑ष्पाच्चक्रे॒ द्विप॑दामभिस्व॒रे सं॒पश्य॑न् प॒ङ्क्तिमु॑प॒तिष्ठमान॒स्तस्य॑ दे॒वस्य॑ । क्रु॒द्धस्यै॒तदागो॒ य ए॒वं वि॒द्वांसं॑ ब्राह्म॒णं जि॒नाति॑ । उद् वे॑पय रोहित॒ प्र क्षि॑णीहि ब्रह्म॒ज्यस्य॒ प्रति॑ मुञ्च॒ पाशा॑न्
ଏକପାଦ ହୋଇ ସେ ଦ୍ୱିପଦକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ଦ୍ୱିପଦ ହୋଇ ପଛଦିଗରୁ ତ୍ରିପଦକୁ ଧରିଲେ। ଚତୁଷ୍ପଦ ହୋଇ ସେ ଅଭିସ୍ୱର (ଦିଶିତ ଘୋଷ) ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କୁ ସଜାଇଲେ—ପଙ୍କ୍ତି (କ୍ରମବଦ୍ଧ ଶାରୀ)କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ଉପତିଷ୍ଠମାନ (ସେବକ ସଦୃଶ ଉପସ୍ଥିତ) ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ—ସେଇ ଦେବଙ୍କ ବିଷୟରେ। କ୍ରୁଦ୍ଧ ସେଇ ଦେବଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହା ଅପରାଧ—ଯେ, ଏଭଳି ଜାଣି ସୁଦ୍ଧା, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କରେ। ହେ ରୋହିତ, ତାକୁ କମ୍ପାଇ ଦେ; ତାକୁ କ୍ଷୀଣ କର; ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ଦୋଷର ପ୍ରତିଦାନରୂପେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧନ-ପାଶ ମୁକ୍ତ କର (ତାଙ୍କ ଉପରେ ବାନ୍ଧି ଦେ)।
Mantra 26
कृ॒ष्णायाः॑ पु॒त्रो अर्जु॑नो॒ रात्र्या॑ व॒त्सोऽजायत । स ह॒ द्यामधि॑ रोहति॒ रुहो॑ रुरोह॒ रोहि॑तः
କୃଷ୍ଣାରୁ ପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମିଲା; ରାତ୍ରିରୁ ଗୋଟିଏ ବଛଡ଼ା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦ୍ୟୌ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରେ; ଆରୋହୀ ଆରୋହଣ କଲା—ରୋହିତ ଉଦିତ ହେଲା।
Inside Sukta 3
How it unfolds
- How it opens
Begins from cosmic first principles: the creator who generated Heaven and Earth, wraps the worlds like a mantle, and contains the six directions—establishing supreme jurisdiction.
- What it asks
That Rohita, empowered by the wrathful overlord, make the brahma-injurer tremble, waste away, and be seized by punitive nooses.
- Where its power lies
Cosmological images (time-wheel, one-wheeled chariot, all-worlds standing on the wheel; the inescapable stride across ‘footed’ classes) assert that the offender cannot outrun or litigate away the sanction.
- How it closes
The refrain functions as the seal: repeated release of bonds (pāśān prati muñca) and enforced wasting (kṣiṇīhi) closes each unit and cumulatively fixes the rite’s verdict.
Famous verses
ud vepaya rohita… prati muñca pāśān
saptá yuñjanti ratham ekacakram
Kind of hymn
Abhicarika (Punitive/Apotropaic; protection of Brahmin and brahman-power)
What it is for
Retributive protection: the offender is made to tremble, lose strength, and be ‘caught’ in punitive bonds; the Brahmin’s status and brahman-power are publicly and ritually secured.
Who it is for
Brahmins/ritual specialists defending a learned Brahmin or brahmanic authority; patrons (including rulers) seeking to uphold sacral law and deter attacks on priestly legitimacy.
Also used as
- Apotropaic protection of Brahmins
- Rājanya/sovereignty legitimation (implicit)
- Dharmic deterrence via cosmic sanction
The deity
Rohita appears as solar-royal punitive force—an agent of time, order, and sovereign enforcement—paired with a creator/Āditya-like deity whose ‘wrath’ makes the offence against Brahmins a trans-cosmic breach.
Powers of the deity
- Induces fear and trembling in the offender (ud vepay-)
- Wastes away hostile vitality (pra kṣiṇīhi)
- Binds, arrests, and restrains through nooses/bonds (pāśa)
- Legitimizes punishment by cosmic architecture (heaven-earth, six directions, world-mantle)
- Operates as time-wheel authority (cakra imagery)
- Pursues and overtakes the guilty as inescapable sovereignty (one-/two-/three-/four-footed stride motif)
Why the deity is called
To mobilize solar-royal and creator-wrath authority to deter, prosecute, and ritually constrain anyone who harms or humiliates a ‘knowing’ Brahmin, restoring the social-cosmic boundary protected by brahman.
The seer
- Atharvan/Āṅgiras-type (anukramaṇī varies)Atharvan. Abhicārika and apotropaic charms that defend brahman-power, punish offenders, and ritually ‘bind’ enemies through pāśa/noose imagery grounded in cosmic order.
Other hymns of this seer
- AV 13.1 (Rohita/cosmic sovereignty complex, tradition-dependent)
- AV 13.2 (adjacent Rohita-Āditya material, edition/anukramaṇī dependent)
- AV 4.16 (brahma-hatya/brahma-injury type protections; thematic parallel)
Preparing for the rite
- Establish a protected recitation space (clean ground, controlled directions), with the intent explicitly stated: protection of the learned Brahmin and prosecution of the brahma-injurer.
- Prepare a symbolic bond/noose representation (cord, loop, or mental ‘pāśa’ visualization) to align with the hymn’s binding technology.
- If performed for a community dispute, identify the offender ritually by name or by clear description (without physical harm), focusing on restraint and deterrence.
The rite
- Recite with the refrain as the operative ‘release’ of punishment: ‘ud vepaya… pra kṣiṇīhi… prati muñca pāśān’.
- At each refrain, gesture as if tightening/loosening a noose toward the offender’s direction (or toward a symbolic effigy/cord), emphasizing binding and diminution.
- Conclude by reaffirming that the offence is against the wrathful cosmic deity, not merely against a person, thereby sealing the sanction in cosmic law.
What it needs
- Pāśa/cord/noose (literal cord or symbolic loop)
- Optional: water for boundary sprinkling (standard Atharvanic protective setup)
- Optional: a mantle/cloth (drāpi) as a symbolic ‘world-envelope’ covering the ritual space
When
Performed when brahman-power is threatened—after an insult, injury, seizure of priestly due, or violence against a learned Brahmin; also as a deterrent rite before assemblies or adjudication.
The main substance
Pāśa (noose/cord) as the central ritual technology (literal or symbolic)
Amulets
- Knotted cord/noose worn or displayed as a restraint-symbol against aggressors
- Protective thread/cord boundary for the Brahmin’s dwelling or seat
How it is prepared
Form a cord into a loop/noose (or knot-series) while setting the intention of restraint and deterrence; during refrains, ritually ‘deploy’ it by gesture toward the offender’s direction or a symbolic proxy.
Frequently Asked Questions
Here Rohita functions as a solar-royal punitive power—an enforcer of cosmic order—who is asked to prosecute and restrain the person who harms a learned Brahmin.
The hymn treats pāśa (“noose/bond”) as the mechanism of divine restraint: the offender is to be seized, restricted, and made unable to continue aggression, with wasting-away as the consequence of guilt.
Its primary aim is abhicārika (punitive/apotropaic): it protects brahman-power by deterring and ritually binding an aggressor, rather than curing a physical illness.
Ask anything about Sukta 3 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
