Adhyaya 49

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्माच्छुक्रेश्वराद्गच्छेद्देवि लिंगं महाप्रभम् । शनैश्चरैश्वरंनाम महापातकनाशनम्

Īśvara bersabda: Oleh itu, wahai Devī, dari Śukreśvara hendaklah pergi kepada liṅga yang amat bercahaya bernama Śanaiścaraiśvara, yang memusnahkan bahkan dosa-dosa besar.

Verse 2

बुधेश्वरात्पश्चिमतो ह्यजादेव्यग्निगोचरे । तस्या धनुः पंचकेन नातिदूरे व्यवस्थितम्

Di sebelah barat Budheśvara, berhampiran api suci Ajādevī, ia terletak tidak jauh—pada jarak lima dhanu.

Verse 3

कल्पलिंगं महादेवि पूजितं देवदानवैः । छायापुत्रेण संतप्तं तपः परमदुष्करम्

Wahai Devi Mahā, inilah Kalpa-liṅga yang dipuja oleh para dewa dan dānava. Putera Chāyā telah menjalani tapa yang amat sukar di sana, terbakar oleh kepayahan.

Verse 4

अनादि निधनो देवो येन लिंगेऽवतारितः । प्राप्तवान्यो ग्रहेशत्वं भक्त्या शंभोः प्रसादतः

Sesiapa yang menurunkan dan menegakkan Tuhan yang tanpa awal dan tanpa kematian ke dalam liṅga itu, memperoleh kekuasaan sebagai penguasa planet-planet, melalui bhakti dan rahmat Śambhu.

Verse 5

यस्य दृष्ट्या बिभेति स्म देवासुरगणो महान् । न स कोऽप्यस्ति वै प्राणी ब्रह्मांडे सचराचरे

Dengan sekilas pandangannya sahaja, bala tentera besar para dewa dan asura pun gementar. Dalam alam semesta ini, yang bergerak dan yang tidak bergerak, tiada satu makhluk pun yang tidak berada di bawah kekuasaannya.

Verse 6

देवो वा दानवो वापि सौरिणा पीडितो न यः । शनिवारेण संपूज्य भक्त्या सौरीश्वरं शिवम्

Sama ada dewa atau dānava, sesiapa yang tidak lagi ditindas oleh Sauri (Śani), setelah dengan bhakti memuja Śiva sebagai Saurīśvara pada hari Sabtu, akan bebas daripada seksaan itu.

Verse 7

शमीपत्रैर्महादेवि तिलमाषगुडौदनैः । संतर्प्य तु विधानेन दद्यात्कृष्णं वृषं द्विजे

Wahai Mahādevī, setelah mempersembahkan dengan tertib untuk memuaskan (tarpana) dengan daun śamī, bijan, kacang hitam (māṣa), gula melaka, dan nasi masak, hendaklah—menurut aturan yang benar—menghadiahkan seekor lembu jantan hitam kepada seorang brāhmaṇa.

Verse 8

स्तुत्वा स्तोत्रैश्च विविधैः पुराणश्रुतिसंभवैः । अथ वैकेन देवेशः स्तोत्रेण परितोषितः

Setelah memuji-Nya dengan pelbagai himne yang bersumber daripada Purāṇa dan tradisi suci, maka Tuhan para dewa menjadi amat berkenan oleh satu himne yang khusus itu.

Verse 9

राज्ञा दशरथेनैव कृतेन तु बलीयसा । स्तुत्यः सौरीश्वरो देवः सर्वपीडोपशांतये

Himne yang amat berkuasa, yang digubah oleh Raja Daśaratha itu, sesungguhnya patut dilagukan sebagai pujian kepada Dewa Saurīśvara, demi meredakan segala penderitaan.

Verse 10

देव्यु वाच । कथं दशरथो राजा चक्रे शानैश्चरीं स्तुतिम् । कथं संतुष्टिमगमत्तस्य देवः शनैश्चरः

Devī bersabda: Bagaimanakah Raja Daśaratha menggubah sebuah himne kepada Śanaiścara? Dan bagaimanakah dewa Śanaiścara itu menjadi berkenan kepadanya?

Verse 11

ईश्वर उवाच । रघुवंशेऽति विख्यातो राजा दशरथो बली । चक्रवर्ती स विज्ञेयः सप्तद्वीपाधिपः पुरा

Īśvara bersabda: Dalam keturunan Raghu ada seorang raja perkasa bernama Daśaratha, amat masyhur. Ketahuilah bahawa baginda ialah seorang cakravartin, yang dahulu memerintah tujuh benua.

Verse 12

कृत्तिकांते शनिं कृत्वा दैवज्ञैर्ज्ञापितो हि सः । रोहिणीं भेद यित्वा तु शनिर्यास्यति सांप्रतम्

Baginda diberitahu oleh para ahli nujum bahawa: Śani, setelah mencapai penghujung Kṛttikā, kini dalam peredarannya akan melintasi (menembusi) Rohiṇī.

Verse 13

उक्तं शकटभेदं तु सुरासुरभयंकरम् । द्वादशाब्दं तु दुर्भिक्षं भविष्यति सुदारुणम्

Telah diumumkan bahawa peristiwa ‘Śakaṭabheda’ akan berlaku—menggerunkan para dewa dan asura—dan bahawa kebuluran yang amat dahsyat akan berlanjutan selama dua belas tahun.

Verse 14

एतच्छ्रुत्वा मुनेर्वाक्यं मंत्रिभिः सहितो नृपः । आकुलं तु जगद्दृष्ट्वा पौरजानपदादिकम्

Setelah mendengar kata-kata sang muni, raja bersama para menterinya memandang dunia yang bergolak: warga kota, penduduk desa, dan segala golongan lainnya.

Verse 15

वदंति सततं लोका नियमेन समागताः । देशाश्च नगर ग्रामा भयाक्रांताः समंततः । मुनीन्वसिष्ठप्रमुखान्पप्रच्छ च स्वयं नृपः

Orang ramai, berhimpun dengan tertib menurut aturan, terus-menerus memperkatakan bencana itu; seluruh negeri, kota dan desa di segenap penjuru dikuasai ketakutan. Lalu raja sendiri mendekati para resi, dengan Vasiṣṭha sebagai yang utama, dan bertanya.

Verse 16

दशरथ उवाच । समाधानं किमत्रास्ते ब्रूहि मे द्विज सत्तम

Daśaratha berkata: “Apakah penawar dalam perkara ini? Katakanlah kepadaku, wahai yang terbaik antara kaum dwija.”

Verse 17

वसिष्ठ उवाच । प्राजापत्ये च नक्षत्रे तस्मिन्भिन्ने कुतः प्रजाः । अयं योगो ह्यसाध्यस्तु ब्रह्मादींद्रादिभिः सुरैः

Vasiṣṭha berkata: “Apabila buruj yang berkaitan dengan Prajāpati itu telah terganggu, bagaimana makhluk dapat berkembang? Yoga perbintangan ini benar-benar tidak dapat diperbetulkan—bahkan oleh para dewa, bermula dengan Brahmā dan Indra.”

Verse 18

तदा संचिंत्य मनसा साहसं परमं महत् । समादाय धनुर्दिव्यं दिव्यैरस्त्रैः समन्वितम्

Kemudian, setelah merenung dalam hati, baginda menetapkan suatu perbuatan yang amat luar biasa dan berani; lalu menyandang busur ilahi yang lengkap dengan senjata-senjata kayangan.

Verse 19

रथमारुह्य वेगेन गतो नक्षत्रमंडलम् । रथं तु कांचनं दिव्यं मणिरत्नविभूषितम्

Baginda menaiki kereta lalu meluncur deras menuju lingkaran gugusan bintang. Kereta itu kereta ilahi berwarna emas, dihiasi permata dan ratna yang berharga.

Verse 20

ध्वजैश्च चामरैश्छत्रैः किंकिणैरथ शोभितम् । हंसवर्णहयैर्युक्तं महाकेतुसमन्वितम्

Ia tampak megah dengan panji-panji, kipas ekor yak (cāmara), payung kebesaran, serta loceng kecil yang berdenting; ditarik kuda putih laksana angsa, dan dimahkotai panji besar.

Verse 21

दीप्यमानो महारत्नैः किरीटमुकुटोज्ज्वलः । बभ्राज स तदाकाशे द्वितीय इव भास्करः

Menyala dengan permata agung, mahkota dan diadem baginda berkilau; di angkasa baginda bersinar laksana matahari kedua.

Verse 22

आकर्णं चापमापूर्य संहारास्त्रं नियोज्य च । कृत्तिकांते शनिं ज्ञात्वा प्रविश्य किल रोहिणीम्

Baginda menarik busur hingga ke telinga dan memasang senjata pemusnah; setelah mengenali Śani di hujung Kṛttikā, baginda pun benar-benar memasuki Rohiṇī.

Verse 23

दृष्ट्वा दशरथोऽस्याग्रे तस्थौ सभ्रुकुटीमुखः । संहारास्त्रं शनिर्दृष्ट्वा सुरासुरविमर्द्दनम्

Melihat dia berdiri di hadapannya, Daśaratha tetap di situ dengan wajah berkerut. Dan Śani, setelah melihat senjata pemusnah—yang menghancurkan dewa dan asura sekaligus—

Verse 24

हसित्वा तद्रयात्सौरिरिदं वचनमब्रवीत् । पौरुषं तव राजेंद्र परं रिपुभयंकरम्

Lalu Sauri, putera Surya (Śani), tertawa dan berkata: “Wahai raja segala raja, keberanianmu sungguh tertinggi, amat menggentarkan musuh.”

Verse 25

देवासुरमनुष्याश्च सिद्धविद्याधरोरगाः । मया विलोकिताः सर्वे भयं चाशु व्रजंति ते

Para dewa, asura, manusia, para Siddha, Vidyādhara dan para nāga—sesiapa yang sekadar kupandang, semuanya segera diliputi ketakutan.

Verse 26

तुष्टोहं तव राजेंद्र तपसा पौरुषेण च । वरं ब्रूहि प्रदास्यामि मनसा यदभीप्सितम्

Wahai raja segala raja, aku berkenan kepadamu kerana tapa dan keberanianmu. Nyatakanlah anugerah; akan kuberikan apa sahaja yang diingini hatimu.

Verse 27

दशरथ उवाच । रोहिणीं भेदयित्वा तु न गंतव्यं त्वया शने । सरितः सागरा यावद्यावच्चद्रार्कमेदिनी

Daśaratha berkata: “Wahai Śani, setelah menembusi Rohiṇī, janganlah engkau melangkah lebih jauh—selama sungai mengalir ke lautan, dan selama bulan, matahari serta bumi masih kekal.”

Verse 28

याचितं ते मया सौरे नान्य मिच्छामि ते वरम् । एवमुक्तः शनिः प्रादाद्वरं तस्मै तु शाश्वतम्

Wahai Sauri, inilah yang kupohon daripadamu; tiada aku mengingini anugerah lain daripadamu. Setelah demikian diperkatakan, Śani pun mengurniakan kepadanya anugerah itu—kekal dan abadi.

Verse 29

प्राप्यैवं तु वरं राजा कृतकृत्योऽभवत्तदा । पुनरेवाब्रवीत्सौरिर्वरं वरय सुव्रत

Setelah memperoleh anugerah itu, raja pun berasa segala hajatnya telah sempurna. Namun Sauri berkata lagi: “Pilihlah satu lagi anugerah, wahai engkau yang berikrar mulia.”

Verse 30

प्रार्थयामास हृष्टात्मा वरमेवं शनेस्तदा । न भेत्तव्यं च शकटं त्वया भास्करनंदन

Kemudian, dengan hati yang bersukacita, baginda memohon anugerah ini daripada Śani: “Wahai putera Bhāskara, janganlah engkau sekali-kali memecahkan Śakaṭa (pedati) itu.”

Verse 31

द्वादशाब्दं तु दुर्भिक्षं न कर्तव्यं कदाचन । कीर्तिरेषा मदीया च त्रैलोक्ये विचरिष्यति

“Janganlah sekali-kali ditimpakan kebuluran selama dua belas tahun—pada bila-bila masa pun. Dan kemasyhuran ini milikku akan berkelana di seluruh tiga alam.”

Verse 32

ईश्वर उवाच । वरद्वयं ततः प्राप्य हृष्टरोमा स पार्थिवः । रथोपरि धनुर्मुक्त्वा भूत्वा चैव कृतांजलिः

Īśvara bersabda: Setelah memperoleh dua anugerah itu, raja tersebut meremang bulu romanya kerana sukacita. Ia meletakkan busurnya di atas rata, lalu berdiri dengan kedua telapak tangan dirapatkan dalam sembah hormat.

Verse 33

ध्यात्वा सरस्वतीं देवीं गणनाथं विनायकम् । राजा दशरथः स्तोत्रं सौरेरिदमथाकरोत्

Setelah bermeditasi kepada Dewi Sarasvatī dan Gaṇanātha Vināyaka, Raja Daśaratha pun menggubah kidung pujian suci ini kepada Sauri (Śani).

Verse 34

राजोवाच । नमो नीलमयूखाय नीलोत्पलनिभाय च । नमो निर्मांसदेहाय दीर्घश्मश्रुजटाय च

Raja bersabda: Sembah sujud kepada-Mu yang sinarnya biru gelap, yang serupa teratai biru. Sembah sujud kepada-Mu yang tubuhnya kurus tanpa daging, yang berjanggut panjang dan berambut gimbal (jaṭā).

Verse 35

नमो विशालनेत्राय शुष्कोदरभयान क । नमः परुषगात्राय स्थूलरोमाय वै नमः

Sembah sujud kepada-Mu yang bermata lebar, menggerunkan dengan perut yang kering. Sembah sujud lagi kepada-Mu yang anggota tubuhnya kasar, kepada-Mu yang berbulu tebal.

Verse 36

नमो नित्यं क्षुधार्त्ताय नित्यतप्ताय वै नमः । नमः कालाग्निरूपाय कृतांतक नमोस्तु ते

Sembah sujud senantiasa kepada-Mu yang selalu tersiksa oleh lapar, sembah sujud kepada-Mu yang selalu terpanggang panas. Sembah sujud kepada-Mu yang berwujud api Kala (Waktu); wahai Kṛtāntaka, kepada-Mu segala sembah sujud.

Verse 37

नमो दीर्घाय शुष्काय कालदृष्टे नमोऽस्तु ते । नमस्ते कोटराक्षाय दुर्निरीक्ष्याय वै नमः

Sembah sujud kepada-Mu yang tinggi dan kering layu; wahai yang pandangannya adalah Kala (Waktu) sendiri, sembah sujud kepada-Mu. Sembah sujud kepada-Mu yang bermata cekung, sukar ditatap—sembah sujud sesungguhnya.

Verse 38

नमो घोराय रौद्राय भीषणाय करा लिने । नमस्ते सर्वभक्षाय वलीमुख नमोऽस्तु ते

Sembah sujud kepada Yang menggerunkan, yang garang, yang dahsyat—wahai yang menggenggam pedang di tangan. Sembah sujud kepada-Mu, pemakan segala; wahai Valīmukha, sembah sujud kepada-Mu.

Verse 39

सूर्यपुत्र नमस्तेऽस्तु भास्करे भयदायक । अधोदृष्टे नमस्तुभ्यं वपुःश्याम नमोऽस्तु ते

Wahai Putera Surya, sembah sujud kepada-Mu—wahai Bhāskara, yang menimbulkan gentar bagi yang zalim. Wahai yang memandang ke bawah, sembah sujud kepada-Mu; wahai yang bertubuh gelap, sembah sujud kepada-Mu.

Verse 40

नमो मन्दगते तुभ्यं निस्त्रिंशाय नमोनमः । नमस्त उग्ररूपाय चण्डतेजाय ते नमः

Sembah sujud kepada-Mu yang bergerak perlahan; sembah sujud berulang-ulang kepada-Mu yang menghunus pedang. Sembah sujud kepada-Mu yang berwajah menggerunkan; kepada-Mu yang bercahaya garang, sembah sujud.

Verse 41

तपसा दग्धदेहाय नित्यं योगरताय च । नमस्ते ज्ञाननेत्राय कश्यपात्मजसूनवे

Sembah sujud kepada-Mu yang tubuhnya hangus oleh tapa, dan yang sentiasa tekun dalam yoga. Sembah sujud kepada-Mu yang matanya adalah kebijaksanaan, wahai putera keturunan Kaśyapa.

Verse 42

तुष्टो ददासि वै राज्यं रुष्टो हरसि तत्क्षणात् । देवासुरमनुष्याश्च पशुपक्षिसरीसृपाः

Apabila Engkau berkenan, Engkau mengurniakan kedaulatan; apabila Engkau murka, Engkau merampasnya seketika. Para dewa, asura dan manusia—binatang, burung dan segala yang melata—semuanya berada di bawah kuasa-Mu.

Verse 43

त्वया विलोकिताः सौरे दैन्यमाशु व्रजंति च । ब्रह्मा शक्रो यमश्चैव ऋषयः सप्ततारकाः

Wahai Saura (Śani, Zuhal), sesiapa yang terkena pandanganmu segera jatuh ke dalam kesengsaraan. Bahkan Brahmā, Śakra (Indra), Yama, dan para ṛṣi—Tujuh Bintang—juga tidak terlepas daripada pengaruhmu.

Verse 44

राज्यभ्रष्टाश्च ते सर्वे तव दृष्ट्या विलोकिताः । देशाश्च नगरग्रामा द्वीपाश्चैवाद्रयस्तथा

Semua yang dipandang oleh tatapanmu jatuh tersingkir daripada kerajaan. Negeri-negeri, kota dan desa, pulau-pulau, dan juga gunung-ganang—semuanya berada di bawah pengaruhmu.

Verse 45

रौद्रदृष्ट्या तु ये दृष्टाः क्षयं गच्छंति तत्क्षणात्

Sesiapa yang dipandang dengan tatapan garang akan binasa pada saat itu juga.

Verse 46

प्रसादं कुरु मे सौरे वरार्थेऽहं तवाश्रितः । सौरे क्षमस्वापराधं सर्वभूतहिताय च

Wahai Saura, putera Sūrya, limpahkanlah rahmat kepadaku. Demi memohon anugerah, aku berlindung padamu. Wahai Saura, ampunilah juga kesalahanku—demi kesejahteraan semua makhluk.

Verse 47

ईश्वर उवाच । एवं स्तुतस्तदा सौरी राज्ञा दशरथेन च । महराजः शनिर्वाक्यं हृष्टरो माऽब्रवीदिदम्

Īśvara bersabda: Demikianlah pada waktu itu, setelah dipuji oleh Raja Daśaratha, Saura (Śani) sang Maharaja, dengan hati gembira, mengucapkan kata-kata ini.

Verse 48

शनिरुवाच । तुष्टोऽहं तव राजेन्द्र स्तवेनानेन सुव्रत । वरं ब्रूहि प्रदास्यामि स्वेच्छया रघुनंदन

Śani bersabda: Wahai tuan segala raja, wahai insan berikrar mulia, aku berkenan kepadamu melalui kidung pujian ini. Nyatakanlah suatu anugerah—akan aku kurniakan dengan kehendakku sendiri, wahai kebanggaan keturunan Raghu.

Verse 49

दशरथ उवाच । अद्यप्रभृति पिंगाक्ष पीडा कार्या न कस्यचित् । देवासुरमनुष्याणां पशुपक्षिसरीसृपाम्

Daśaratha berkata: Mulai hari ini, wahai yang bermata kekuningan, janganlah ditimpakan penderitaan kepada sesiapa pun—baik para dewa, asura, manusia, binatang, burung, mahupun makhluk melata.

Verse 50

शनिरुवाच । ग्रहाणां दुर्ग्रहो ज्ञेयो ग्रहपीडां करोम्यहम् । अदेयं प्रार्थितं राजन्किंचिद्युक्तं ददाम्यहम्

Śani bersabda: Ketahuilah, antara segala graha, akulah yang paling sukar dikekang; akulah yang menimpakan sengsara pengaruh planet. Apa yang tidak wajar diberi, walau diminta, tidak dapat aku kurniakan; namun, wahai raja, akan aku berikan sesuatu yang patut.

Verse 51

त्वया प्रोक्तं मम स्तोत्रं ये पठि ष्यंति मानवाः । पुरुषाश्च स्त्रियो वापि मद्भयेनोपपीडिताः

Himne kepadaku yang engkau gubah itu—sesiapa yang membacanya, sama ada lelaki atau perempuan, ketika ditindas oleh rasa takut terhadapku,

Verse 52

देवासुरमनुष्यास्तु सिद्धविद्याधरोरगाः । मृत्युस्थाने स्थितो वापि जन्मप्रांतगतस्तथा

—sama ada mereka dewa, asura, manusia, para Siddha, Vidyādhara atau Nāga; sekalipun berada di tempat maut, atau telah sampai ke batas hayat—

Verse 53

एककालं द्विकालं वा तेषां श्रेयो ददाम्यहम् । पूजयित्वा जपेत्स्तोत्रं भूत्वा चैव कृतांजलिः

Sama ada sekali sehari atau dua kali sehari, Aku mengurniakan kesejahteraan kepada mereka. Setelah bersembahyang dan memuja, hendaklah ia melafazkan stotra sebagai japa, berdiri dengan tangan dirapatkan penuh hormat.

Verse 54

तस्य पीडां न चैवाहमिह कुर्यां कदाचन । जन्मस्थाने स्थितो वापि मृत्युस्थाने स्थितोऽपि च

Dan di sini Aku tidak akan sekali-kali menimpakan penderitaan kepada orang itu—sama ada dia berada di tempat kelahiran atau pun berada di tempat kematian.

Verse 55

जन्मऋक्षे च लग्ने च दशास्वंतर्दशासु च । रक्षामि सततं तस्य पीडां चान्यग्रहस्य च

Pada saat bintang kelahiran dan lagna, serta sepanjang mahadasha dan antardasha, Aku senantiasa melindungi bhakta itu daripada segala kesusahan—sama ada datang daripada-Ku atau daripada mana-mana graha (kuasa planet) yang lain.

Verse 56

अनेनैव प्रकारेण र्पाडामुक्तस्त्वसौ भवेत् । एतत्प्रोक्तं मया दत्तं वरं च रघुनंदन

Dengan cara inilah, dia benar-benar terbebas daripada penderitaan. Inilah yang telah Aku nyatakan, dan inilah juga anugerah yang Aku kurniakan, wahai kegembiraan keturunan Raghu.

Verse 57

ईश्वर उवाच । वरद्वयं च संप्राप्य राजा दशरथः पुरा । मेने कृतार्थमात्मानं नमस्कृत्य शनैश्चरम्

Īśvara bersabda: Pada zaman dahulu, Raja Daśaratha setelah memperoleh dua anugerah itu menganggap dirinya telah sempurna. Lalu dengan penuh hormat, baginda menunduk dan memberi sembah kepada Śanaiścara.

Verse 58

शनिं स्तुत्वाऽभ्यनुज्ञातो रथमारुह्य वीर्यवान् । स्वस्थानं गतवान्राजा पूज्यमानो दिवौकसैः

Setelah memuji Dewa Śani dan memperoleh izin untuk berangkat, raja yang gagah perkasa menaiki keretanya lalu kembali ke kediamannya sendiri, dimuliakan oleh para dewa penghuni kayangan.

Verse 59

य इदं प्रातरुत्थाय सौरिवारे पठेन्नरः । सर्वग्रहोद्भवा पीडा न भवेद्भुवि तस्य तु

Sesiapa yang bangun awal pagi dan membaca ini pada hari Sauri (Sabtu), maka selama hidup di bumi, penderitaan yang timbul daripada mana-mana planet tidak akan menimpanya.

Verse 60

शनैश्चरं स्मरेद्देवं नित्यं भक्तिसमन्वितः । पूजयित्वा पठेत्स्तोत्रं तस्य तुष्यति भास्करिः

Hendaklah seseorang setiap hari mengingati Dewa Śanaiścara dengan bhakti; setelah bersembahyang, bacalah himne itu—maka Bhāskarī, kuasa Surya, akan berkenan kepadanya.

Verse 61

इति ते कथितं देवि माहात्म्यं शनिदैवतम् । सर्वपापोपशमनं सर्वकामफलप्रदम्

Demikianlah, wahai Dewi, telah kukhabarkan kepadamu kemuliaan Dewa Śani—yang menenangkan segala dosa dan menganugerahkan hasil bagi setiap hajat yang benar.