Sukta 106

Mantra 1

इन्द्रमच्छ सुता इमे वृषणं यन्तु हरयः । श्रुष्टी जातास इन्दवः स्वर्विदः ॥

इंद्राकडे जावोत हे पिळलेले (सुता) सोमबिंदू—बलाच्या वृषभाकडे—हरयः, पिवळसर-तांबूस ऊर्जांनी त्यांना वाहून नेवो. हे इंदवः ‘श्रुष्टी’ (आज्ञापालन) मध्ये जन्मलेले आहेत; ‘स्वर्विदः’—स्वर् (सूर्यलोक) शोधणारे; ते ऐकण्याची इच्छा धारण करून दैवी संकल्प पूर्ण करतात.

Mantra 2

अयं भराय सानसिरिन्द्राय पवते सुतः । सोमो जैत्रस्य चेतति यथा विदे ॥

हा पिळलेला सोम इंद्रासाठी—धारण व संपादन, विजयासाठी—पवित्र होत वाहतो. सोम विजयी चेतनेला जागवतो, जेणेकरून आपण यथार्थ जाणू—योग्य रीतीने विद्या प्राप्त व्हावी.

Mantra 3

अस्येदिन्द्रो मदेष्वा ग्राभं गृभ्णीत सानसिम् । वज्रं च वृषणं भरत्समप्सुजित् ॥

या सोमाच्या मदांमध्ये इंद्र तो विजयदायी ग्रास (ग्रहण) धरतो. तो वज्र आणि वृष-बल एकत्र आणतो—अप्सुजित्, जलांत जय मिळविणारा—प्रकाश-विजयासाठी शक्ती आणि ऋत-गती यांचा संयोग करतो.

Mantra 4

प्र धन्वा सोम जागृविरिन्द्रायेन्दो परि स्रव । द्युमन्तं शुष्ममा भरा स्वर्विदम् ॥

हे सोम, जागृत होऊन पुढे धाव; हे इंदु, इंद्रासाठी सर्वत्र परि-प्रवाह हो. द्युमन्त शुष्म—दीप्तिमान पराक्रम, स्वर्विद् (स्वर-लोक प्राप्त करून देणारे) तेज—आण.

Mantra 5

इन्द्राय वृषणं मदं पवस्व विश्वदर्शतः । सहस्रयामा पथिकृद्विचक्षणः ॥

हे विश्वदर्शत, इंद्रासाठी वृष-स्वरूप मद म्हणून पवित्र हो. तू सहस्रयामा, सहस्र मार्गांनी चालणारा; पथिकृत्, मार्ग-निर्माता; विचक्षण, दृष्टीत प्रखर—अंतर्यात्रेचे रस्ते उघडणारा निर्मळ आनंद हो.

Mantra 6

अस्मभ्यं गातुवित्तमो देवेभ्यो मधुमत्तमः । सहस्रं याहि पथिभिः कनिक्रदत् ॥

हे सोम! आमच्यासाठी तू ‘गातुवित्तम’—मार्गाचा सर्वोत्तम शोधक हो; देवांसाठी तू ‘मधुमत्तम’—अतिमधुररसाने परिपूर्ण हो. सहस्र पथांनी गमन कर; जागृत शक्तीचा निनाद करीत घुमत जा.

Mantra 7

पवस्व देववीतय इन्दो धाराभिरोजसा । आ कलशं मधुमान्त्सोम नः सदः ॥

हे इन्दु! ‘देववीति’—देवांच्या आनंदमय स्वीकारासाठी—तू ओजस्वी धारांनी पवित्र हो. हे मधुमान सोम! कलशाकडे ये; आणि आमच्या अंतरी आसन घे.

Mantra 8

तव द्रप्सा उदप्रुत इन्द्रं मदाय वावृधुः । त्वां देवासो अमृताय कं पपुः ॥

तुझे ‘द्रप्स’—ऊर्ध्वगामी, ‘उदप्रुत’—इंद्राला ‘मदाय’ (शक्तीच्या उन्माद-आनंदासाठी) वाढवितात. देवांनी तुला ‘अमृताय’—अमरत्वासाठी—पिले; शुद्ध आनंद अमर द्रव्यरूप झाला.

Mantra 9

आ नः सुतास इन्दवः पुनाना धावता रयिम् । वृष्टिद्यावो रीत्यापः स्वर्विदः ॥

हे नः सुत इन्दवः! तुम्ही पुना॒न होत धावता आमच्याकडे या, आणि रयि—समृद्धी—धारण करा. ज्यांचा द्यौः वृष्टी आहे आणि ज्यांच्या आपः प्रवाही आहेत—ते स्वर्विद्, सूर्य-लोकाचे शोधक आहेत.

Mantra 10

सोमः पुनान ऊर्मिणाव्यो वारं वि धावति । अग्रे वाचः पवमानः कनिक्रदत् ॥

सोम स्वतःला पुना॒न करीत, ऊर्मिसह अवि-लोमाच्या वारातून (गाळणीतून) धावतो. वाचःच्या अग्रभागी पवमान कनि॑क्रदत्—निनादत-गर्जत, आतून वाणी जागवितो.

Mantra 11

धीभिर्हिन्वन्ति वाजिनं वने क्रीळन्तमत्यविम् । अभि त्रिपृष्ठं मतयः समस्वरन् ॥

धीभिः—प्रकाशमय ध्यानी बुद्धींनी—ते वाजिनं, वाज-समृद्ध शक्तीला, वने क्रीळन्तम्—वनात क्रीडा करणाऱ्या, अवीच्या पलीकडे—उत्साहित करतात. त्रि-पृष्ठ—त्रि-आधार असलेल्या—त्याच्याकडे मतयः समस्वरन्—एकस्वराने एकत्र निनादतात.

Mantra 12

असर्जि कलशाँ अभि मीळ्हे सप्तिर्न वाजयुः । पुनानो वाचं जनयन्नसिष्यदत् ॥

तो कलशांकडे, उदार दानासाठी, समृद्धीची आस धरणाऱ्या वेगवान अश्वासारखा सोडला गेला आहे. पवित्र होत तो वाणीला जन्म देतो आणि अखंड वेगाने पुढे सरकत राहतो.

Mantra 13

पवते हर्यतो हरिरति ह्वरांसि रंह्या । अभ्यर्षन्त्स्तोतृभ्यो वीरवद्यशः ॥

तो पवित्र होतो—पुढे धावण्यास आतुर सुवर्णवर्ण हरी—आणि वाकड्या-वळणांच्या विकारांना वेगाने ओलांडतो. तो स्तोतांकडे धार बनून वाहतो, वीरबलसमृद्ध यश-गौरव घेऊन.

Mantra 14

अया पवस्व देवयुर्मधोर्धारा असृक्षत । रेभन्पवित्रं पर्येषि विश्वतः ॥

अशा रीतीने तू पवित्र हो, देवप्रिय; मधुरसाच्या धारा मुक्त झाल्या आहेत. हे रेभन् (स्तोत्रगायक), तू पवित्र (गाळणी) भोवती सर्व बाजूंनी परिभ्रमण करतोस—समस्ताला निर्मळ करत.