Rig Veda 7.101.5: Mandala 7, Sukta 101, Mantra 5
Sukta 7.101
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Parjanya
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इदं वचः पर्जन्याय स्वराजे हृदो अस्त्वन्तरं तज्जुजोषत् । मयोभुवो वृष्टयः सन्त्वस्मे सुपिप्पला ओषधीर्देवगोपाः ॥
Transliteration
idáṃ vácaḥ parjányāya svárāje hṛdó astv ántaraṃ tát jujoṣat | mayobhúvo vṛ́ṣṭayaḥ santu asmé su-pippalā́ óṣadhīr devágopāḥ ||
Translation
हे वचन स्वराज् परजन्यासाठी आहे; ते हृदयाच्या अंतरात राहो—तो ते स्वीकारो. आमच्यासाठी मयोभुव (आनंददायक) वृष्टी होवो; देवगोपा (देवांनी रक्षित) ओषधी सु-फलवंत होवोत.
Word by Word
इदम्this
इदम्:
Karma (वचः इदम् = ‘this utterance’)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वचःutterance, speech
वचः:
Kartā (जुजोषत् इत्यस्य कर्तृ-रूपेण) / विषयः
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक; √वच् ‘to speak’)
पर्जन्यायto Parjanya (Rain-god)
पर्जन्याय:
Sampradāna (यस्यार्थे/यस्य प्रति)
TypeNoun (देवता-नाम)
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
स्वराजेto the self-ruling (sovereign)
स्वराजे:
Sampradāna (पर्जन्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (उपाधि)
Rootस्वराज् (प्रातिपदिक)
हृदःof the heart
हृदः:
सम्बन्ध (अन्तरम् इत्यस्य—‘of the heart’)
TypeNoun
Rootहृद्/हृदय (प्रातिपदिक)
अस्तुlet it be
अस्तु:
(क्रिया) विधेय
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’
अन्तरम्inward, within
अन्तरम्:
पूरक/विधेय-विशेषण (अस्तु इत्यस्य)
TypeAdjective/Noun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक) / अन्तरम् (अव्ययवत्)
तत्that
तत्:
Karma (जुजोषत्—‘may he accept that’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुजोषत्may (he) accept / be pleased with
जुजोषत्:
(क्रिया) — कर्ता: पर्जन्यः (अध्याहृतः)
TypeVerb
Root√जुष् ‘to be pleased with, accept, enjoy’
मयोभुवःbringing delight, beneficent
मयोभुवः:
Kartā (सन्तु इत्यस्य) / विशेषणम् (वृष्टयः)
TypeAdjective
Rootमयोभू (प्रातिपदिक; मयस् ‘delight’ + √भू)
वृष्टयःrains, showers
वृष्टयः:
Kartā (सन्तु)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक; √वृष् ‘to rain’)
सन्तुlet there be / may they be
सन्तु:
(क्रिया) विधेय
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’
अस्मेfor us / among us
अस्मे:
Adhikaraṇa (अस्मासु ‘among/for us’) / Sampradāna (for us)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुपिप्पलाःwell-fruiting, richly fruitful
सुपिप्पलाः:
Kartā (सन्तु) / विशेषणम् (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootसु-पिप्पल (प्रातिपदिक; सु- + पिप्पल ‘fruitful/with good berries’)
ओषधीःplants, herbs
ओषधीः:
Karma (देवगोपाः—‘(protect) the plants’) / विषयः
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
देवगोपाःprotected by the gods / god-protectors
देवगोपाः:
Kartā (सन्तु—अध्याहृत-क्रिया: ‘भवन्तु/रक्षन्तु’)
TypeNoun/Adjective
Rootदेव-गोपा (प्रातिपदिक; गोपा ‘protector’ from √गुप्/√गोपाय ‘to protect’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.