Adhyaya 19

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्त्वेकार्णवे तस्मिन्मुमूर्षुरहमातुरः । काकूच्छ्वासस्तरंस्तोयं बाहुभ्यां नृपसत्तम

श्री मार्कण्डेय म्हणाले—हे नृपसत्तमा, त्या एकमेव महासागरात मी व्याकुळ व मरणासन्न होतो; कातर होऊन धापा टाकीत, विनवणी करीत, बाहूंनी पोहत पाण्यावर तरंगत होतो.

Verse 2

शृणोम्यर्णवमध्यस्थो निःशब्दस्तिमिते तदा । अम्भोरवमनौपम्यं दिशो दश विनादिनम्

तेव्हा समुद्रमध्यी स्थित, निःशब्द व स्तब्ध असताना मी जलाचा अनुपम गर्जन ऐकला, जो दहा दिशांत निनादत होता.

Verse 3

हंसकुदेन्दुसंकाशां हारगोक्षीरपाण्डुराम् । नानारत्नविचित्राङ्गीं स्वर्णशृङ्गां मनोरमाम्

मी एक गाय पाहिली—हंस, कुंदफूल व चंद्रासारखी तेजस्वी; हार व गाईच्या दुधासारखी शुभ्र। तिचे अंग नानाविध रत्नांनी विचित्र रीतीने भूषित होते आणि शिंगे सुवर्णमय—अत्यंत मनोहर।

Verse 4

सुरैः प्रवालकमयैर्लाङ्गुलध्वजशोभिताम् । प्रलम्बघोणां नर्दन्तीं खुरैरर्णवगाहिनीम्

ती देवोचित प्रवाळमय अलंकारांनी अलंकृत, शेपूट व ध्वजाने शोभित होती। लांब थुंठण असलेली ती गर्जना करीत, खुरांनी समुद्रात उतरून जणू तो पार करीत चालली होती।

Verse 5

गां ददर्शाहमुद्विग्नो मामेवाभिमुखीं स्थिताम् । किंकिणीजालमुक्ताभिः स्वर्णघण्टासमावृताम्

मी व्याकुळ होऊन पाहिले, ती गाय फक्त माझ्याच समोर तोंड करून उभी होती। किंकिण्यांच्या जाळ्याने, मोत्यांच्या माळांनी आणि सुवर्णघंटांनी ती आच्छादित होती।

Verse 6

तस्याश्चरणविक्षेपैः सर्वमेकार्णवं जलम् । विक्षिप्तफेनपुञ्जौघैर्नृत्यन्तीव समं ततः

तिच्या पावलांच्या वेगवान विक्षेपाने सारे जल जणू एकच महाअर्णव झाले। उडून पसरलेल्या फेसाच्या राशींच्या प्रवाहाने पाणी सर्वत्र नाचत आहे असे भासले।

Verse 7

ररास सलिलोत्क्षेपैः क्षोभयन्ती महार्णवम् । सा मामाह महाभाग श्लक्ष्णगम्भीरया गिरा

पाण्याच्या उचंबळांनी महाअर्णव क्षोभवित ती गर्जली. मग मृदू व गंभीर वाणीने ती मला म्हणाली—“हे महाभाग…”

Verse 8

मा भैषीर्वत्स वत्सेति मृत्युस्तव न विद्यते । महादेवप्रसादेन न मृत्युस्ते ममापि च

“भिऊ नकोस, वत्सा, वत्सा! तुझ्यासाठी मृत्यु नाही. महादेवांच्या प्रसादाने न तुझा मृत्यु आहे, न माझाही.”

Verse 9

ममाश्रयस्व लाङ्गूलं त्वामतस्तारयाम्यहम् । घोरादस्माद्भयाद्विप्र यावत्संप्लवते जगत्

माझ्या शेपटीचा आश्रय घे, मी तुला यातून तारून नेईन. हे ब्राह्मणा, जोपर्यंत हे जग जलमय आहे, तोपर्यंत या घोर भयापासून मी तुझे रक्षण करीन.

Verse 10

क्षुत्तृषाप्रतिघातार्थं स्तनौ मे त्वं पिबस्व ह । पयोऽमृताश्रयं दिव्यं तत्पीत्वा निर्वृतो भव

भूक आणि तहान शमवण्यासाठी तू माझ्या स्तनांचे पान कर. हे दिव्य दूध अमृतासमान आहे; ते पिऊन तू तृप्त आणि शांत हो.

Verse 11

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हर्षात्पीतो मया स्तनः । न क्षुत्तृषा पीतमात्रे स्तने मह्यं तदाभवत्

तिचे ते वचन ऐकून मी आनंदाने स्तनपान केले. दूध पिताच माझी भूक आणि तहान त्याक्षणी नाहीशी झाली.

Verse 12

दिव्यं प्राणबलं जज्ञे समुद्रप्लवनक्षमम् । ततस्तां प्रत्युवाचेदं का त्वमेकार्णवीकृते

समुद्र ओलांडण्यास समर्थ असे दिव्य प्राणबळ माझ्यात निर्माण झाले. तेव्हा मी तिला विचारले: 'सर्वत्र पाणीच पाणी झाले असताना, तू कोण आहेस?'

Verse 13

भ्रमसे ब्रूहि तत्त्वेन विस्मयो मे महान्हृदि । भ्रमतोऽत्र ममार्तस्य मुमूर्षोः प्रहतस्य

तू खरे सांग की तू कोण आहेस? माझ्या मनात मोठे आश्चर्य आहे. मी येथे पीडित, मरणासन्न आणि जखमी अवस्थेत भटकत होतो.

Verse 14

त्वं हि मे शरणं जाता भाग्यशेषेण सुव्रते

हे सुव्रते, माझ्या भाग्याच्या उरलेल्या शेवटच्या अंशाने तूच माझे शरण झाली आहेस।

Verse 15

गौरुवाच । किमहं विस्मृता तुभ्यं विश्वरूपा महेश्वरी । नर्मदा धर्मदा न्ःणां स्वर्गशर्मबलप्रदा

गौरी म्हणाली—तू मला विसरलास काय? मी विश्वरूपा महेश्वरी, नर्मदा आहे—मनुष्यांना धर्म देणारी, स्वर्गसुख व ते मिळविण्याचे बल देणारी।

Verse 16

दृष्ट्वा त्वां सीदमानं तु रुद्रेणाहं विसर्जिता । तं द्विजं तारयस्वार्ये मा प्राणांस्त्यजतां जले

तुला बुडताना पाहून रुद्रांनी मला पाठविले. हे आर्ये, त्या द्विजाला तार—तो पाण्यात प्राण सोडू नये।

Verse 17

गोरूपेण विभोर्वाक्यात्त्वत्सकाशमिहागता । मा मृषावचनः शम्भुर्भवेदिति च सत्वरा

प्रभूच्या आज्ञेने मी गोरूप धारण करून तुझ्याकडे त्वरेने आले आहे, जेणेकरून शंभूचे वचन खोटे ठरू नये।

Verse 18

एवमुक्तस्तयाहं तु इन्द्रायुधनिभं शुभम् । लाङ्गूलमव्ययं ज्ञात्वा भुजाभ्यामवलम्बितः

तिने असे म्हटल्यावर मी इंद्रायुधासारखे शुभ, अव्यय शेपूट ओळखून दोन्ही बाहूंनी घट्ट धरले।

Verse 19

अध्याय

अध्याय (हे केवळ विभाग/अनुच्छेद दर्शविणारे चिन्ह आहे)।

Verse 20

ततो युगसहस्रान्तमहं कालं तया सह । व्यचरं वै तमोभूते सर्वतः सलिलावृते

त्यानंतर मी तिच्यासह सहस्र युगांइतका काळ भटकलो; तो जग अंधकारमय होता आणि सर्व बाजूंनी जलाने आच्छादित होता।

Verse 21

महार्णवे ततस्तस्मिन् भ्रमन्गोः पुच्छमाश्रितः । निर्वाते चान्धकारे च निरालोके निरामये

मग त्या महासागरात मी गायीच्या शेपटीचा आधार घेऊन वाहत-भटकत राहिलो; तेथे वारा नव्हता, प्रकाश नव्हता—केवळ अंधार, तरी मी निरामय होतो।

Verse 22

अकस्मात्सलिले तस्मिन्नतसीपुष्पसन्निभम् । विभिन्नांजनसङ्काशमाकाशमिव निर्मलम्

अकस्मात त्या जलात अळशीच्या फुलासारखे काही प्रकट झाले—विखुरलेल्या अंजनासारखे श्यामवर्ण, आणि निर्मळ आकाशासारखे पवित्र।

Verse 23

नीलोत्पलदलश्यामं पीतवाससमव्ययम् । किरीटेनार्कवर्णेन विद्युद्विद्योतकारिणा

तो निळ्या कमळाच्या पाकळीसारखा श्याम होता, अव्यय पीतांबर परिधान केलेला, आणि सूर्यवर्ण किरीटाने विभूषित—जे विजेसारखे चमकत होते।

Verse 24

भ्राजमानेन शिरसा खमिवात्यन्तरूपिणम् । कुण्डलोद्धष्टगल्लं तु हारोद्द्योतितवक्षसम्

तेजस्वी शिराने, जणू आकाशासारखा अत्यंत रम्य; कुंडलांनी स्पर्शिलेल्या गालांचा आणि हाराच्या तेजाने उजळलेल्या वक्षस्थळाचा।

Verse 25

जाम्बूनदमयैर्दिव्यैर्भूषणैरुपशोभितम् । नागोपधानशयनं सहस्रादित्यवर्चसम्

जांबूनद सुवर्णाच्या दिव्य भूषणांनी अलंकृत; नागाला उशी करून शयन करणारा, सहस्र सूर्यांच्या तेजाने दीप्त।

Verse 26

अनेकबाहूरुधरं नैकवक्त्रं मनोरमम् । सुप्तमेकार्णवे वीरं सहस्राक्षशिरोधरम्

मी एकार्णवात शयन करणाऱ्या त्या वीर प्रभूचे दर्शन करतो—मनोरम, अनेक बाहू व बलवान ऊरू धारण करणारा, अनेक मुखांचा, आणि सहस्र नेत्र-शिरांनी विभूषित।

Verse 27

जटाजूटेन महता स्फुरद्विद्युत्समार्चिषा । एकार्णवं जगत्सर्वं व्याप्य देवं व्यवस्थितम्

महान जटाजूट, स्फुरणाऱ्या विद्युत्सम तेजाने दीप्त; तो देव एकार्णव व सर्व जग व्यापून स्थिर आहे।

Verse 28

ग्रसित्वा शङ्करः सर्वं सदेवासुरमानवम् । प्रपश्याम्यहमीशानं सुप्तमेकार्णवे प्रभुम्

शंकराने देव-असुर-मानवांसह सर्व काही ग्रासले आहे; तरीही मी एकार्णवात शयन करणाऱ्या त्या प्रभु ईशानाचे दर्शन करतो।

Verse 29

सर्वव्यापिनमव्यक्तमनन्तं विश्वतोमुखम् । तस्य पादतलाभ्याशे स्वर्णकेयूरमण्डिताम्

तो सर्वव्यापी, अव्यक्त, अनंत व सर्वदिशामुख आहेत। त्यांच्या पादतळांच्या समीप मी तिला पाहिले—जी सुवर्ण केयूरांनी अलंकृत होती।

Verse 30

विश्वरूपां महाभागां विश्वमायावधारिणीम् । श्रीमयीं ह्रीमयीं देवीं धीमयीं वाङ्मयीं शिवाम्

मी त्या देवीला पाहिले—जी विश्वरूपा, महाभागा, विश्वमाया धारण करणारी; श्रीमयी, ह्रीमयी; धीमयी, वाङ्मयी, कल्याणी शिवा आहे।

Verse 31

सिद्धिं कीर्तिं रतिं ब्राह्मीं कालरात्रिमयोनिजाम् । तामेवाहं तदात्यन्तमीश्वरान्तिकमास्थिताम्

मी तिलाच सिद्धी, कीर्ती, रती, ब्राह्मी आणि अयोनिजा कालरात्री म्हणून ओळखले; आणि त्या वेळी ती पूर्णतः ईश्वराच्या निकट स्थित आहे असे पाहिले।

Verse 32

अद्राक्षं चन्द्रवदनां धृतिं सर्वेश्वरीमुमाम्

मी चंद्रमुखी उमा देवीला पाहिले—जी धृतीस्वरूपा आणि सर्वेश्वरी आहे।

Verse 33

शान्तं प्रसुप्तं नवहेमवर्णमुमासहायं भगवन्तमीशम् । तमोवृतं पुण्यतमं वरिष्ठं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्करोमि

उमासहाय, नवहेमवर्ण, शांत व प्रसुप्त, तमाने आच्छादित असूनही परम पवित्र व श्रेष्ठ त्या भगवंत ईश्वराची मी प्रदक्षिणा करून नमस्कार करतो।

Verse 34

ततः प्रसुप्तः सहसा विबुद्धो रात्रिक्षये देववरः स्वभावात् । विक्षोभयन् बाहुभिरर्णवाम्भो जगत्प्रणष्टं सलिले विमृश्य

मग रात्रीच्या शेवटी देवश्रेष्ठ स्वभावतः सहसा जागा झाला। भुजांनी समुद्रजल ढवळून त्याने प्रलयजलात लय पावलेल्या जगाचा विचार केला।

Verse 35

किं कार्यमित्येव विचिन्तयित्वा वाराहरूपोऽभवदद्भुताङ्गः । महाघनाम्भोधरतुल्यवर्चाः प्रलम्बमालाम्बरनिष्कमाली

‘काय करावे?’ असा विचार करून प्रभू अद्भुत अवयवांचा वराहरूप धारण करू लागला. त्याचा तेज महान् काळ्या मेघासारखा; दीर्घ माळा, वस्त्रे व सुवर्णाभूषणांनी तो शोभला।

Verse 36

सशङ्खचक्रासिधरः किरीटी सवेदवेदाङ्गमयो महात्मा । त्रैलोक्यनिर्माणकरः पुराणो देवत्रयीरूपधरश्च कार्ये

किरीटधारी, शंख-चक्र-खड्गधारी तो महात्मा वेद-वेदांगमय आहे. त्रैलोक्याचा निर्माता आदिपुरुष, कार्यकाळी देवत्रयीची रूपे धारण करतो.

Verse 37

स एव रुद्रः स जगज्जहार सृष्ट्यर्थमीशः प्रपितामहोऽभूत् । संरक्षणार्थं जगतः स एव हरिः सुचक्रासिगदाब्जपाणिः

तोच रुद्र—तोच जगाचा संहार करतो. सृष्टीसाठी तोच ईश्वर प्रपितामह (ब्रह्मा) होतो. आणि जगाच्या रक्षणासाठी तोच हरि, ज्याच्या हातात सुदर्शनचक्र, खड्ग, गदा व कमळ आहे.

Verse 38

तेषां विभागो न हि कर्तुमर्हो महात्मनामेकशरीरभाजाम् । मीमांसाहेत्वर्थविशेषतर्कैर्यस्तेषु कुर्यात्प्रविभेदमज्ञः

एकाच तत्त्व-शरीराचे भागी असलेल्या त्या महात्म्यांमध्ये भेद करणे योग्य नाही. मीमांसा, हेतु-वाद व सूक्ष्म तर्कांनी त्यांच्यात फरक पाडणारा अज्ञ आहे.

Verse 39

स याति घोरं नरकं क्रमेण विभागकृद्द्वेषमतिर्दुरात्मा । या यस्य भक्तिः स तयैव नूनं देहं त्यजन् स्वं ह्यमृतत्वमेति

जो विभाग करणारा, द्वेषबुद्धीने युक्त दुरात्मा आहे तो क्रमाने घोर नरकास जातो. परंतु ज्याची ज्या देवावर खरी भक्ती आहे, त्या भक्तीनेच तो देह त्यागून निश्चयाने अमरत्व प्राप्त करतो.

Verse 40

संमोहयन्मूर्तिभिरत्र लोकं स्रष्टा च गोप्ता क्षयकृत्स देवः । तस्मान्न मोहात्मकमाविशेत द्वेषं न कुर्यात्प्रविभिन्नमूर्तिः

तोच देव विविध मूर्तींनी या लोकाला मोहवितो—तोच स्रष्टा, पालक आणि संहारकर्ता आहे. म्हणून मोहात पडू नये आणि मूर्ती भिन्न आहेत असे मानून द्वेष करू नये.

Verse 41

वाराहमीशानवरोऽप्यतोऽसौ रूपं समास्थाय जगद्विधाता । नष्टे त्रिलोकेऽर्णवतोयमग्ने विमार्गितोयौघमयेऽन्तरात्मा

म्हणून जगद्विधाता, ईशानाहूनही श्रेष्ठ असा तो प्रभू वाराह-रूप धारण करून प्रकट झाला. त्रिलोकी नष्ट होऊन समुद्रजलात बुडाल्यावर, अंतरात्मा-स्वरूप भगवान त्या जलराशीमध्ये हरवलेले शोधू लागला.

Verse 42

भित्त्वार्णवं तोयमथान्तरस्थं विवेश पातालतलं क्षणेन । जले निमग्नां धरणीं समस्तां समस्पृशत्पङ्कजपत्रनेत्राम्

समुद्राचे जल भेदून आणि आत प्रवेश करून तो क्षणात पाताळतळाशी पोहोचला. तेथे जलात निमग्न असलेल्या, कमलपत्र-नेत्रा अशा समस्त पृथ्वीला त्याने स्पर्श केला.

Verse 43

विशीर्णशैलोपलशृङ्गकूटां वसुंधरां तां प्रलये प्रलीनाम् । दंष्ट्रैकया विष्णुरतुल्यसाहसः समुद्दधार स्वयमेव देवः

प्रलयात लीन, पर्वत-शिला-शृंग-कूटांनी विदीर्ण झालेल्या त्या वसुंधरेला अतुल्य साहसवान देव विष्णूंनी एका दंष्ट्रेनेच स्वतः उचलून धरले.

Verse 44

सा तस्य दंष्ट्राग्रविलम्बिताङ्गी कैलासशृङ्गाग्रगतेव ज्योत्स्ना । विभ्राजते साप्यसमानमूर्तिः शशाङ्कशृङ्गे च तडिद्विलग्ना

त्याच्या दंष्ट्रेच्या टोकावर लटकलेली पृथ्वी कैलासशिखरावर विसावलेल्या ज्योत्स्नेसारखी उजळून निघाली. ती अनुपममूर्ती भूमी चंद्रशृंगाला चिकटलेल्या विजेसारखीही तेजस्वी भासली.

Verse 45

तामुज्जहारार्णवतोयमग्नां करी निमग्नामिव हस्तिनीं हठात् । नावं विशीर्णामिव तोयमध्यादुदीर्णसत्त्वोऽनुपमप्रभावः

अर्णवजलात बुडालेल्या त्या पृथ्वीला त्याने हठात् वर उचलले—जसे हत्ती बुडालेल्या हथिनीला उचलतो. उफाळलेल्या सामर्थ्याने व अनुपम प्रभावाने त्याने पाण्याच्या मध्यातून मोडकी नाव जशी काढावी तसे तिला बाहेर ओढले.

Verse 46

स तां समुत्तार्य महाजलौघात्समुद्रमार्यो व्यभजत्समस्तम् । महार्णवेष्वेव महार्णवाम्भो निक्षेपयामास पुनर्नदीषु

महाजलौघातून पृथ्वीला वर काढून त्या आर्य प्रभूने संपूर्ण समुद्राचे विभाजन केले. मग महासागरांचे जल त्याच महासागरांत स्थिर करून पुन्हा ते नद्यांत प्रवाहित केले.

Verse 47

शीर्णांश्च शैलान्स चकार भूयो द्वीपान्समस्तांश्च तथार्णवांश्च । शैलोपलैर्ये विचिताः समन्ताच्छिलोच्चयांस्तान्स चकार कल्पे

त्याने भग्न पर्वत पुन्हा घडविले, तसेच सर्व द्वीप व समुद्रही निर्माण केले. ज्या प्रदेशांत सर्वत्र पर्वतशिळा विखुरल्या होत्या, त्यांना त्याने कल्प-व्यवस्थेसाठी उंच शिळासंचय केले.

Verse 48

अनेकरूपं प्रविभज्य देहं चकार देवेन्द्रगणान्समस्तान् । मुखाच्च वह्निर्मनसश्च चन्द्रश्चक्षोश्च सूर्यः सहसा बभूव

देह अनेक रूपांनी विभागून त्याने सर्व देवगण प्रकट केले. त्याच्या मुखातून अग्नी, मनातून चंद्र आणि नेत्रातून सूर्य क्षणार्धात उत्पन्न झाला.

Verse 49

जज्ञेऽथ तस्येश्वरयोगमूर्तेः प्रध्यायमानस्य सुरेन्द्रसङ्घः । वेदाश्च यज्ञाश्च तथैव वर्णास्तथा हि सर्वौषधयो रसाश्च

तेव्हा योगैश्वर्यस्वरूप त्या परमेश्वराने ध्यान धारण करताच देवांचा समुदाय प्रकट झाला. वेद, यज्ञ, वर्ण तसेच सर्व औषधी व त्यांचे रसही उत्पन्न झाले.

Verse 50

जगत्समस्तं मनसा बभूव यत्स्थावरं किंचिदिहाण्डजं वा । जरायुजं स्वेदजमुद्भिज्जं वा यत्किंचिदा कीटपिपीलकाद्यम्

त्याच्या मनातूनच समस्त जगत् उत्पन्न झाले—जे काही स्थावर, अंडज, जरायुज, स्वेदज किंवा उद्भिज्ज आहे; अगदी कीटक, पिपीलिका इत्यादी सर्व काहीही.

Verse 51

ततो विजज्ञे मनसा क्षणेन अनेकरूपाः सहसा महेशा । चकार यन्मूर्तिभिरव्ययात्मा अष्टाभिराविश्य पुनः स तत्र

नंतर महेशाने क्षणात मनाने अनेक रूपे जाणली. अव्यय आत्म्याने अष्टमूर्ती धारण करून त्यांत प्रवेश केला आणि पुन्हा तेथेच सर्वत्र व्याप्त होऊन स्थित राहिला.

Verse 52

लीलां चकाराथ समृद्धतेजा अतोऽत्र मे पश्यत एव विप्राः । तेषां मया दर्शनमेव सर्वं यावन्मुहूर्तात्समकारि भूप

मग परम तेजस्वी प्रभूने लीला केली. म्हणून, हे विप्रहो, मी येथे जे पाहिले ते पाहा—हे राजन्, एका मुहूर्तात हे सर्व मला प्रत्यक्ष दिसून आले.

Verse 53

कृत्वा त्वशेषं किल लीलयैव स देवदेवो जगतां विधाता । सर्वत्रदृक्सर्वग एव देवो जगाम चादर्शनमादिकर्ता

तो देवांचा देव, जगाचा विधाता, जणू केवळ लीलाच करून सर्व काही पूर्ण करून गेला. सर्वत्र पाहणारा, सर्वगत असा आदिकर्ता मग अदृश्य झाला.

Verse 54

यत्तन्मुहूर्तादिह नामरूपं तावत्प्रपश्यामि जगत्तथैव । द्वीपैः समुद्रैरभिसंवृतं हि नक्षत्रतारादिविमानकीर्णम्

त्या मुहूर्तापासून मी येथे जगत् नाम-रूपांसह जसेच्या तसे पाहतो. ते द्वीप व समुद्रांनी वेढलेले असून नक्षत्र-ताऱ्यांमध्ये दिव्य विमानांनी भरलेले आहे.

Verse 55

वियत्पयोदग्रहचक्रचित्रं नानाविधैः प्राणिगणैर्वृतं च । तां वै न पश्यामि महानुभावां गोरूपिणीं सर्वसुरेश्वरीं च

मी आकाश मेघांनी, ग्रहांनी व त्यांच्या चक्राकार गतीने नटलेले पाहतो आणि ते नानाविध प्राणिगणांनी वेढलेलेही दिसते; तरीही ती महाप्रभावशालिनी—गोरूपिणी, सर्व देवांची अधीश्वरी—मला दिसत नाही.

Verse 56

क्व सांप्रतं सेति विचिन्त्य राजन्विभ्रान्तचित्तस्त्वभवं तदैव । दिशो विभागानवलोकयानृते पुनस्तां कथमीश्वराङ्गीम्

“ती आता कुठे आहे?” असे विचारताच, हे राजन्, त्याच क्षणी माझे चित्त भ्रमित झाले. दिशांचे विभाग नीट पाहिल्याशिवाय मी तिला पुन्हा कसा पाहू—ईश्वराङ्गी त्या नदीदेवीला?

Verse 57

पश्यामि तामत्र पुनश्च शुभ्रां महाभ्रनीलां शुचिशुभ्रतोयाम् । वृक्षैरनेकैरुपशोभिताङ्गीं गजैस्तुरङ्गैर्विहगैर्वृतां च

पुन्हा मी तिला तेथे पाहतो—तेजस्वी व उज्ज्वल, महावृष्टीमेघासारखी निळी, तिचे जल निर्मळ व झळाळते. अनेक वृक्षांनी तिचे अंग शोभलेले असून ती हत्ती, घोडे व पक्ष्यांच्या थव्यांनी वेढलेली आहे.

Verse 58

यथा पुरातीरमुपेत्य देव्याः समास्थितश्चाप्यमरकण्टके तु । तथैव पश्यामि सुखोपविष्ट आत्मानमव्यग्रमवाप्तसौख्यम्

जसे पूर्वी देवीच्या तीरावर जाऊन मी अमरकण्टक येथे स्थिर झालो होतो, तसेच आता मी स्वतःला सुखाने बसलेला पाहतो—निश्चिंत, अव्यग्र आणि समाधान प्राप्त झालेला.

Verse 59

तथैव पुण्या मलतोयवाहां दृष्ट्वा पुनः कल्पपरिक्षयेऽपि । अम्बामिवार्यामनुकम्पमानामक्षीणतोयां विरुजां विशोकः

तसेच आपल्या जलाने मलिनता हरून नेणारी ती पुण्यनदी कल्पाच्या अंतकाळीही पुन्हा दर्शनास येताच मी शोक व व्याधींपासून मुक्त होतो। आर्या मातेसारखी ती करुणामयी आहे; तिचे जल कधीही क्षीण होत नाही, ती निरोग व निष्शोक करते।

Verse 60

एवं महत्पुण्यतमं च कल्पं पठन्ति शृण्वन्ति च ये द्विजेन्द्राः । महावराहस्य महेश्वरस्य दिने दिने ते विमला भवन्ति

हे द्विजश्रेष्ठा! जे या अत्यंत पुण्यतम आख्यानाचे पठण करतात आणि जे ते श्रवण करतात, ते महावराहस्वरूप महेश्वराच्या या पवित्र चरित्रामुळे दिवसेंदिवस निर्मळ होत जातात।

Verse 61

अशुभशतसहस्रं ते विधूय प्रपन्नास्त्रिदिवममरजुष्टं सिद्धगन्धर्वयुक्तम् । विमलशशिनिभाभिः सर्व एवाप्सरोभिः सह विविधविलासैः स्वर्गसौख्यं लभन्ते

ते शेकडो-हजारो अशुभ कर्मे झटकून देवांना प्रिय अशा त्रिदिवलोकास प्राप्त होतात, जो सिद्ध व गंधर्वांनी युक्त आहे। निर्मळ चंद्रासारख्या तेजस्वी अप्सरांसह ते विविध विलासांसह स्वर्गसुखाचा उपभोग घेतात।