Rig Veda Sukta 103
Mandala 9Sukta 1036 Mantras

Sukta 103

Sukta 9.103

Rishi

Soma Pavamāna corpus; precise attribution requires Anukramaṇī confirmation.

Devata

Soma Pavamāna.

Chandas

Likely Gāyatrī/Anuṣṭubh/Triṣṭubh depending on hymn; verify by metrical count for 9.103.1.

हे लघु पावमान स्तोत्र सोमाला “उन्नत वचन” अर्पण करते: तो गाळणी (पवित्र) मधून शुद्ध होत यज्ञपात्रांत प्रवेश करतो आणि स्वच्छ, तेजस्वी व देवांना स्वीकारार्ह होतो. सोमाची स्तुती प्रेरित विचारांचा अचूक नेता (मतीनां नेता) म्हणून केली आहे; तो विजयी अश्वाप्रमाणे वर्तुळाकार मार्गांनी धावतो आणि पोषण तसेच व्यापक आनंद-उपभोग पसरवतो. याचा हेतू विधीपर—पिळलेल्या रसाला आहुतीसाठी पवित्र करणे—आणि द्रष्टा-पर—उपासकाच्या अंतःकरणात सोमाची स्पष्ट करणारी शक्ती आवाहन करणे—असा दोन्ही आहे.

Mantras

Mantra 1

प्र पुनानाय वेधसे सोमाय वच उद्यतम् । भृतिं न भरा मतिभिर्जुजोषते ॥

पवित्र होत असलेल्या सोम, त्या वेधस् (विधाता/ज्ञानी) साठी उन्नत वचन पुढे आणा. आमच्या मती (चिंतन-शक्ती) ने त्याला भृति (आहुती)प्रमाणे वहा—तो ते स्वीकारून रस घेईल.

Mantra 2

परि वाराण्यव्यया गोभिरञ्जानो अर्षति । त्री षधस्था पुनानः कृणुते हरिः ॥

अव्यय (अथक) छन्ने/ऊन-राशी (वारा) यांच्या भोवती, गोभिः (किरणे/गव) यांनी अभ्यंजित होऊन तो वाहतो. पवित्र होत असलेला हरि (ताम्र/हरित-दीप्त) स्वतःसाठी त्रि-षधस्थ (तीन स्थिर आसने/आधार) घडवतो.

Mantra 3

परि कोशं मधुश्चुतमव्यये वारे अर्षति । अभि वाणीॠषीणां सप्त नूषत ॥

तो मधुर रस झिरपणाऱ्या पात्राभोवती, अव्यय (अच्युत) रोम-गाळणी/ऊन-आवरण (वारे) यातून वाहत जातो. ऋषींच्या सात वाणी त्याला हाक देतात आणि जागृत होतात.

Mantra 4

परि णेता मतीनां विश्वदेवो अदाभ्यः । सोमः पुनानश्चम्वोर्विशद्धरिः ॥

तो सर्वत्र परिक्रमा करणारा—अदाभ्य, विश्वदेवांच्या शक्ती धारण करणारा, आमच्या मतिंचा (प्रेरित विचारांचा) नेता—सोम; स्वयंपवित्र होताना चम्मूं (पात्रां) मध्ये प्रवेश करतो; हरि (तांबूसवर्ण) आमच्यात अंतरी विशुद्ध व तेजस्वी होतो.

Mantra 5

परि दैवीरनु स्वधा इन्द्रेण याहि सरथम् । पुनानो वाघद्वाघद्भिरमर्त्यः ॥

दैवी स्वधा अनुसार परिक्रमा करीत जा; इंद्रासह एकाच रथात ये. स्वयंपवित्र होणारा अमर्त्य सोम, वाघद्-वाघद् (गायक-स्तुतिकार) आणि तुला आह्वान करणाऱ्या छन्द-शक्तींंसह प्रवास कर.

Mantra 6

परि सप्तिर्न वाजयुर्देवो देवेभ्यः सुतः । व्यानशिः पवमानो वि धावति ॥

वाजयु (विजयी अश्व) जसा परिक्रमा करीत धावतो, तसा देवांसाठी पिळून काढलेला देव सोम—पवमान होऊन—अनेक दिशांनी धावून जातो; आणि विस्तारत जाणारा आनंद-भोग वाटीत शुद्ध होत राहतो.

Frequently Asked Questions

It praises Soma while he is being purified through the filter and collected in the ritual vessels, asking that he accept the worshipper’s inspired words and bring clarity and strength.

“Pavamāna” means “self-purifying”: it refers to Soma as the pressed juice that becomes clear and bright as it flows through the strainer into the cups.

It means Soma is invoked as the power that guides and clarifies inner inspiration (mati), making the mind and speech luminous, focused, and fit for offering and truth.

Ask anything about Sukta 103 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App