Rig Veda 3.8.3: Mandala 3, Sukta 8, Mantra 3

Sukta 3.8

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Vanaspati

Chandas: Anuṣṭubh (shorter 8-syllable pādas; this verse is in a shorter meter than surrounding triṣṭubh)

Samhita Patha (Devanagari)

उच्छ्रयस्व वनस्पते वर्ष्मन्पृथिव्या अधि । सुमिती मीयमानो वर्चो धा यज्ञवाहसे ॥

Transliteration

ucchrā́yasva vanaspate várṣman pṛthivyā́ ádhi | su-mítī mīyámāno várco dhā yajñá-vāhase ||

Translation

हे वनस्पते, पृथ्वीच्या उंचीवर उन्नत हो. सुमिती (सद्-समन्वय) ने मोजला/विन्यस्त झालेला, यज्ञवाह (अग्नी) साठी वर्चस् (तेज) धारण कर.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उच्छ्रयस्व: rise up; be raised
• उच्छ्रयस्व: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: उद्-श्रि (श्रि) धातु

• वनस्पते: O lord of the forest (tree/wood; sacrificial post)
• वनस्पते: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: वनस्-पति (प्रातिपदिक: वनस्पति)

• वर्ष्मन्: on the height/summit
• वर्ष्मन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वर्ष्मन् (प्रातिपदिक)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• अधि: upon; over
• अधि: अधिकरण (उपपद-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• सुमिती: good measure/wise intent; good understanding
• सुमिती: कर्ता (मीयमानः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सु-मति (प्रातिपदिक: सुमति)

• मीयमानः: being measured; measuring (oneself)
• मीयमानः: कर्ता (वाच्य-कर्तृभावः)
• Type: Participle
• Root: मा (माने/मितौ) धातु

• वर्चः: splendour; brilliance
• वर्चः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर्चस् (प्रातिपदिक)

• धा: place; bestow
• धा: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: धा (धारणे) धातु

• यज्ञवाहसे: for the sacrifice-bearer (one who carries the offering)
• यज्ञवाहसे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: यज्ञ-वाह (प्रातिपदिक: यज्ञवाह)