Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34

Devanagari script

एतदाख्यानशतकं क्रमेण परिकीर्तितम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वखंड श्रुतेः फलम् । अनुक्रमणिकाध्यायेप्यस्ति यात्रापरिक्रमः

Transliteration

etadākhyānaśatakaṃ krameṇa parikīrtitam | yasya śravaṇamātreṇa sarvakhaṃḍa śruteḥ phalam | anukramaṇikādhyāyepyasti yātrāparikramaḥ

Translation

Demikianlah “seratus kisah” ini telah diperdengarkan menurut urutan; dengan sekadar mendengarnya sahaja, seseorang memperoleh buah pahala seolah-olah telah mendengar semua bahagian. Bahkan dalam bab anukramaṇikā (senarai kandungan) pun termuat juga yātrā-parikramā, iaitu litar ziarah.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; विशेषणम्

• आख्यानशतकम्: a hundred narratives/chapters
• आख्यानशतकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आख्यान (प्रातिपदिक) + शतक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (आख्यानानां शतकम्)

• क्रमेण: in order, sequentially
• क्रमेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial instrumental)

• परिकीर्तितम्: has been recounted/proclaimed
• परिकीर्तितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्यय, past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘has been proclaimed’

• यस्य: of which/whose
• यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• श्रवणमात्रेण: by mere hearing
• श्रवणमात्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रवण (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (श्रवणस्य मात्रेण = केवलश्रवणेन)

• सर्वखण्डश्रुतेः: of the hearing/recitation of all sections
• सर्वखण्डश्रुतेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक) + श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वखण्डस्य श्रुतेः)

• फलम्: the fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अनुक्रमणिकाध्याये: in the index/chapter of contents
• अनुक्रमणिकाध्याये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अनुक्रमणिका (प्रातिपदिक) + अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (अनुक्रमणिकायाः अध्याये)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थ (also/even)

• अस्ति: is/exists
• अस्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• यात्रापरिक्रमः: the pilgrimage-circuit
• यात्रापरिक्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक) + परिक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (यात्रायाः परिक्रमः)

Speaker

Narratorial/Index-verse (Anukramaṇikā style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (as a whole)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: General audience of listeners/reciters; in-frame interlocutors are about to speak (Sūta to Vyāsa).

Visual Art Cues

Scene: A recitation hall: Sūta/Vyāsa-like figure reading from palm-leaf manuscripts; listeners seated; behind them a faint map-like ring indicating parikramā, suggesting that even summary recitation contains the pilgrimage.

Characters & Entities

• Anukramaṇikā
• Yātrā-parikrama
• Kāśī Khaṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devotional listening) to Kāśī’s māhātmya is itself a potent dharmic act, promised to yield broad scriptural merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a single tīrtha; the verse glorifies the entire Kāśī-kṣetra corpus and its pilgrimage-circuit as a unified sacred field.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (hearing) is praised as merit-bearing; the yātrā-parikramā is indicated as a practice detailed alongside the contents.