Adhyaya 50

Verse 1

सूत उवाच । इदं स्कांदमहं श्रुत्वा काशीखंडमनुत्तमम् । नितरां परितृप्तोस्मि हृदि चापि विधारितम्

Sūta berkata: Setelah aku mendengar Kāśīkhaṇḍa yang tiada bandingnya daripada Skanda Purāṇa ini, aku amat puas dan tenteram; dan aku pun telah meneguhkannya dalam hati.

Verse 2

अनुक्रमणिकाध्यायं तथा माहात्म्यमुत्तमम् । पाराशर्य समाचक्ष्व यथापूर्वमिदं भवेत्

“Wahai Pārāśarya, putera Parāśara, jelaskanlah bab Anukramaṇikā yang menjadi daftar isi, serta Māhātmya yang tertinggi ini, agar ia dapat dipersembahkan di sini tepat seperti dahulu.”

Verse 3

व्यास उवाच । सूतावधेहि धर्मात्मञ्जातूकर्ण्य निशामय । शुकवैशंपायनाद्याः शृण्वंत्वपि च बालकाः

Vyāsa berkata: “Wahai Sūta, insan yang berjiwa dharma—dengarlah, wahai Jātūkarṇya. Biarlah Śuka, Vaiśaṃpāyana dan yang lain-lain, bahkan para pelajar muda, turut mendengarnya.”

Verse 4

अनुक्रमणिकाध्यायं माहात्म्यं चापि खंडजम् । प्रवक्ष्याम्यघनाशाय महापुण्यप्रवर्धनम्

“Aku akan mengisytiharkan bab Anukramaṇikā dan juga Māhātmya yang lahir dalam Khaṇḍa ini—yang memusnahkan dosa dan sangat menambah kebajikan.”

Verse 5

विंध्यनारदसंवादः प्रथमे परिकीर्तितः । सत्यलोकप्रभावश्च द्वितीयः समुदाहृतः

“Dalam bab pertama, diceritakan dialog antara Vindhya dan Nārada; dalam bab kedua, dihuraikan keagungan dan daya Satyaloka.”

Verse 6

अगस्तेराश्रमपदे देवानामागमस्ततः । पतिव्रता चरित्रं च प्रस्थानं कुंभसंभवः

Kemudian diceritakan kedatangan para dewa ke pertapaan Agastya; kisah seorang isteri yang setia-berkaul (pativratā); serta keberangkatan resi yang lahir dari kendi, Agastya.

Verse 7

तीर्थप्रशंसा च ततः सप्तपुर्यस्ततः स्मृताः । संयमिन्याः स्वरूपं च ब्रध्नलोकस्ततः परम्

Sesudah itu dipuji kemuliaan tīrtha-tīrtha suci; kemudian diingati tujuh kota suci yang masyhur; lalu dijelaskan hakikat Saṃyaminī; dan seterusnya alam yang bernama Bradhnaloka.

Verse 8

इंद्राग्न्योर्लोकसंप्राप्तिस्ततश्च शिवशर्मणः । अग्नेः समुद्भवस्तस्मात् क्रव्याद्वरुणसंभवः

Kemudian diceritakan pencapaian alam Indra dan Agni; lalu kisah Śivaśarman; sesudah itu penampakan yang lahir dari Agni; dan daripadanya asal-usul Kravyāda serta Varuṇa.

Verse 9

गंधवत्यलकापुर्योरीशयोस्तु समुद्भवः । चंद्रलोकपरिप्राप्तिः शिवशर्मद्विजन्मनः

Kemudian dihuraikan asal-usul para penguasa Gandhavatī dan Alakāpurī; serta pencapaian sepenuhnya alam Bulan oleh dwija Śivaśarman.

Verse 10

उडुलोक कथा तस्मात्ततः शुक्रसमुद्भवः । माहेय गुरुसौरीणां लोकानां वर्णनं ततः

Sesudah itu datang kisah Uḍuloka; kemudian asal-usul Śukra; dan seterusnya huraian tentang alam Māheya, Guru (Bṛhaspati), serta Saurī (Śani).

Verse 11

सप्तर्षीणां ततो लोका ध्रुवस्य च तपस्ततः । ततो ध्रुवपदप्राप्तिर्ध्रुवलोक स्थितिस्ततः

Kemudian dihuraikan alam-alam Tujuh Ṛṣi; kemudian tapa (tapas) Dhruva; kemudian pencapaian Dhruva akan kedudukan kekal; dan sesudah itu, kebersemayamannya di Dhruvaloka.

Verse 12

दर्शनं सत्यलोकस्य तस्य वै शिवशर्मणः । चतुर्भुजाभिषेकश्च निर्वाणं शिवशर्मणः

Bagi bhakta bernama Śivaśarman, ada penglihatan Satyaloka; ada juga upacara abhiṣeka yang menganugerahkan rupa ilahi berlengan empat; dan akhirnya, bagi Śivaśarman, ada pembebasan (nirvāṇa).

Verse 13

स्कंदागस्त्योश्च संवादो मणिकर्ण्याः समुद्भवः । ततस्तु गंगामाहात्म्यं ततो दशहरास्तवः

Kemudian (disebutkan) dialog antara Skanda dan Agastya; kisah kemunculan Maṇikarṇī; sesudah itu kemuliaan (māhātmya) Sungai Gaṅgā; dan kemudian himne-himne Daśaharā.

Verse 14

प्रभावश्चापि गंगाया गंगानामसहस्रकम् । वाराणस्याः प्रशंसाथ भैरवाविर्भवस्ततः

Juga (disebutkan) keagungan kuasa Gaṅgā, serta “Gaṅgā-nāma-sahasra”, seribu nama Gaṅgā; kemudian pujian bagi Vārāṇasī; dan sesudah itu penampakan Bhairava.

Verse 15

दंडपाणेः समुद्भूतिर्ज्ञानवाप्युद्भवस्ततः । आख्यानं च कलावत्याः सदाचारस्ततः परम्

Kemudian (disebutkan) kisah kemunculan Daṇḍapāṇi; sesudah itu asal-usul Jñānavāpī; riwayat Kalāvatī; dan setelahnya ajaran tentang sadācāra, yakni tata laku yang benar.

Verse 16

ब्रह्मचारि प्रकरणं ततः स्त्रीलक्षणानि च । कृत्याकृत्यप्रकरणमविमुक्तेशवर्णनम्

Kemudian datang bahagian tentang disiplin brahmacarya (hidup suci); serta ciri-ciri wanita; bahagian tentang apa yang patut dilakukan dan apa yang harus dijauhi; dan huraian tentang Avimukteśa.

Verse 17

ततो गृहस्थधर्माश्च ततो योगनिरूपणम् । कालज्ञानं ततः प्रोक्तं दिवोदासस्य वर्णनम्

Kemudian (datang) kewajipan dharma bagi grihastha (ketua rumah tangga); lalu huraian tentang yoga. Seterusnya diajarkan pengetahuan tentang kala (waktu mujur), dan selepas itu kisah Divodāsa.

Verse 18

काश्याश्च वर्णनं तस्माद्योगिनीवर्णनं ततः । लोलार्कस्य समाख्यानमुत्तरार्ककथा ततः

Sesudah itu ialah huraian tentang Kāśī; kemudian huraian tentang para Yoginī. Seterusnya kisah lengkap Lolārka, dan selepas itu naratif Uttarārka.

Verse 19

सांबादित्यस्य महिमा द्रुपदादित्य शंसनम् । ततस्तु गरुडाख्यानमरुणार्कादयस्ततः

Kemudian (datang) kemuliaan Sāmbāditya; serta pujian kepada Drupadāditya. Selepas itu kisah Garuḍa, dan kemudian riwayat Aruṇārka serta manifestasi suria yang lain.

Verse 20

दशाश्वमेधिकं तीर्थं मंदराच्च गणागमः । पिशाचमोचनाख्यानं गणेशप्रेषणं ततः

Kemudian (datang) tirtha suci bernama Daśāśvamedhika; dan kedatangan para gaṇa Śiva dari Mandara. Seterusnya kisah pembebasan daripada piśāca, dan selepas itu perutusan (pengutusan) Gaṇeśa.

Verse 21

मायागणपतेश्चाथ ढुंढिप्रादुर्भवस्ततः । विष्णुमायाप्रपंचोथ दिवोदासविसर्जनम्

Kemudian diceritakan perihal Māyāgaṇapati; sesudah itu penampakan Ḍhuṃḍhi. Seterusnya tersingkaplah jalinan māyā Viṣṇu, dan kemudian berlakulah keberangkatan (pemergian) Divodāsa.

Verse 22

ततः पंचनदोत्पत्तिर्बिंदुमाधवसंभवः । ततो वैष्णवतीर्थानां माहात्म्यपरिवर्णनम्

Kemudian diceritakan kemunculan Pañcanada serta penampakan Bindumādhava. Sesudah itu dihuraikan dengan penuh pujian kemuliaan tīrtha-tīrtha Vaiṣṇava di Kāśī.

Verse 23

प्रयाणं मंदरात्काशीं वृषभध्वजशूलिनः । जैगीषव्येन संवादो ज्येष्ठस्थाने महेशितुः

Kemudian diceritakan perjalanan Tuhan Pemegang Trisula, yang panjinya bergambar lembu, dari Mandara ke Kāśī; serta dialog dengan Jaigīṣavya di Jyeṣṭhasthāna, tempat suci Maheśvara.

Verse 24

ततः क्षेत्ररहस्यस्य कथनं पापनाशनम् । अथातः कंदुकेशस्य व्याघ्रेशस्य समुद्भवः

Kemudian disampaikan penjelasan rahsia Kṣetra suci (Kāśī) yang memusnahkan dosa. Sesudah itu diceritakan asal-usul Kaṇḍukeśa dan Vyāghreśa.

Verse 25

ततः शैलेश्वरकथा रत्नेशस्य च दर्शनम् । कृत्तिवासः समुत्पत्तिस्ततश्चायतनागमः

Kemudian menyusul kisah Śaileśvara dan darśana (penglihatan suci) Ratneśa. Setelah itu diceritakan asal-usul Kṛttivāsa, dan seterusnya tradisi mengenai āyatana, yakni tempat suci/kuil.

Verse 26

देवतानामधिष्ठानं दुर्गासुरपराक्रमः । दुर्गाया विजयश्चाथ तत ओंकारवर्णनम्

Kemudian dihuraikan singgahsana suci para dewa, serangan dahsyat Durgā-asura, serta kemenangan Dewi Durgā; dan sesudah itu, penjelasan tentang Oṃkāra (Om) dipaparkan.

Verse 27

पुनरोंकारमाहात्म्यं त्रिलोचनसमुद्भवः । त्रिलोचनप्रभावोथ केदाराख्यानमेव च

Sekali lagi dinyatakan keagungan Oṃkāra, kemunculan Trilocana, kekuatan Trilocana; serta turut diceritakan kisah Kedāra.

Verse 28

ततो धर्मेशमहिमा ततः पक्षिकथा शुभा । ततो विश्वभुजाख्यानं दुर्दमस्य कथा ततः

Kemudian datang kemuliaan Dharmeśa; kemudian sebuah kisah burung yang membawa keberkatan; kemudian riwayat Viśvabhuja; dan sesudah itu kisah Durdama.

Verse 29

ततो वीरेश्वराख्यानं वीरेश महिमा पुनः । गंगातीर्थैश्च संयुक्ता कामेश महिमा ततः

Kemudian diriwayatkan kisah Vīreśvara, dan sekali lagi kemuliaan Vīreśa; lalu, berkaitan dengan tīrtha-tīrtha Sungai Gaṅgā, datanglah keagungan Kāmeśa.

Verse 30

विश्वकर्मेश महिमा दक्षयज्ञसमुद्भवः । सत्या देहविसर्गश्च ततो दक्षेश्वरोद्भवः

Kemudian diumumkan keagungan Viśvakarmeśa, kemunculan yang terkait dengan yajña Dakṣa, serta Satī melepaskan jasadnya; dan sesudah itu terserlah manifestasi Dakṣeśvara.

Verse 31

ततो वै पार्वतीशस्य महिम्नः परिकीर्तनम् । गंगेशस्याथ महिमा नर्मदेशसमुद्भवः

Kemudian diperdendangkanlah kebesaran Pārvatīśa (Śiva, Tuhan Pārvatī); sesudah itu kemuliaan Gaṅgeśa, serta kisah asal-usul yang terkait dengan bumi Narmadā.

Verse 32

सतीश्वरसमुत्पत्तिरमृतेशादि वणर्नम् । व्यासस्य हि भुजस्तंभो व्यासशापविमोक्षणम्

Di sini diceritakan menurut tertib: asal-usul Satīśvara; huraian tentang Amṛteśa dan penampakan suci yang lain; peristiwa lengan Vyāsa menjadi kaku; serta pembebasan daripada sumpahan Vyāsa—semuanya menzahirkan kemuliaan tirtha-tirtha Kāśī.

Verse 33

क्षेत्रतीर्थकदंबं च मुक्तिमंडप संकथा । विश्वेशाविर्भवश्चाथ ततो यात्रापरिक्रमः

Dihuraikan gugusan tempat suci dan tīrtha di medan suci (Kāśī), beserta kisah Mukti-maṇḍapa; kemudian diceritakan penampakan Viśveśa, dan sesudah itu dijelaskan perjalanan mengelilingi ziarah (yātrā-parikramā).

Verse 34

एतदाख्यानशतकं क्रमेण परिकीर्तितम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वखंड श्रुतेः फलम् । अनुक्रमणिकाध्यायेप्यस्ति यात्रापरिक्रमः

Demikianlah “seratus kisah” ini telah diperdengarkan menurut urutan; dengan sekadar mendengarnya sahaja, seseorang memperoleh buah pahala seolah-olah telah mendengar semua bahagian. Bahkan dalam bab anukramaṇikā (senarai kandungan) pun termuat juga yātrā-parikramā, iaitu litar ziarah.

Verse 35

सूत उवाच । यात्रा परिक्रमं ब्रूहि जनानां हितकाम्यया । यथावत्सिद्धिकामानां सत्यवत्याः सुतोत्तम

Sūta berkata: Wahai putera terbaik Satyavatī, demi kesejahteraan manusia dengan belas kasih, jelaskanlah dengan sempurna yātrā-parikramā, iaitu litar ziarah, agar mereka yang mendambakan kejayaan dan kesempurnaan dapat mengikutinya dengan benar.

Verse 36

व्यास उवाच । निशामय महाप्राज्ञ लोमहर्षण वच्मि ते । यथा प्रथमतो यात्रा कर्तव्या यात्रिकैर्मुदा

Vyāsa bersabda: Dengarlah, wahai Lomaharṣaṇa yang amat bijaksana; akan kukhabarkan kepadamu bagaimana sejak awal para peziarah hendak melaksanakan yātrā dengan sukacita.

Verse 37

सचैलमादौ संस्नाय चक्रपुष्करिणीजले । संतर्प्यदेवासपितॄन्ब्राह्मणांश्च तथार्थिनः

Mula-mula, walaupun masih berpakaian, hendaklah mandi di air Cakrapuṣkariṇī; kemudian lakukan tarpana untuk menyenangkan para dewa dan para leluhur, serta berikan dana kepada para brāhmaṇa dan orang yang memerlukan.

Verse 38

आदित्यं द्रौपदीं विष्णुं दंडपाणिं महेश्वरम् । नमस्कृत्य ततो गच्छेद्द्रष्टुं ढुंढिविनायकम्

Setelah bersujud hormat kepada Āditya, Draupadī, Viṣṇu, Daṇḍapāṇi dan Maheśvara, hendaklah ia kemudian pergi untuk menatap Ḍhuṃḍhivināyaka.

Verse 39

ज्ञानवापीमुपस्पृश्य नंदिकेशं ततोर्चयेत् । तारकेशं ततोभ्यर्च्य महाकालेश्वरं ततः

Sesudah menyentuh dan menyucikan diri (ācaman) dengan air Jñānavāpī, hendaklah ia memuja Nandikeśa; kemudian setelah memuja Tārakeśa, seterusnya memuja Mahākāleśvara.

Verse 40

ततः पुनर्दंडपाणिमित्येषा पंचतीर्थिका

Kemudian kembali lagi kepada Daṇḍapāṇi—itulah yang dinamakan rangkaian ‘pañca-tīrtha’, iaitu ziarah lima tīrtha.

Verse 41

दैनंदिनी विधातव्या महाफलमभीप्सुभिः । ततो वैश्वेश्वरी यात्रा कार्या सर्वार्थ सिद्धिदा

Sesiapa yang menginginkan buah pahala yang agung hendaklah menjadikannya disiplin harian; kemudian lakukanlah ziarah Vaiśveśvarī, kerana ia menganugerahkan kejayaan segala tujuan.

Verse 42

द्विसप्तायतनानां च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । कृष्णां प्रतिपदं प्राप्य भूतावधि यथाविधि

Dengan usaha bersungguh-sungguh hendaklah dilakukan ziarah ke empat belas tempat suci. Setelah tiba pada pratipad, iaitu hari pertama paruh gelap bulan, lakukanlah menurut tatacara dan teruskan hingga tempoh yang ditetapkan.

Verse 43

अथवा प्रतिभूतं च क्षेत्रसिद्धिमभीप्सुभिः । तत्तत्तीर्थकृतस्नानस्तत्तल्लिंगकृतार्चनः

Atau sebagai jalan yang berkesan: sesiapa yang menginginkan kesempurnaan di medan suci (Kāśī) hendaklah mandi suci di setiap tīrtha dan melakukan pemujaan pada setiap liṅga yang berkenaan.

Verse 44

मौनेन यात्रां कुर्वाणः फलं प्राप्नोति यात्रिकः । ओंकारं प्रथमं पश्येन्मत्स्योदर्यां कृतोदकः

Jemaah yang menunaikan ziarah dalam diam akan memperoleh buahnya. Mula-mula hendaklah ia menatap Oṃkāra, setelah menyempurnakan upacara air di Matsyodarī.

Verse 45

त्रिविष्टपं महादेवं ततो वै कृत्तिवाससम् । रत्नेशं चाथ चंद्रेशं केदारं च ततो व्रजेत्

Kemudian hendaklah pergi ke Triviṣṭapa Mahādeva, dan sesudah itu ke Kṛttivāsa. Seterusnya ke Ratneśa, kemudian ke Candraśa, dan selepas itu menuju ke Kedāra.

Verse 46

धर्मेश्वरं च वीरेशं गच्छेत्कामेश्वरं ततः । विश्वकर्मेश्वरं चाथ मणिकर्णीश्वरं ततः

Hendaklah seseorang pergi ke Dharmeśvara dan Vīreśa; kemudian ke Kāmeśvara. Sesudah itu berziarah ke Viśvakarmeśvara, dan seterusnya ke Maṇikarṇīśvara.

Verse 47

अविमुक्तेश्वरं दृष्ट्वा ततो विश्वेशमर्चयेत् । एषा यात्रा प्रयत्नेन कर्तव्या क्षेत्रवासिना

Setelah menatap Avimukteśvara, hendaklah kemudian menyembah Viśveśa. Ziarah suci ini wajib dilakukan dengan bersungguh-sungguh oleh sesiapa yang tinggal di kṣetra suci (Kāśī).

Verse 48

यस्तु क्षेत्रमुषित्वा तु नैतां यात्रां समाचरेत् । विघ्नास्तस्योपतिष्ठंते क्षेत्रोच्चाटनसूचकाः

Namun sesiapa yang tinggal di kṣetra suci tetapi tidak menunaikan ziarah ini—rintangan akan menimpanya, sebagai petanda bahawa dia bakal disingkirkan dari kṣetra.

Verse 49

अष्टायतन यात्रान्या कर्तव्या विघ्रशांतये । दक्षेशः पार्वतीशश्च तथा पशुपतीश्वरः

Bagi menenangkan rintangan, satu lagi ziarah—ziarah ke lapan tempat suci—hendaklah dilakukan: Dakṣeśa, Pārvatīśa, dan juga Paśupatīśvara.

Verse 50

गंगेशो नर्मदेशश्च गभस्तीशः सतीश्वरः । अष्टमस्तारकेशश्च प्रत्यष्टमि विशेषतः

Gaṅgeśa, Narmadeśa, Gabhastīśa dan Satīśvara; dan sebagai yang kelapan, Tārakeśa—terutama hendaklah diziarahi pada setiap hari aṣṭamī (hari lunar ke-8).

Verse 51

दृश्यान्येतानि लिंगानि महापापोपशांतये । अपरापि शुभा यात्रा योगक्षेमकरी सदा

Liṅga-liṅga ini wajar dipandang untuk meredakan dosa-dosa besar. Ada pula satu lagi ziarah yang suci dan bertuah, yang sentiasa menganugerahkan kesejahteraan, keselamatan, dan kemakmuran rohani.

Verse 52

सर्वविघ्रोपहंत्री च कर्तव्या क्षेत्रवासिभिः । शैलेशं प्रथमं वीक्ष्य वरणास्नानपूर्वकम्

Upacara ini—penghapus segala rintangan—hendaklah dilakukan oleh para penghuni kṣetra suci (Kāśī). Mula-mula pandanglah Śaileśa, sesudah mandi terlebih dahulu di sungai Varaṇā.

Verse 53

स्नानं तु संगमे कृत्वा द्रष्टव्यः संगमेश्वरः । स्वलीन तीर्थे सुस्नातः पश्येत्स्वलीनमीश्वरम्

Sesudah mandi di tempat pertemuan sungai, hendaklah dilihat Saṅgameśvara. Setelah mandi dengan sempurna di tīrtha Svalīna, hendaklah memandang Tuhan Svalīna.

Verse 54

स्नात्वा मंदाकिनी तीर्थे द्रष्टव्यो मध्यमेश्वरः । पश्येद्धिरण्यगर्भेशं तत्र तीर्थे कृतोदकः

Setelah mandi di tīrtha Mandākinī, hendaklah dilihat Madhyameśvara. Sesudah mempersembahkan upacara air di tīrtha itu, hendaklah memandang Hiraṇyagarbheśa.

Verse 55

मणिकर्ण्यां ततः स्नात्वा पश्येदीशानमीश्वरम् । ततः कूपमुपस्पृश्य गोप्रेक्षमवलोकयेत्

Kemudian, setelah mandi di Maṇikarṇī, hendaklah memandang Tuhan Īśāna. Sesudah itu, menyentuh (mengambil air) di perigi, hendaklah menatap Goprekṣa.

Verse 56

कापिलेय ह्रदे स्नात्वा वीक्षेत वृषभध्वजम् । उपशांतशिवं पश्येत्तत्कूपविहितोदकः

Setelah mandi suci di tasik Kāpileya, hendaklah seseorang menatap Vṛṣabhadhvaja (Śiva, yang berpanji lembu). Sesudah melaksanakan upacara air menurut telaga itu, hendaklah ia menyaksikan Upaśāntaśiva.

Verse 57

पंचचूडाह्रदे स्नात्वा ज्येष्ठस्थानं ततोर्चयेत् । चतुःसमुद्रकूपे तु स्नात्वा देवं समर्चयेत्

Sesudah mandi suci di tasik Pañcacūḍā, hendaklah ia kemudian memuja Jyeṣṭhasthāna. Dan setelah mandi di perigi bernama Catuḥsamudra, hendaklah ia memuja Deva (Tuhan) dengan sempurna.

Verse 58

देवस्याग्रे तु या वापी तत्रोपस्पर्शने कृते । शुक्रेश्वरं ततः पश्येत्तत्कूपविहितोदकः

Kemudian, di takungan air di hadapan Deva, setelah melakukan upacara menyentuh air, orang yang telah menunaikan rito air menurut perigi itu hendaklah menatap Śukreśvara.

Verse 59

दंडखाते ततः स्नात्वा व्याघ्रेशं पूजयेत्ततः । शौनकेश्वरकुंडे तु स्नानं कृत्वा ततोर्चयेत्

Kemudian, setelah mandi di Daṇḍakhāta, hendaklah memuja Vyāghreśa. Dan sesudah mandi di kolam Śaunakeśvara, hendaklah ia seterusnya bersembahyang dan memuja Tuhan di sana.

Verse 60

जंबुकेशं महालिंगं कृत्वा यात्रामिमां नरः । क्वचिन्न जायते भूयः संसारे दुःखसागरे

Sesiapa yang menyempurnakan ziarah ini ke mahā-liṅga Jaṃbukeśa, tidak akan lahir lagi di mana-mana dalam saṃsāra, lautan dukacita ini.

Verse 61

समारभ्य प्रतिपदं यावत्कृष्णा चतुर्दशी । एतत्क्रमेण कर्तव्यान्ये तदायतनानि वै

Bermula dari hari pertama bulan (pratipad) hingga hari keempat belas pada paruh gelap, tempat-tempat suci yang termasuk dalam amalan ini hendaklah diziarahi dan dipuja menurut tertib yang sama ini.

Verse 62

इमां यात्रां नरः कृत्वा न भूयोप्यभिजायते । अन्या यात्रा प्रकर्तव्यैका दशायतनोद्भवा

Sesiapa yang menunaikan ziarah suci ini tidak akan lahir lagi. Dan ada pula satu ziarah lain yang patut dilakukan, yang bersumber daripada sepuluh āyatana—kediaman suci.

Verse 63

आग्नीध्र कुंडे सुस्नातः पश्येदाग्नीध्रमीश्वरम् । उर्वशीशं ततो गच्छेत्ततस्तु नकुलीश्वरम्

Sesudah mandi dengan suci di Āgnīdhra Kuṇḍa, hendaklah memandang Tuhan Āgnīdhreśvara. Kemudian pergilah ke Urvaśīśa, dan selepas itu ke Nakulīśvara.

Verse 64

आषाढीशं ततो दृष्ट्वा भारभूतेश्वरं ततः । लांगलीशमथालोक्य ततस्तु त्रिपुरांतकम्

Kemudian, setelah melihat Āṣāḍhīśa, hendaklah menziarahi Bhārabhūteśvara. Sesudah menyaksikan Lāṃgalīśa, barulah menuju Tripurāntaka.

Verse 65

ततो मनःप्रकामेशं प्रीतिकेशमथो व्रजेत् । मदालसेश्वरं तस्मात्तिलपर्णेश्वरं ततः

Kemudian hendaklah pergi ke Manaḥprakāmeśa dan ke Prītikeśa. Dari sana, teruskan ke Madālaseśvara, dan seterusnya ke Tilaparṇeśvara.

Verse 66

यात्रैकादशलिंगानामेषा कार्या प्रयत्नतः । इमां यात्रां प्रकुर्वाणो रुद्रत्वं प्राप्नुयान्नरः

Ziarah sebelas liṅga ini hendaklah dilaksanakan dengan usaha yang bersungguh-sungguh. Sesiapa yang menunaikan yātrā ini akan mencapai keadaan Rudra.

Verse 67

अतः परं प्रवक्ष्यामि गारी यात्रामनुत्तमाम् । शुक्लपक्षे तृतीयायां या यात्रा विष्वगृद्धिदा

Kini akan aku jelaskan ziarah Gaurī yang tiada bandingnya. Dilakukan pada hari ketiga (tṛtīyā) dalam separuh bulan terang, yātrā ini menganugerahkan kemakmuran dan pertambahan di segala arah.

Verse 68

गोप्रेक्षतीर्थे सुस्नाय मुखनिर्मालिकां व्रजेत् । ज्येष्ठावाप्यां नरः स्नात्वा ज्येष्ठागौरीं समर्चयेत्

Setelah mandi dengan sempurna di Goprekṣa Tīrtha, hendaklah pergi ke Mukhanirmālikā. Kemudian, setelah mandi di Jyeṣṭhāvāpī, seseorang hendaklah memuja Jyeṣṭhā-Gaurī dengan penuh hormat.

Verse 69

सौभाग्यगौरी संपूज्या ज्ञानवाप्यां कृतोदकैः । ततः शृंगारगौरीं च तत्रैव च कृतोदकः

Di Jñānavāpī, setelah mengambil air suci, hendaklah Saubhāgya-Gaurī dipuja dengan persembahan yang sempurna. Kemudian, setelah mengambil air di tempat yang sama, hendaklah memuja Śṛṅgāra-Gaurī.

Verse 70

स्नात्वा विशालगंगायां विशालाक्षीं ततो व्रजेत् । सुस्नातो ललितातीर्थे ललितामर्चयेत्ततः

Setelah mandi di Viśālā-Gaṅgā, hendaklah pergi kepada Viśālākṣī. Kemudian, setelah mandi dengan sempurna di Lalitā Tīrtha, hendaklah memuja Lalitā.

Verse 71

स्नात्वा भवानीतीर्थेथ भवानीं परिपूजयेत् । मंगला च ततोभ्यर्च्या बिंदुतीर्थकृतोदकैः

Sesudah mandi suci di Bhavānī Tīrtha, hendaklah seseorang memuja Dewi Bhavānī dengan bhakti sepenuh hati. Kemudian Dewi Maṅgalā juga hendaklah dipuja dengan air suci yang diambil dari Bindu Tīrtha.

Verse 72

ततो गच्छेन्महालक्ष्मीं स्थिरलक्ष्मीसमृद्धये । इमां यात्रां नरः कृत्वा क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिजन्मनि

Sesudah itu hendaklah pergi ke (kuil) Mahālakṣmī demi bertambahnya kemakmuran yang teguh dan berkekalan. Sesiapa yang menunaikan ziarah ini di kṣetra suci yang melahirkan pembebasan, akan memperoleh kesempurnaan yang membawa berkat.

Verse 73

न दुःखैरभिभूयेत इहामुत्रापि कुत्रचित् । कुर्यात्प्रतिचतुर्थीह यात्रां विघ्नेशितुः सदा

Dia tidak akan ditundukkan oleh dukacita—di sini mahupun di alam kemudian, di mana-mana jua. Oleh itu, pada setiap Caturthī, hendaklah sentiasa dilakukan ziarah kepada Vighneśa, Tuhan yang menyingkirkan halangan.

Verse 74

ब्राह्मणेभ्यस्तदुद्देशाद्देया वै मोदका मुदे । भौमे भैरवयात्रा च कार्या पातकहारिणी

Untuk tujuan itu, hendaklah modaka diberikan dengan gembira kepada para Brāhmaṇa. Dan pada hari Selasa, hendaklah dilakukan ziarah Bhairava, yang menghapuskan dosa.

Verse 75

रविवारे रवेर्यात्रा षष्ठ्यां वारविसंयुजि । तथैव रविसप्तम्यां सर्वविघ्नोपशांतये

Pada hari Ahad, hendaklah dilakukan ziarah Ravi (Dewa Surya). Demikian juga apabila Ṣaṣṭhī (hari keenam bulan) bertepatan dengan Ahad, dan pada Ravi-saptamī, semuanya ini demi menenteramkan sepenuhnya segala rintangan.

Verse 76

नवम्यामथवाष्टम्यां चंडीयात्रा शुभा मता । अंतर्गृहस्य वै यात्रा कर्तव्या प्रतिवासरम्

Pada tithi kesembilan—atau juga kelapan—ziarah suci kepada Caṇḍī dianggap membawa keberkatan. Dan sesungguhnya, ziarah Antargṛha (lingkaran/ruang suci terdalam) hendaklah dilakukan pada setiap hari.

Verse 77

प्रातःस्नानं विधायादौ नत्वा पंचविनायकान् । नमस्कृत्वाथ विश्वेशं स्थित्वा निर्वाणमंडपे

Mula-mula, setelah menyempurnakan mandi pagi, tunduklah kepada Lima Vināyaka. Kemudian, setelah bersujud hormat kepada Viśveśa (Tuhan Alam Semesta), hendaklah berdiri di Nirvāṇa-maṇḍapa.

Verse 78

अंतर्गृहस्य यात्रा वै करिष्ये घौघशांतये । गृहीत्वा नियमं चेति गत्वाथ मणिकर्णिकाम्

(Dengan tekad:) “Sesungguhnya aku akan menunaikan ziarah Antargṛha demi menenangkan banjir dosa,” lalu mengambil niyama (ikrar disiplin), kemudian pergilah ke Maṇikarṇikā.

Verse 79

स्नात्वा मौनेन चागत्य मणिकर्णीशमर्चयेत् । कंबलाश्वतरौ नत्वा वासुकीशं प्रणम्य च

Setelah mandi, dan kembali dalam diam (mauna), hendaklah memuja Maṇikarṇīśa. Setelah menunduk kepada Kambalā dan Aśvatara, hendaklah juga bersujud kepada Vāsukīśa.

Verse 80

पर्वतेशं ततो दृष्ट्वा गंगाकेशवमप्यथ । ततस्तु ललितां दृष्ट्वा जरासंधेश्वरं ततः

Kemudian, setelah memperoleh darśana Parvateśa, dan juga Gaṅgā-Keśava, seterusnya setelah melihat Lalitā, hendaklah melangkah pula ke Jarāsandheśvara.

Verse 81

ततो वै सोमनाथं च वाराहं च ततो व्रजेत् । ब्रह्मेश्वरं ततो नत्वा नत्वागस्तीश्वरं ततः

Kemudian sesungguhnya hendaklah pergi ke Somanātha, lalu ke Vārāha. Sesudah itu, setelah bersujud kepada Brahmeśvara, hendaklah seterusnya bersujud kepada Agastīśvara.

Verse 82

कश्यपेशं नमस्कृत्य हरिकेशवनं ततः । वैद्यनाथं ततो दृष्ट्वा ध्रुवेशमथ वीक्ष्य च

Setelah menunduk hormat kepada Kaśyapeśa, hendaklah kemudian menuju Harikeśavana. Sesudah itu, setelah menatap Vaidyanātha, hendaklah juga memandang Dhruveśa.

Verse 83

गोकर्णेश्वरमभ्यर्च्य हाटकेशमथो व्रजेत् । अस्थिक्षेप तडागे च दृष्ट्वा वै कीकसेश्वरम्

Setelah memuja Gokarṇeśvara dengan sewajarnya, hendaklah kemudian pergi ke Hāṭakeśa. Dan di telaga bernama Asthikṣepa, hendaklah benar-benar menatap Kīkaseśvara.

Verse 84

भारभूतं ततो नत्वा चित्रेगुप्तेश्वरं ततः । चित्रघंटां प्रणम्याथ ततः पशुपतीश्वरम्

Kemudian, setelah bersujud kepada Bhārabhūta, hendaklah menuju Citregupteśvara. Setelah memberi hormat kepada Citraghaṇṭā, hendaklah seterusnya pergi ke Paśupatīśvara.

Verse 85

पितामहेश्वरं गत्वा ततस्तु कलशेश्वरम् । चंद्रेशस्त्वथ वीरेशो विद्येशोग्नीश एव च

Setelah pergi ke Pitāmaheśvara, hendaklah kemudian menziarahi Kalaśeśvara. Sesudah itu (hendaklah menatap) Candreśa, lalu Vīreśa, Vidyeśa, dan juga Agnīśa.

Verse 86

नागेश्वरो हरिश्चंद्रश्चिंतामणिविनायकः । सेनाविनायकश्चाथ द्रष्टव्यः सर्वविघ्नहृत्

Hendaklah diziarahi Nāgeśvara dan Hariścandra, demikian juga Cintāmaṇi Vināyaka. Kemudian hendaklah pula dilihat Senāvināyaka—penghapus segala rintangan.

Verse 87

वसिष्ठवामदेवौ च मूर्तिरूपधरावुभौ । द्रष्टव्यौ यत्नतः काश्यां महाविघ्नविनाशिनौ

Dan Vasiṣṭha serta Vāmadeva—kedua-duanya hadir di sana dalam rupa berwujud—hendaklah diziarahi dengan bersungguh-sungguh di Kāśī, kerana mereka memusnahkan rintangan yang besar.

Verse 88

सीमाविनायकं चाथ करुणेशं ततो व्रजेत् । त्रिसंध्येशो विशालाक्षी धर्मेशो विश्वबाहुका । आशाविनायकश्चाथ वृद्धादित्यस्ततः पुनः

Kemudian hendaklah menziarahi Sīmāvināyaka, dan selepas itu pergi kepada Karuṇeśa. Juga hendaklah melihat Trisaṃdhyeśa, Viśālākṣī, Dharmeśa dan Viśvabāhukā. Sesudah itu, Āśāvināyaka, dan sekali lagi kemudian Vṛddhāditya.

Verse 89

चतुर्वक्त्रेश्वरं लिंगं ब्राह्मीशस्तु ततः परः । ततो मनःप्रकामेश ईशानेशस्ततः परम्

Hendaklah diziarahi liṅga Caturvaktreśvara, dan selepas itu Brāhmīśa. Kemudian Manaḥprakāmeśa, dan lebih jauh lagi Īśāneśa.

Verse 90

चंडीचंडीश्वरौ दृश्यौ भवानीशंकरौ ततः । ढुंढिं प्रणम्य च ततो राजराजेशमर्चयेत्

Caṇḍī dan Caṇḍīśvara hendaklah dilihat, kemudian Bhavānī dan Śaṅkara. Setelah bersujud kepada Ḍhuṇḍhi, hendaklah kemudian menyembah Rājarājeśa.

Verse 91

लांगलीशस्ततोभ्यर्च्यस्ततस्तु नकुलीश्वरः । परान्नेशमथो नत्वा परद्रव्येश्वरं ततः

Kemudian hendaklah dipuja Lāṃgalīśa; sesudah itu (ziarahlah) Nakulīśvara. Setelah menunduk sujud kepada Parānneśa, hendaklah diteruskan ke Paradravyeśvara.

Verse 92

प्रतिग्रहेश्वरं वापि निष्कलंकेशमेव च । मार्कंडेयेशमभ्यर्च्य ततश्चाप्सरसेश्वरम्

Hendaklah dipuja Pratigraheśvara dan juga Niṣkalaṅkeśa. Setelah memuliakan Mārkaṇḍeyeśa dengan sewajarnya, kemudian pujalah Apsaraseśvara.

Verse 93

गंगेशोर्च्यस्ततो ज्ञानवाप्यां स्नानं समाचरेत् । नंदिकेशं तारकेशं महाकालेश्वरं ततः

Sesudah memuja Gaṅgeśa, hendaklah mandi suci di Jñānavāpī. Kemudian pujalah Nandikeśa, Tārakeśa, dan seterusnya Mahākāleśvara.

Verse 94

दंडपाणिं महेशं च मोक्षेशं प्रणमेत्ततः । वीरभद्रेश्वरं नत्वा अविमुक्तेश्वरं ततः

Kemudian hendaklah bersujud kepada Daṇḍapāṇi, kepada Maheśa dan kepada Mokṣeśa. Setelah memberi hormat kepada Vīrabhadreśvara, seterusnya pujalah Avimukteśvara.

Verse 95

विनायकांस्ततः पंच विश्वनाथं ततो व्रजेत् । ततो मौनं विसृज्याथ मंत्रमेतमुदीरयेत्

Kemudian hendaklah menziarahi lima Vināyaka, lalu pergi kepada Viśvanātha. Sesudah itu, setelah menamatkan diam (mauna), hendaklah melafazkan mantra ini.

Verse 96

अंतर्गृहस्य यात्रेयं यथावद्या मया कृता । न्यूनातिरिक्तया शंभुः प्रीयतामनया विभुः

Ziarah Antargṛha ini telah aku laksanakan menurut tatacara yang benar, tanpa kurang dan tanpa lebih; semoga Śambhu, Tuhan Yang Maha Meliputi, Yang Maha Berkuasa, berkenan dengannya.

Verse 97

इति मंत्रं समुच्चार्य क्षणं वै मुक्तिमंडपे । विश्रम्य यायाद्भवनं निष्पापः पुण्यवान्नरः

Setelah melafazkan mantra demikian, hendaklah seseorang berehat seketika di Maṇḍapa Pembebasan; kemudian, dengan jiwa segar, ia pulang ke rumah—bebas daripada dosa dan kaya dengan pahala.

Verse 98

संप्राप्य वासरं विष्णोर्विष्णुतीर्थेषु सर्वतः । कार्या यात्रा प्रयत्नेन महापुण्य समृद्धये

Apabila tiba hari suci Viṣṇu, hendaklah dengan bersungguh-sungguh menunaikan ziarah ke semua Viṣṇu-tīrtha di segenap tempat, demi pertambahan pahala yang agung.

Verse 99

नभस्य पंचदश्यां च कुलस्तंभं समर्चयेत् । दुःखं रुद्रपिशाचत्वं न भवेद्यस्य पूजनात्

Pada hari kelima belas bulan Nabhas, hendaklah Kulastambha dipuja dengan sewajarnya; dengan pemujaannya, dukacita dan keadaan dirasuk Rudra-piśāca tidak akan timbul.

Verse 100

श्रद्धापूर्वमिमा यात्रा कर्तव्याः क्षेत्रवासिभिः । पर्वस्वपि विशेषेण कार्या यात्राश्च सर्वतः

Ziarah-ziarah ini hendaklah dilakukan dengan penuh śraddhā oleh mereka yang tinggal di kṣetra suci; dan khususnya pada hari perayaan, ziarah hendaklah dikerjakan ke seluruh kawasan suci itu.

Verse 110

अधीत्य चतुरो वेदान्सांगान्यत्फलमाप्यते । काशीखंडं समाकर्ण्य तत्फलं लभ्यते नरैः

Apa jua buah pahala yang diperoleh dengan mempelajari empat Veda beserta ilmu-ilmu bantuannya—dengan mendengar Kāśīkhaṇḍa, manusia memperoleh buah yang sama itu.

Verse 120

य इदं श्रावयेद्विद्वान्समस्तं त्वर्धमेव वा । पादमात्रं तदर्धं वा त्वेकं व्याख्यानमुत्तमम्

Seorang alim yang menyebabkan teks ini didengarkan—sama ada keseluruhannya atau hanya separuh; atau sekadar seperempat, atau separuh daripada itu; bahkan satu huraian yang unggul sekalipun—(tetap memperoleh pahala yang dinyatakan).

Verse 130

तस्य पुत्रो भवत्येव शंभोराज्ञा प्रभावतः । किं बहूक्तेन सूतेह यस्य यस्य मनोरथः

Dengan kuasa titah Śambhu (Śiva), dia pasti memperoleh seorang putera. Apa perlunya berkata panjang lagi, wahai Sūta? Di sini, apa sahaja hasrat sesiapa pun—(akan tertunai).

Verse 134

सर्वेषां मंगलानां च महामंगलमुत्तमम् । गृहेपि लिखितं पूज्यं सर्वमंगलसिद्धये

Dalam segala yang membawa berkat, inilah Maha-Berkat yang tertinggi. Walaupun hanya dituliskan di rumah, ia patut dipuja, demi tercapainya segala kebaikan yang berkat.