Sukta 1
Rishi: Traditionally connected with Atharvanic seers of the Rohita cycle (Aṅgiras/Atharvan milieu; hymn-level attribution varies by anukramaṇī tradition)
Devata: Rohita (solar/royal power; cosmic support)
Chandas: Jagatī-like cadence (mixed; Atharvanic cosmological verses often show metrical looseness)
AV 13.1 ଏକ ଭବ୍ୟ ରୋହିତ-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ସୃଷ୍ଟିତତ୍ତ୍ୱକୁ ରାଜଧର୍ମ/ରାଜନୀତିକ ଧାରଣା ସହ ଏକତ୍ର କରାଯାଇଛି। ରକ୍ତିମ ସୌରଶକ୍ତି ରୋହିତଙ୍କୁ ସେହି ଧୁରା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ, ଯାହା ଉପରେ ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀ ସ୍ଥାପିତ; ଏବଂ ଯିଏ ବିଜୟ, ଧନ, ଗୋଧନ ଓ ସଂଚିତ ଲାଭର ମୂଳ ସ୍ରୋତ। ରୋହିତଙ୍କର ଅନେକ “ଜନ୍ମ” ଓ ଜଗତର ନାଭି ଏବଂ ସ୍ଥିରକାରକ ଭୂମିକାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ ପୋଷକ/ରାଜାଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ରୀୟତାକୁ ପବିତ୍ର କରେ—ଫଳରେ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ମାନବୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ସତ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରତୀତ ହୁଏ।
Mantras
Mantra 1
अध्यात्म-प्रकरणम्। उ॒देहि॑ वाजि॒न् यो अ॒प्स्व॑१न्तरि॒दं रा॒ष्ट्रं प्र वि॑श सू॒नृता॑वत्। यो रोहि॑तो॒ विश्व॑मि॒दं ज॒जान॒ स त्वा॑ रा॒ष्ट्राय॒ सुभृ॑तं बिभर्तु
ଅଧ୍ୟାତ୍ମ-ପ୍ରକରଣ। ଉଦୟ ହେ, ହେ ବାଜିନ୍ (ବିଜୟୀ-ଶକ୍ତିମାନ), ଯେ ଅପ୍ସୁ (ଜଳମଧ୍ୟରେ) ଅନ୍ତର୍ବାସୀ; ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କର—ସୂନୃତା (ମଧୁର ସତ୍ୟବାଣୀ) ସହିତ। ଯେ ରୋହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ସେ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ସୁଭୃତ (ସୁସ୍ଥିର ଭାବେ ପୋଷିତ) କରି ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 2
उद् वाज॒ आ ग॒न् यो अ॒प्स्व॑१न्तर्विश॒ आ रो॑ह॒ त्वद्यो॑नयो॒ याः । सोमं॒ दधा॑नो॒ऽप ओष॑धी॒र्गाश्च॑तुष्पदो द्वि॒पद॒ आ वे॑शये॒ह
ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଗତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି—ଯେ ଜଳମଧ୍ୟରେ, ଜନସମୂହର ମଧ୍ୟେ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ଆରୋହଣ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନିତ। ଯାହାଙ୍କର ଯୋନି ଓ ମୂଳ ସେଇ, ସୋମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ହେ ଆପଃ (ଜଳମାନେ), ହେ ଓଷଧୀଃ (ଔଷଧି-ବନସ୍ପତିମାନେ)—ଗାଈମାନଙ୍କୁ, ଚତୁଷ୍ପଦ ଓ ଦ୍ୱିପଦ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇ ଏଠାରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କର।
Mantra 3
यू॒यमु॒ग्रा म॑रुतः पृश्निमातर॒ इन्द्रे॑ण यु॒जा प्र मृ॑णीत॒ शत्रू॑न्। आ वो॒ रोहि॑तः शृणवत् सुदानवस्त्रिष॒प्तासो॑ मरुतः स्वादुसंमुदः
ହେ ଉଗ୍ର ମରୁତମାନେ, ପୃଶ୍ନିମାତରଃ (ପୃଶ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ), ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଯୁଗ୍ମ ହୋଇ—ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଠେଲି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର। ହେ ସୁଦାନବଃ (ଉଦାର ଦାତାମାନେ), ତ୍ରି-ସପ୍ତ ମରୁତମାନେ, ମଧୁର ସମ୍ମୋଦରେ ଏକତ୍ର—ରୋହିତ ତୁମ କଥା ଶୁଣୁ; ସେ ତୁମ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ ହେଉ।
Mantra 4
रुहो॑ रुरोह॒ रोहि॑त॒ आ रु॑रोह॒ गर्भो॒ जनी॑नां ज॒नुषा॑मु॒पस्थ॑म्। ताभिः॒ संर॑ब्ध॒मन्व॑विन्द॒न् षडु॒र्वीर्गा॒तुं प्र॒पश्य॑न्नि॒ह रा॒ष्ट्रमाहाः॑
ତୁମେ ଉଦ୍ଗତ ହେଉଛ; ରୋହିତ ଉଦ୍ଗତ ହୋଇଛ—ମାତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଗର୍ଭ, ଜନନମାନଙ୍କର ଆସନ, ଉଠି ପ୍ରକଟ ହୋଇଛି। ସେମାନଙ୍କ ସହ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ଛଅ ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିବା ପଥ ଖୋଜିଲେ; ତାହାକୁ ଆଗରେ ଦେଖି ତୁମେ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଏଠାକୁ—ଏଇଠି—ଆଣି ସ୍ଥାପିତ କରିଛ।
Mantra 5
आ ते॑ रा॒ष्ट्रमि॒ह रोहि॑तोऽहार्षी॒द् व्याऽस्थ॒न्मृधो॒ अभ॑यं ते अभूत्। तस्मै॑ ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी रे॒वती॑भिः॒ कामं॑ दुहातामि॒ह शक्व॑रीभिः
ଏଠାକୁ ରୋହିତ ତୋର ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଏଠି ଆଣିଛି; ଆକ୍ରମଣଗୁଡ଼ିକ ଦୂରେ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଛି, ତୋତେ ଅଭୟ ମିଳିଛି। ତାହା ପାଇଁ—ତୋ ପାଇଁ—ସମ୍ପତ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ଏଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶକ୍ତିମାନେ ସହ କାମନା-ସିଦ୍ଧିକୁ ଦୁଧ ପରି ଦୋହି ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 6
रोहि॑तो॒ द्यावा॑पृथि॒वी ज॑जान॒ तत्र॒ तन्तुं॑ परमे॒ष्ठी त॑तान । तत्र॑ शिश्रिये॒ऽज एक॑पा॒दोऽदृं॑ह॒द् द्यावा॑पृथि॒वी बले॑न
ରୋହିତ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା; ସେଠାରେ ପରମେଷ୍ଠୀ ତନ୍ତୁ (ସୂତ୍ର) ପସାରିଲେ। ସେଠାରେ ଅଜ—ଏକପାଦ—ବିଶ୍ରାମ କଲା; ବଳରେ ସେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଢ଼ କରି ଦାଁଡ଼ାଇଲା।
Mantra 7
रोहि॑तो॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑दृंह॒त् तेन॒ स्वऽ स्तभि॒तं तेन॒ नाकः॑ । तेना॒न्तरि॑क्षं॒ विमि॑ता॒ रजां॑सि॒ तेन॑ दे॒वा अ॒मृत॒मन्व॑विन्दन्
ରୋହିତ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ଦୃଢ଼ କଲେ; ତାହାଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ସ୍ଥିର ହେଲା, ତାହାଦ୍ୱାରା ନାକ (ଦିବ୍ୟ ଗଗନ) ସ୍ତମ୍ଭିତ ହେଲା। ତାହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ମାପାଗଲା, ରଜାଂସି (ବିସ୍ତାର/ପ୍ରଦେଶ) ବିଭକ୍ତ ହେଲା; ତାହାଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଲେ।
Mantra 8
वि रोहि॑तो अमृशद् वि॒श्वरू॑पं समाकुर्वा॒णः प्र॒रुहो॒ रुह॑श्च । दिवं॑ रू॒ढ्वा म॑ह॒ता म॑हि॒म्ना सं ते॑ रा॒ष्ट्रम॑नक्तु॒ पय॑सा घृ॒तेन॑
ରୋହିତ ବିଶ୍ୱରୂପକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ବାହାରି ଆଗେଇଗଲେ; ଉଦ୍ଭବ ଓ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଏକତ୍ର କରି ଗଢ଼ି, ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇ ଉଦ୍ଧତ ହେଲେ। ମହାନ ମହିମାରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆରୋହଣ କରି, ସେ ତୁମ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ କ୍ଷୀର ଓ ଘୃତରେ ଅଭିଷେକ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 9
यास्ते॒ रुहः॑ प्र॒रुहो॒ यास्त॑ आ॒रुहो॒ याभि॑रापृ॒णासि॒ दिव॑म॒न्तरि॑क्षम्। तासां॒ ब्रह्म॑णा॒ पय॑सा ववृधा॒नो वि॒शि रा॒ष्ट्रे जा॑गृहि॒ रोहि॑तस्य
ତୁମର ଯେ ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧି/ବୃଦ୍ଧି ଅଛି, ଯେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ବୃଦ୍ଧି ଅଛି, ଯେ ଉପରକୁ ଆରୋହଣ ଅଛି—ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦ୍ୟୌ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପୂରଣ କର—ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ର ଓ କ୍ଷୀରରେ ପୋଷିତ ହୋଇ, ହେ ରୋହିତ, ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଜାଗ୍ରତ ରହି ପାହାରା ଦିଅ।
Mantra 10
यस्ते॒ विश॒स्तप॑सः संबभू॒वुर्व॒त्सं गा॑य॒त्रीमनु॒ ता इ॒हागुः॑ । तास्त्वा वि॑शन्तु॒ मन॑सा शि॒वेन॒ संमा॑ता व॒त्सो अ॒भ्येऽतु॒ रोहि॑तः
ତୋର ଯେଯେ ବିଶ (କୁଳ/ଜାତି) ତପସରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ—ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଅନୁସରି ସେମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଶିବ ମନରେ ସେମାନେ ତୋର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁନ୍ତୁ; ମାଆ ସହିତ ବଛୁଆ ରୋହିତଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସୁ।
Mantra 11
ऊ॒र्ध्वो रोहि॑तो॒ अधि॒ नाके॑ अस्था॒द् विश्वा॑ रू॒पाणि॑ ज॒नय॒न् युवा॑ क॒विः । ति॒ग्मेना॒ग्निर्ज्योति॑षा॒ वि भा॑ति तृ॒तीये॑ चक्रे॒ रज॑सि प्रि॒याणि॑
ରୋହିତ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ, ନାକେ (ଆକାଶରେ) ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ—ଯୁବ କବି, ସମସ୍ତ ରୂପ ଜନାଇଥିବା। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ନି-ଜ୍ୟୋତିରେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ତୃତୀୟ ଚକ୍ରରେ, ରଜସ ଅଞ୍ଚଳରେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଦାନ ଅଛି।
Mantra 12
स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भो जा॒तवे॑दा घृ॒ताहु॑तः॒ सोम॑पृष्ठः सु॒वीरः॑ । मा मा॑ हासीन्नाथि॒तो नेत् त्वा॒ जहा॑नि गोपो॒षं च॑ मे वीरपो॒षं च॑ धेहि
ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗ ବୃଷଭ, ଜାତବେଦା, ଘୃତାହୁତିରେ ଆହ୍ୱାନିତ, ସୋମପୃଷ୍ଠ, ସୁବୀର (ବୀରସମୃଦ୍ଧ)! ଶରଣାଗତ ମୋତେ ତୁମେ ତ୍ୟାଗ କରନି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କେବେ ତ୍ୟାଗ କରିବିନି। ମୋ ଭିତରେ ଗୋପୋଷ (ଗୋସମ୍ପଦର ବୃଦ୍ଧି) ଓ ବୀରପୋଷ (ପୁରୁଷସନ୍ତାନ/ବୀରବୃଦ୍ଧି) ଦୁହେଁ ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 13
रोहि॑तो य॒ज्ञस्य॑ जनि॒ता मुखं॑ च॒ रोहि॑ताय वा॒चा श्रोत्रे॑ण॒ मन॑सा जुहोमि । रोहि॑तं दे॒वा य॑न्ति सुमन॒स्यमा॑नाः॒ स मा॒ रोहैः॑ सामि॒त्यै रो॑हयतु
ରୋହିତ ଯଜ୍ଞର ଜନକ ଏବଂ ତାହାର ମୁଖ ମଧ୍ୟ; ରୋହିତଙ୍କୁ ମୁଁ ବାଣୀରେ, ଶ୍ରବଣରେ ଓ ମନରେ ଆହୁତି ଦେଉଛି। ରୋହିତଙ୍କ ପଛେ ଦେବମାନେ ସୁମନସ୍କ ହୋଇ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି; ସେ ମୋତେ ଉତ୍ଥାନ ଉପରେ ଉତ୍ଥାନ କରାଇ, ସମିତି ଓ ସଭା—ଏକମତତା ଓ ସଙ୍ଗମ—ପାଇଁ ଉନ୍ନତ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 14
रोहि॑तो य॒ज्ञं व्यदधाद् वि॒श्वक॑र्मणे॒ तस्मा॒त् तेजां॒स्युप॑ मे॒मान्यागुः॑ । वो॒चेयं॑ ते॒ नाभिं॒ भुव॑न॒स्याधि॑ म॒ज्मनि॑
ରୋହିତ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞକୁ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ; ତେଣୁ ଏହି ତେଜସ୍ମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଭୁବନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ତୁମ ନାଭିକୁ ମୁଁ ଘୋଷଣା କରିପାରୁ।
Mantra 15
आ त्वा॑ रुरोह बृह॒त्यू३त प॒ङ्क्तिरा क॒कुब् वर्च॑सा जातवेदः । आ त्वा॑ रुरोहोष्णिहाक्ष॒रो व॑षट्का॒र आ त्वा॑ रुरोह॒ रोहि॑तो॒ रेत॑सा स॒ह
ହେ ଜାତବେଦସ, ତୁମ ଉପରେ ବୃହତୀ ଓ ପଙ୍କ୍ତି ଆରୋହଣ କରିଛି; କକୁଭ ମଧ୍ୟ ତେଜ ସହିତ ତୁମ ଉପରେ ଚଢ଼ିଛି। ତୁମ ଉପରେ ଉଷ୍ଣିହ୍, ଅକ୍ଷର ଓ ବଷଟ୍କାର ଆରୋହଣ କରିଛି; ତୁମ ଉପରେ ରୋହିତ ରେତସ (ବୀଜ) ସହିତ ଆରୋହଣ କରିଛି।
Mantra 16
अ॒यं व॑स्ते॒ गर्भं॑ पृथि॒व्या दिवं॑ वस्ते॒ऽयम॒न्तरि॑क्षम्। अ॒यं ब्र॒ध्नस्य॑ वि॒ष्टपि॒ स्वर्लो॒कान् व्याऽनशे
ଏହା ତୋ ପାଇଁ ପୃଥିବୀର ଗର୍ଭସ୍ଥାନ; ତୋ ପାଇଁ ଏହା ଦ୍ୟୌ (ସ୍ୱର୍ଗ); ଏହା ଅନ୍ତରିକ୍ଷ। ଏହା ବ୍ରଧ୍ନଙ୍କ ବିଷ୍ଟପ (ଆସନ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପି ପହଞ୍ଚିଛି; ସ୍ୱର୍ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପି ନେଇଛି।
Mantra 17
वाच॑स्पते पृथि॒वी नः॑ स्यो॒ना स्यो॒ना योनि॒स्तल्पा॑ नः सु॒शेवा॑ । इ॒हैव प्रा॒णः स॒ख्ये नो॑ अस्तु॒ तं त्वा॑ परमेष्ठि॒न् पर्य॒ग्निरायु॑षा॒ वर्च॑सा दधातु
ହେ ବାଚସ୍ପତେ, ପୃଥିବୀ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୟୋଣା (ସ୍ନେହମୟ) ହେଉ—ଆମର ସ୍ୟୋଣା ଯୋନି, ଆମର ତଲ୍ପ (ଶୟ୍ୟା) ସ୍ୟୋଣା ହେଉ, ଆମ ପାଇଁ ସୁଶେବା (ଅତି କୃପାମୟ/ଶୁଭକର) ହେଉ। ଏଠିଏ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ, ପ୍ରାଣ ଆମର ସଖ୍ୟ (ମୈତ୍ରୀ)ରେ ରହୁ। ତୁମକୁ ପରମେଷ୍ଠିନ ଓ ପରି-ଅଗ୍ନି (ଚାରିପାଖର ଅଗ୍ନି) ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ବର୍ଚ୍ଚସ (ତେଜ) ସହିତ ସ୍ଥାପିତ କରୁ।
Mantra 18
वाच॑स्पत ऋ॒तवः॒ पञ्च॒ ये नौ॑ वैश्वकर्म॒णाः परि॒ ये सं॑बभू॒वुः । इ॒हैव प्रा॒णः स॒ख्ये नो॑ अस्तु॒ तं त्वा॑ परमेष्ठि॒न् परि॒ रोहि॑त॒ आयु॑षा॒ वर्च॑सा दधातु
ହେ ବାଚସ୍ପତେ, ବୈଶ୍ୱକର୍ମଣ (ବିଶ୍ୱକର୍ମା) ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା ଏବଂ ଆମକୁ ଚାରିପାଖରୁ ଘେରିଥିବା ପାଞ୍ଚ ଋତବଃ (ଋତୁ)—ଏଠିଏ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ, ପ୍ରାଣ ଆମର ସଖ୍ୟରେ ରହୁ। ତୁମକୁ ପରମେଷ୍ଠିନ ଓ ପରି-ରୋହିତ (ଚାରିପାଖର ରୋହିତ) ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ବର୍ଚ୍ଚସ ସହିତ ସ୍ଥାପିତ କରୁ।
Mantra 19
वाच॑स्पते सौमन॒सं मन॑श्च गो॒ष्ठे नो॒ गा ज॒नय॒ योनि॑षु प्र॒जाः । इ॒हैव प्रा॒णः स॒ख्ये नो॑ अस्तु॒ तं त्वा॑ परमेष्ठि॒न् पर्य॒हमायु॑षा॒ वर्च॑सा दधातु
ହେ ବାଚସ୍ପତେ, ଆମ ପାଇଁ ସୌମନସ (ସୁମନ/ଶୁଭଭାବ) ଓ ମନକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅ; ଆମ ଗୋଷ୍ଠେ (ଗୋଶାଳା)ରେ ଗାଈମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦିଅ; ଯୋନିମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଜାଃ (ସନ୍ତାନ)କୁ ଜନ୍ମ ଦିଅ। ଏଠିଏ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ, ପ୍ରାଣ ଆମର ସଖ୍ୟରେ ରହୁ। ତୁମକୁ ପରମେଷ୍ଠିନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ (ପର୍ୟହ) ଆୟୁଷ୍ୟ ଓ ବର୍ଚ୍ଚସ ସହିତ ସ୍ଥାପିତ କରୁ—ମୁଁ ଯେପରି ପାଠ କରୁଛି ସେପରି।
Mantra 20
परि॑ त्वा धात् सवि॒ता दे॒वो अ॒ग्निर्वर्च॑सा मि॒त्रावरु॑णाव॒भि त्वा॑ । सर्वा॒ अरा॑तीरव॒क्राम॒न्नेही॒दं रा॒ष्ट्रम॑करः सु॒नृता॑वत्
ସବିତା ଦେବ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତେଜରେ ପରିଧାନ କରୁନ୍ତୁ; ଅଗ୍ନି ଦେବ ମଧ୍ୟ ବର୍ଚ୍ଚସ୍ (ପ୍ରଭା)ରେ ତୁମକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ; ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ତୁମ ଉପରେ ଅଭିରକ୍ଷାରୂପେ ରହୁନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ଅରାତି (ବୈର–ବିଘ୍ନ) ପଛକୁ ହଟିଗଲା; ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସ—ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ର ତୁମେ ଗଢ଼ିଛ—ସୁନୃତା (ଶୁଭ ଓ ସତ୍ୟ ବାଣୀ)ରେ ଯୁକ୍ତ ହେଉ।
Mantra 21
यं त्वा॒ पृष॑ती॒ रथे॒ प्रष्टि॒र्वह॑ति रोहित । शु॒भा या॑सि रि॒णन्न॒पः
ହେ ରୋହିତ! ଯାହାକୁ ପୃଷତୀ (ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱ ରଥରେ ବହେ, ଏବଂ ରଥର ପ୍ରଷ୍ଟି (ଦଣ୍ଡ/ଶାଫ୍ଟ) ତୁମକୁ ଧାରଣ କରେ—ତୁମେ ଶୁଭଭାବେ ଗତି କର, ଜଳକୁ ଚିରି ଆଗେ ବଢ଼।
Mantra 22
अनु॑व्रता॒ रोहि॑णी॒ रोहि॑तस्य सू॒रिः सु॒वर्णा॑ बृह॒ती सु॒वर्चाः॑ । तया॒ वाजा॑न् वि॒श्वरू॑पां जयेम॒ तया॒ विश्वाः॒ पृत॑ना अ॒भि ष्या॑म
ଅନୁବ୍ରତା ରୋହିଣୀ—ରୋହିତଙ୍କ ସୂରି (ଉପକାରକ ପୋଷିକା); ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା, ବୃହତୀ, ସୁବର୍ଚ୍ଚସ୍ୱିନୀ। ତାହାର ବଳରେ ଆମେ ବିଶ୍ୱରୂପ ବିଜୟ-ପୁରସ୍କାର ଜିତିବା; ତାହାର ବଳରେ ସମସ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ପ୍ରବଳ ହେବା।
Mantra 23
इ॒दं सदो॒ रोहि॑णी॒ रोहि॑तस्या॒सौ पन्थाः॒ पृष॑ती॒ येन॒ याति॑ । तां ग॑न्ध॒र्वाः क॒श्यपा॒ उन्न॑यन्ति॒ तां र॑क्षन्ति क॒वयोऽप्र॑मादम्
ଏହା ରୋହିଣୀର ସଦଃ (ଆସନ)—ରୋହିତଙ୍କର; ଏବଂ ସେଠାରେ ସେଇ ପଥ ଅଛି ଯେଉଁଥିରେ ପୃଷତୀ (ଚିତ୍ରିତା) ଯାଏ। ସେଇ ପଥକୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, କାଶ୍ୟପମାନେ ଉଠାଇ ଆଗେ ନେଇଯାନ୍ତି; କବିମାନେ ତାହାକୁ ଅପ୍ରମାଦରେ—କେବେ ଅଲସତା ବିନା—ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
Mantra 24
सूर्य॒स्याश्वा॒ हर॑यः केतु॒मन्तः॒ सदा॑ वहन्त्य॒मृताः॑ सु॒खं रथ॑म्। घृ॒त॒पावा॒ रोहि॑तो॒ भ्राज॑मानो॒ दिवं॑ दे॒वः पृष॑ती॒मा वि॑वेश
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନେ—ହରିବର୍ଣ୍ଣ, କେତୁମନ୍ତ (ଧ୍ୱଜ-ଚିହ୍ନଧାରୀ)—ସଦା ଅମୃତସ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସୁଖରେ ଚଳିଥିବା ରଥକୁ ବହନ କରନ୍ତି। ଘୃତପାବିତ, ଭ୍ରାଜମାନ ରୋହିତ ଦେବ ଦିବକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି—ପୃଷତୀରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
Mantra 25
यो रोहि॑तो वृष॒भस्ति॒ग्मशृ॑ङ्गः॒ पर्य॒ग्निं परि॒ सूर्यं॑ ब॒भूव॑ । यो वि॑ष्ट॒भ्नाति॑ पृथि॒वीं दिवं॑ च॒ तस्मा॑द् दे॒वा अधि॒ सृष्टीः॑ सृजन्ते
ଯେ ରୋହିତ—ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ବୃଷଭ—ଅଗ୍ନିକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଚାରିଦିଗରୁ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ; ଯେ ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ଉଭୟକୁ ପୃଥକ୍ଭାବେ ଧାରଣ କରି ରଖେ—ତାହାଠାରୁ ଦେବମାନେ ଏଠାରେ ନିୟମବଦ୍ଧ ସୃଷ୍ଟିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସବ କରନ୍ତି।
Mantra 26
रोहि॑तो॒ दिव॒मारु॑हन्मह॒तः पर्य॑र्ण॒वात्। सर्वा॑ रुरोह॒ रोहि॑तो॒ रुहः॑
ମହାନ୍ ଅର୍ଣ୍ଣବ (ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଜଳରାଶି)ର ପାରଠାରୁ ରୋହିତ ଦ୍ୟୌକୁ (ସ୍ୱର୍ଗକୁ) ଆରୋହଣ କଲା; ରୋହିତ ଉଦିତ ହେଲା—ଯେଉଁ ଉଠାଣ, ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧି, ଯେଉଁ ଉଦୟ, ସେ ସବୁକୁ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା।
Mantra 27
वि मि॑मीष्व॒ पय॑स्वतीं घृ॒ताचीं॑ दे॒वानां॑ धे॒नुरन॑पस्पृगे॒षा। इन्द्रः॒ सोमं॑ पिबतु॒ क्षेमो॑ अस्त्व॒ग्निः प्र स्तौ॑तु॒ वि मृधो॑ नुदस्व
ଦେବମାନଙ୍କର ଏହି ପୟସ୍ୱତୀ, ଘୃତପ୍ରବାହିଣୀ ଧେନୁ—କଲଙ୍କରୁ ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ—ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ମାପି ବଣ୍ଟନ କର। ଇନ୍ଦ୍ର ସୋମ ପାନ କରୁନ୍ତୁ; କ୍ଷେମ (ଶାନ୍ତି-ସୁରକ୍ଷା) ହେଉ। ଅଗ୍ନି ସ୍ତୋତ୍ର ଗାଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ବିରୋଧ-ଶତ୍ରୁତାକୁ ଦୂରେ ହଟାଅ।
Mantra 28
समि॑द्धो अ॒ग्निः स॑मिधा॒नो घृ॒तवृ॑द्धो घृ॒ताहु॑तः । अ॒भी॒षाड् वि॑श्वा॒षाड॒ग्निः स॒पत्ना॑न् हन्तु॒ ये मम॑
ଅଗ୍ନି ସମିଦ୍ଧ ହୋଇଛି, ସମିଧାଦ୍ୱାରା ନିରନ୍ତର ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହେଉଛି; ଘୃତରେ ବୃଦ୍ଧିପ୍ରାପ୍ତ, ଘୃତାହୁତିରେ ତୃପ୍ତ। ଅଭୀଷାଡ୍—ଦମନକର୍ତ୍ତା, ବିଶ୍ୱାଷାଡ୍—ସର୍ବବଶକର୍ତ୍ତା—ସେଇ ଅଗ୍ନି ମୋର ସପତ୍ନମାନଙ୍କୁ (ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ/ଶତ୍ରୁ) ହନନ କରୁ।
Mantra 29
हन्त्वे॑ना॒न् प्र द॑ह॒त्वरि॒र्यो नः॑ पृत॒न्यति॑ । क्र॒व्यादा॒ग्निना॑ व॒यं स॒पत्ना॒न् प्र द॑हामसि
ସେ ତାଙ୍କୁ ହନନ କରୁ; ଯେ ଶତ୍ରୁ ଆମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ତାହାକୁ ସେ ଆଗରୁ ଦହନ କରୁ। କ୍ରବ୍ୟାଦ (ମାଂସଭକ୍ଷକ) ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ଆମେ ସପତ୍ନମାନଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଦହନ କରୁ।
Mantra 30
अ॒वा॒चीना॒नव॑ ज॒हीन्द्र॒ वज्रे॑ण बाहु॒मान्। अधा॑ स॒पत्ना॒न् माम॒कान॒ग्नेस्तेजो॑भि॒रादि॑षि
ଅଧୋମୁଖ (ନିମ୍ନମୁଖ) ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କୁ, ହେ ବାହୁମାନ ଇନ୍ଦ୍ର, ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ତଳେ ପକାଇ ଦେ। ତାପରେ ଅଗ୍ନିର ତେଜୋବଳରେ ମୋର ସପତ୍ନମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ବଶ କର/ପରାଜିତ କର।
Mantra 31
अग्ने॑ स॒पत्ना॒नध॑रान् पादया॒स्मद् व्य॒थया॑ सजा॒तमु॒त्पिपा॑नं बृहस्पते । इन्द्रा॑ग्नी॒ मित्रा॑वरुणा॒वध॑रे पद्यन्ता॒मप्र॑तिमन्यूयमानाः
ହେ ଅଗ୍ନେ, ସପତ୍ନମାନଙ୍କୁ ଅଧର କର; ଆମଠାରୁ ଦୂରେ ହଟାଇ ତଳକୁ ପତନ କରା; ହେ ବୃହସ୍ପତେ, ଆମର ନିଜ ଜନ୍ମର ସଜାତ ହୋଇ ସୁଦ୍ଧା ଯେ ବଳରେ ଫୁଲେ, ତାକୁ ବ୍ୟଥା ଦେ। ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ର-ବରୁଣ—ଅପ୍ରତିମନ୍ୟୁ (ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ) ସହ—ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧର ସ୍ଥାନକୁ ପଦ୍ୟନ୍ତୁ (ତଳକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ)।
Mantra 32
उ॒द्यंस्त्वं दे॑व सूर्य स॒पत्ना॒नव॑ मे जहि । अवै॑ना॒नश्म॑ना जहि॒ ते य॑न्त्वध॒मं तमः॑
ହେ ଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଉଦୟମାନ ତୁମେ ମୋର ଶତ୍ରୁ/ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କର; ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟା—ପଥରରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କର। ସେମାନେ ଅଧମତମ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଯାଉନ୍ତୁ।
Mantra 33
व॒त्सो वि॒राजो॑ वृष॒भो म॑ती॒नामा रु॑रोह शु॒क्रपृ॑ष्ठो॒ऽन्तरि॑क्षम्। घृ॒तेना॒र्कम॒भ्यऽर्चन्ति व॒त्सं ब्रह्म॒ सन्तं॒ ब्रह्म॑णा वर्धयन्ति
ବିରାଜର ବଛଡ଼ା, ପ୍ରାର୍ଥନା-ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ବୃଷଭ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପୃଷ୍ଠବାନ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଆରୋହଣ କରିଛି। ଘୃତରେ ସେମାନେ ତାହା ପ୍ରତି ସ୍ତୁତି-ଋଚା ଗାୟନ କରନ୍ତି: ସେଇ ବଛଡ଼ା—ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ—ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବର୍ଦ୍ଧିତ ହୁଏ।
Mantra 34
दिवं॑ च॒ रो॑ह पृथि॒वीं च॑ रोह रा॒ष्ट्रं च॒ रोह॒ द्रवि॑णं च रोह । प्र॒जां च॒ रोहा॒मृतं॑ च रोह॒ रोहि॑तेन त॒न्वं॑१ सं स्पृ॑शस्व
ତୁମେ ଦିବକୁ ଆରୋହଣ କର, ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଆରୋହଣ କର; ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଆରୋହଣ କର, ଧନକୁ ଆରୋହଣ କର। ପ୍ରଜାକୁ ଆରୋହଣ କର, ଅମୃତତ୍ୱକୁ ଆରୋହଣ କର; ରୋହିତ (ରୋହିତ) ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଶରୀରକୁ ସର୍ବତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସ୍ପର୍ଶ କର।
Mantra 35
ये दे॒वा रा॑ष्ट्रभृतो॒ऽभितो॒ यन्ति॒ सूर्य॑म्। तैष्टे॒ रोहि॑तः संविदा॒नो रा॒ष्ट्रं द॑धातु सुमन॒स्यमा॑नः
ଯେ ଦେବମାନେ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରି ସମସ୍ତଦିଗରେ ଗତି କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ସହ ସଂବିଦା (ଏକମତ) ଥିବା, ସୁମନସ୍କ ରୋହିତ ତୋ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ଥାପନ କରୁ।
Mantra 36
उत् त्वा॑ य॒ज्ञा ब्रह्म॑पूता वहन्त्यध्व॒गतो॒ हर॑यस्त्वा वहन्ति । ति॒रः स॑मु॒द्रमति॑ रोचसेऽर्ण॒वम्
ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ବାଣୀ) ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଯଜ୍ଞମାନେ ତୋତେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ବହନ କରନ୍ତି; ପଥରେ ଗତି କରୁଥିବା ପୀତବର୍ଣ୍ଣ ଅଶ୍ୱମାନେ ତୋତେ ବହନ କରନ୍ତି। ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପ୍ରବାହ (ଅର୍ଣବ) ଉପରେ ତୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅ।
Mantra 37
रोहि॑ते॒ द्यावा॑पृथि॒वी अधि॑ श्रि॒ते व॑सु॒जिति॑ गो॒जिति॑ संधना॒जिति॑ । स॒हस्रं॒ यस्य॒ जनि॑मानि स॒प्त च॑ वो॒चेयं॑ ते॒ नाभिं॒ भुव॑न॒स्याधि॑ म॒ज्मनि॑
ହେ ରୋହିତ! ତୋ ଉପରେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ) ଅଧିଷ୍ଠିତ—ତୁ ଵସୁଜିତ (ଧନବିଜେତା), ଗୋଜିତ (ଗୋବିଜେତା), ସଂଧନାଜିତ (ଦୃଢ଼ ଅଧିଗ୍ରହଣର ବିଜେତା) ଅଟୁ। ତୋର ଜନ୍ମ ହଜାର, ଏବଂ ତାହା ସହିତ ଆଉ ସାତ; ମହିମାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭୁବନର ନାଭିକୁ ମୁଁ ତୋତେ ପ୍ରକାଶ କରି କହିବି।
Mantra 38
य॒शा या॑सि प्र॒दिशो॑ दिश॑श्च य॒शाः प॑शू॒नामु॒त च॑र्षणी॒नाम्। य॒शाः पृ॑थि॒व्या अदि॑त्या उ॒पस्थे॒ऽहं भू॑यासं सवि॒तेव॒ चारुः॑
ଯଶ ସହିତ ତୁମେ ପୂର୍ବ ପ୍ରଦେଶମାନ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗମାନ ମଧ୍ୟରେ ଗମନ କର; ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଜନସମୂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଯଶସ୍ବୀ ହେଉ। ପୃଥିବୀ—ଅଦିତି—ର ଉପସ୍ଥରେ ଯଶସ୍ବୀ ହୋଇ, ମୁଁ ସବିତା ପରି ମନୋହର ଓ କୃପାମୟ ହେଉ।
Mantra 39
अ॒मुत्र॒ सन्नि॒ह वे॑त्थे॒तः संस्तानि॑ पश्यसि । इ॒तः प॑श्यन्ति रोच॒नं दि॒वि सूर्यं॑ विप॒श्चित॑म्
ଅମୁତ୍ର—ସେଠାରେ ଥାଇ ତୁମେ ଜାଣ; ଏଠାରୁ ତୁମେ ସୁସଂଗଠିତ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ଦେଖ। ଏଠାରୁ ଲୋକେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଲୋକକୁ ଦେଖନ୍ତି—ଦିବିରେ ସର୍ବବିଦ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ।
Mantra 40
दे॒वो दे॒वान् म॑र्चयस्य॒न्तश्च॑रस्यर्ण॒वे। स॒मा॒नम॒ग्निमि॑न्धते॒ तं वि॑दुः क॒वयः॒ परे॑
ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତ କର; ପ୍ରଳବ (ଅର୍ଣ୍ଣବ) ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ବିଚର। ଏକେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ସେମାନେ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ପୁରାତନ କବିମାନେ (ଋଷିମାନେ) ଜାଣିଥିଲେ।
Mantra 41
अ॒वः परे॑ण प॒र ए॒नाव॑रेण प॒दा व॒त्सं बिब्र॑ती॒ गौरुद॑स्थात्। सा क॒द्रीची॒ कं स्वि॒दर्धं॒ परा॑गा॒त् क्वऽस्वित् सूते न॒हि यू॒थे अ॒स्मिन्
ଦୂର ପାଦରେ ତଳକୁ, ନିକଟ ପାଦରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ତଳକୁ—ବଛଡ଼ାକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା ଗାଈ ଉଠି ଦାଉଁ ହୋଇଛି। ସେ, କହ, କେଉଁଠିକୁ ଗଲା? ତାହାର କେଉଁ ଅଂଶ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲା? ସେ, କହ, କେଉଁଠି ବଛଡ଼ା ଜନ୍ମ ଦେଉଛି? କାରଣ ଏହି ଯୂଥ (ଝୁଣ୍ଡ) ମଧ୍ୟରେ ସେ ନାହିଁ।
Mantra 42
एक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पद्य॒ष्टाप॑दी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी॑ । स॒हस्रा॑क्षरा॒ भुव॑नस्य प॒ङ्क्तिस्तस्याः॑ समु॒द्रा अधि॒ वि क्ष॑रन्ति
ଏକପଦୀ, ଦ୍ୱିପଦୀ—ସେ ଚତୁଷ୍ପଦୀ ହେଲା; ଅଷ୍ଟାପଦୀ, ନବପଦୀ ମଧ୍ୟ ହେଲା। ଭୁବନର ପଙ୍କ୍ତି ସହସ୍ରାକ୍ଷରା (ହଜାର ଅକ୍ଷରବତୀ) ଅଟେ; ତାହାର ଉପରେ ସମୁଦ୍ରମାନେ ବ୍ୟାପି ଝରି, ସବୁଦିଗକୁ ପ୍ରସରିତ ହୋଇ ବହିଯାନ୍ତି।
Mantra 43
आ॒रोह॒न् द्याम॒मृतः॒ प्राव॑ मे॒ वचः॑ । उत् त्वा॑ य॒ज्ञा ब्रह्म॑पूता वहन्त्यध्व॒गतो॒ हर॑यस्त्वा वहन्ति
ଦ୍ୟାମ୍କୁ ଆରୋହଣ କରି ଅମୃତ (ଅମର) ମୋର ବଚନକୁ ଆଗେଇ ନେଇଛି। ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଯଜ୍ଞମାନେ ତୁମକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖେ ବହନ କରନ୍ତି; ପଥଗତ ହରୟଃ (ହରିତ/ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱମାନେ ତୁମକୁ ବହିନେଇଯାନ୍ତି।
Mantra 44
वेद॒ तत् ते अमर्त्य॒ यत् त॑ आ॒क्रम॑णं दि॒वि। यत् ते॑ स॒धस्थं॑ पर॒मे व्योऽमन्
ହେ ଅମର୍ତ୍ୟ! ତୋ ବିଷୟରେ ସେ ଏହା ଜାଣେ—ଦିବିରେ ତୋର ଆକ୍ରମଣ (ପଦକ୍ଷେପ-ବିସ୍ତାର) କ’ଣ; ଏବଂ ପରମ ବ୍ୟୋମରେ ତୋର ସଧସ୍ଥାନ, ତୋର ଉଚ୍ଚ ଆସନ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣେ।
Mantra 45
सूर्यो॒ द्यां सूर्यः॑ पृथि॒वीं सूर्य॒ आपोऽति॑ पश्यति । सूर्यो॑ भू॒तस्यैकं॒ चक्षु॒रा रु॑रोह॒ दिवं॑ म॒हीम्
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୟାମ୍କୁ ଦେଖେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପରୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଜଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିହାରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ—ଭୂତସ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ଚକ୍ଷୁ—ମହାନ ହୋଇ ଦିବକୁ ଆରୋହଣ କରିଛି।
Mantra 46
उ॒र्वीरा॑सन् परि॒धयो॒ वेदि॒र्भूमि॑रकल्पत । तत्रै॒ताव॒ग्नी आध॑त्त हि॒मं घ्रं॒सं च॒ रोहि॑तः
ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା ପରିଧି-ସୀମା; ଭୂମି ବେଦି ରୂପେ ଗଢ଼ାଗଲା। ସେଠାରେ ରୋହିତ ଦୁଇ ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ଥାପନ କଲା—ହିମ (ଶୀତ) ଓ ଘ୍ରଂସ (ତାପ), ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ ଜ୍ୟୋତି ମଧ୍ୟ।
Mantra 47
हि॒मं घ्रं॒सं चा॒धाय॒ यूपा॑न् कृ॒त्वा पर्व॑तान्। व॒र्षाज्या॑व॒ग्नी ई॑जाते॒ रोहि॑तस्य स्व॒र्विदः॑
ହିମ (ତୁଷାର) ଓ ଘ୍ରଂସ (ତେଜ/ତାପ)କୁ ସ୍ଥାପିତ କରି, ଯୂପମାନଙ୍କୁ ପର୍ବତ ସଦୃଶ କରି—ବର୍ଷା ଓ ଆଜ୍ୟ (ଘୃତ)କୁ ଆହୁତି ଭାବେ ଧରିଥିବା ଦୁଇ ଅଗ୍ନି, ସ୍ୱର୍ବିଦ (ସ୍ୱର୍ଗ-ପ୍ରାପକ) ରୋହିତଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜନ/ପୂଜା କରନ୍ତି।
Mantra 48
स्व॒र्विदो॒ रोहि॑तस्य॒ ब्रह्म॑णा॒ग्निः समि॑ध्यते । तस्मा॑द् घ्रं॒सस्तस्मा॑द्धि॒मस्तस्मा॑द् य॒ज्ञोऽजायत
ସ୍ୱର୍ବିଦ ରୋହିତଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ତାଙ୍କଠାରୁ ଘ୍ରଂସ (ତେଜ) ଜନ୍ମିଲା, ତାଙ୍କଠାରୁ ହିମ (ତୁଷାର) ଜନ୍ମିଲା, ତାଙ୍କଠାରୁ ଯଜ୍ଞ ଜନ୍ମ ନେଲା।
Mantra 49
ब्रह्म॑णा॒ग्नी वा॑वृधा॒नौ ब्रह्म॑वृद्धौ॒ ब्रह्मा॑हुतौ । ब्रह्मे॑द्धाव॒ग्नी ई॑जाते॒ रोहि॑तस्य स्व॒र्विदः॑
ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ସେ ଦୁଇ ଅଗ୍ନି—ବ୍ରହ୍ମରେ ବଳବର୍ଦ୍ଧିତ, ବ୍ରହ୍ମକୁ ଆହୁତିରୂପେ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ—ରୋହିତ, ସ୍ୱର୍ବିଦ (ସ୍ୱର୍ଗ-ବିନ୍ଦକ) ପାଇଁ ଯଜ୍ଞାରାଧନା କରନ୍ତି।
Mantra 50
स॒त्ये अ॒न्यः स॒माहि॑तो॒ऽप्स्व॑१न्यः समि॑ध्यते । ब्रह्मे॑द्धाव॒ग्नी ई॑जाते॒ रोहि॑तस्य स्व॒र्विदः॑
ଏକ ଅଗ୍ନି ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ; ଅନ୍ୟଟି ଜଳମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ସେ ଦୁଇ ଅଗ୍ନି ରୋହିତ, ସ୍ୱର୍ବିଦ (ସ୍ୱର୍ଗ-ବିନ୍ଦକ) ପାଇଁ ଯଜ୍ଞାରାଧନା କରନ୍ତି।
Mantra 51
यं वातः॑ परि॒ शुम्भ॑ति॒ यं वेन्द्रो॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑ । ब्रह्मे॑द्धाव॒ग्नी ई॑जाते॒ रोहि॑तस्य स्व॒र्विदः॑
ଯାହାକୁ ବାୟୁ ଚାରିପାଖେ ଦୀପ୍ତିମାନ କରେ, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର—ହଁ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତି (ପ୍ରାର୍ଥନାର ଅଧିପତି)—ଧାରଣ କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ସେ ଦୁଇ ଅଗ୍ନି ରୋହିତ, ସ୍ୱର୍ବିଦ (ସ୍ୱର୍ଗ-ବିନ୍ଦକ) ପାଇଁ ଯଜ୍ଞାରାଧନା କରନ୍ତି।
Mantra 52
वेदिं॒ भूमिं॑ कल्पयि॒त्वा दिवं॑ कृ॒त्वा दक्षि॑णाम्। घ्रं॒सं तद॒ग्निं कृ॒त्वा च॒कार॒ विश्व॑मात्म॒न्वद् व॒र्षेणाज्ये॑न॒ रोहि॑तः
ଭୂମିକୁ ବେଦିରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଦ୍ୟୌକୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟତେଜକୁ ସେଇ ଅଗ୍ନି କରି—ବର୍ଷା ଓ ଆଜ୍ୟ (ଘୃତ) ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣମୟ ଆତ୍ମାଧାରୀ ରୋହିତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଗଢ଼ିଲେ।
Mantra 53
व॒र्षमाज्यं॑ घ्रं॒सो अ॒ग्निर्वेदि॒र्भूमि॑रकल्पत । तत्रै॒वान् पर्व॑तान॒ग्निर्गी॒र्भिरू॒र्ध्वाँ अ॑कल्पयत्
ବର୍ଷା ଆଜ୍ୟ (ଘିଅ) ହେଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୀପ୍ତି-ତାପ ଅଗ୍ନି ହେଲା; ପୃଥିବୀ ବେଦି (ଯଜ୍ଞବେଦି) ହେଲା। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ପବିତ୍ର ଗୀର/ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣରେ ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଇ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 54
गी॒र्भिरू॒र्ध्वान् क॑ल्पयि॒त्वा रोहि॑तो॒ भूमि॑मब्रवीत्। त्वयी॒दं सर्वं॑ जायतां॒ यद् भू॒तं यच्च॑ भा॒व्यऽम्
ପବିତ୍ର ଗୀର/ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ କରି ସ୍ଥାପନ କରି, ରୋହିତ ପୃଥିବୀକୁ କହିଲେ: ‘ତୋ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସବୁ ଜନ୍ମ ନେଉ—ଯାହା ଭୂତ, ଏବଂ ଯାହା ଭାବ୍ୟ (ଭବିଷ୍ୟତ) ଅଟେ।’
Mantra 55
स य॒ज्ञः प्र॑थ॒मो भू॒तो भव्यो॑ अजायत । तस्मा॑द्ध जज्ञ इ॒दं सर्वं॒ यत् किं चे॒दं वि॒रोच॑ते॒ रोहि॑तेन॒ ऋषि॒णाभृ॑तम्
ସେଇ ଯଜ୍ଞ—ପ୍ରଥମେ ଉଦ୍ଭୂତ—ଭୂତ ଓ ଭାବ୍ୟ (ଭବିଷ୍ୟତ) ଦୁଇ ରୂପରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସେଠାରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସବୁ ଜନ୍ମିଲା—ଏଠାରେ ଯାହା କିଛି ଦୀପ୍ତିମାନ/ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ; ରୋହିତ ଋଷି ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆଣିତ।
Mantra 56
यश्च॒ गां प॒दा स्फु॒रति॑ प्र॒त्यङ् सूर्यं॑ च॒ मेह॑ति । तस्य॑ वृश्चामि ते॒ मूलं॒ न च्छा॒यां क॑र॒वोऽप॑रम्
ଯେ କେହି ପାଦରେ ଗାଈକୁ ଠେଲିଦିଏ, ଏବଂ ଉଲ୍ଟା ଘୁରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିଗକୁ ମୂତ୍ର କରେ—ତାହାର ମୂଳକୁ ମୁଁ କାଟିଦେଉଛି; ଆଗକୁ ତାହା ପାଇଁ ଏକ ଛାୟା ମଧ୍ୟ ରଖିବି ନାହିଁ।
Mantra 57
यो मा॑भिच्छा॒यम॒त्येषि॒ मां चा॒ग्निं चा॑न्त॒रा। तस्य॑ वृश्चामि ते॒ मूलं॒ न च्छा॒यां क॑र॒वोऽप॑रम्
ଯେ କେହି ଦୁଷ୍ଟ ଛାୟା ନେଇ ମୋତେ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହେ ଏବଂ ମୋ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରେ,—ତାହାର ମୂଳକୁ ମୁଁ କାଟି ଫେଲେ; ସେ ଛାୟା ପୁଣି ତିଆରି ହେବାକୁ ମୁଁ ଦେବି ନାହିଁ।
Mantra 58
यो अ॒द्य दे॑व सूर्य॒ त्वां च॒ मां चा॑न्त॒राय॑ति । दु॒ष्वप्न्यं॒ तस्मिं॒छम॑लं दुरि॒तानि॑ च मृज्महे
ହେ ଦେବ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆଜି ଯେ କେହି ତୁମେ ଓ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ବାଧା ହୁଏ,—ତାହାର ଭିତରେ ଥିବା ଦୁଷ୍ୱପ୍ନ୍ୟ (ମନ୍ଦ ସ୍ୱପ୍ନଦୋଷ), ମଲିନ କଳଙ୍କ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁରିତ-ଦୁଃଖମାନଙ୍କୁ ଆମେ ପୋଛି ଦେଉଛୁ।
Mantra 59
मा प्र गा॑म प॒थो व॒यं मा य॒ज्ञादि॑न्द्र सो॒मिनः॑ । मान्त स्थु॑र्नो॒ अरा॑तयः
ଆମେ ପଥରୁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ନ ଯାଉ; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମପାନ କରୁଥିବା ଯଜମାନମାନେ ଆମେ ଯଜ୍ଞରୁ ଦୂରେ ନ ପଡ଼ୁ। ଦୁର୍ଭାବନାଧାରୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ଆମ ଭିତରେ ଦଢ଼ି ନ ରୁହନ୍ତୁ।
Mantra 60
यो य॒ज्ञस्य॑ प्र॒साध॑न॒स्तन्तु॑र्दे॒वेष्वात॑तः । तमाहु॑तमशीमहि
ଯେ ଯଜ୍ଞର ପ୍ରସାର ଓ ସାଧନକର୍ତ୍ତା, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ତନ୍ତୁ (ସୂତ୍ର) ଅଟେ—ସେଇ ଆହୁତିଦ୍ୱାରା ଅର୍ପିତ ଶକ୍ତିକୁ ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଉପଭୋଗ କରୁ।
Frequently Asked Questions
Rohita is the ruddy solar/royal power portrayed as a cosmic support: Heaven and Earth are said to rest upon him, so invoking him sacralizes a ruler’s central authority and stability.
Prosperity and consolidation—wealth, cattle, and secure acquisitions—along with superiority in battles and public contests, grounded in a cosmological claim that the realm stands firm like the worlds.
No fixed substance is mandatory in the verses provided, but a thread/cord can be used symbolically to enact the ‘cosmic thread’ (tantu) motif for stability and consolidated support.
Ask anything about Sukta 1 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.