
Sukta 2.37
Vasiṣṭha (Maṇḍala 2 context)
Draviṇodāḥ (a giving aspect/title, here addressed with Soma drinking; often linked with Indra/Soma-giving function)
Triṣṭubh (probable; needs verification)
हे लघु सूक्त द्रविणोदाः—“धन/वर देणारा”—यांचे आवाहन करते; ते सोमपान करणारी शक्ती असून, योग्य रीतीने क्रमबद्ध याज्ञिक कर्म आणि ऋतु (योग्य वेळ) साधून दिलेल्या आहुतीने प्रसन्न होतात. होतृ, पोतृ, नेष्टृ, अध्वर्यु या ऋत्विजांच्या माध्यमातून सोमयागाचा क्रम येथे मांडला आहे आणि शेवटी देवतेने “चौथा पेला” पिण्याची विनंती केली आहे; ज्यायोगे यजमानाला समृद्धी, बळ आणि यज्ञसिद्धी प्राप्त होईल.
Mantra 1
मन्दस्व होत्रादनु जोषमन्धसोऽध्वर्यवः स पूर्णां वष्ट्यासिचम् । तस्मा एतं भरत तद्वशो ददिर्होत्रात्सोमं द्रविणोदः पिब ऋतुभिः ॥
होतृच्या आह्वानामागोमाग, सोमरसाच्या साराने आनंदित हो; हे अध्वर्युजनहो, तो पूर्ण ओतलेला पान (आसिचम्) इच्छितो. ते त्याच्याकडे आणा—त्याच्या इच्छेला वश होऊन. हे द्रविणोद (धनदाता), होतृकडून सोम प्या, ऋतु-ऋतूंमध्ये, ऋताच्या विधानाप्रमाणे.
Mantra 2
यमु पूर्वमहुवे तमिदं हुवे सेदु हव्यो ददिर्यो नाम पत्यते । अध्वर्युभिः प्रस्थितं सोम्यं मधु पोत्रात्सोमं द्रविणोदः पिब ऋतुभिः ॥
ज्याला मी पूर्वी आवाहन केले, त्यालाच आता पुन्हा आवाहन करतो; तोच हव्यास योग्य आहे—दधिर्य, जो नावानेच स्वामी आहे. अध्वर्युजनांनी प्रस्तुत केलेले सोम्य मधु (सोमाचा मधुर रस) पुढे ठेवले आहे; हे द्रविणोद, पोतृकडून सोम प्या, ऋतु-ऋतूंमध्ये, ऋतास अनुरूप.
Mantra 3
मेद्यन्तु ते वह्नयो येभिरीयसेऽरिषण्यन्वीळयस्वा वनस्पते । आयूया धृष्णो अभिगूर्या त्वं नेष्ट्रात्सोमं द्रविणोदः पिब ऋतुभिः ॥
ज्यांच्याद्वारे तू जातोस ते तुझे ‘वह्नि’ (वाहक) सिद्ध होवोत; हे वनस्पते, अहिंसनीय होऊन पुढे सरक, स्तुती स्वीकार. हे धृष्णु, आयुसह जवळ ये, रक्षणासाठी निकट होऊन; हे द्रविणोद, नेष्ट्राकडून सोम प्या, ऋतु-ऋतूंमध्ये, ऋताच्या लय-विधानात.
Mantra 4
अपाद्धोत्रादुत पोत्रादमत्तोत नेष्ट्रादजुषत प्रयो हितम् । तुरीयं पात्रममृक्तममर्त्यं द्रविणोदाः पिबतु द्राविणोदसः ॥
त्याने होतृकडून पान केले; पोतृकडून तो प्रमुदित झाला; आणि नेष्टृकडून ठेवलेले (नियत) हवि त्याने स्वीकारले. द्रविणोदाः चौथे पात्र पिऊ दे—अमिश्र, अमर्त्य; आणि द्रविणोदस् (समृद्धिदाते)ही पिऊ देत.
Mantra 5
अर्वाञ्चमद्य यय्यं नृवाहणं रथं युञ्जाथामिह वां विमोचनम् । पृङ्क्तं हवींषि मधुना हि कं गतमथा सोमं पिबतं वाजिनीवसू ॥
आज येथे, तुमच्या विमोचनासाठी व व्यापक कर्मासाठी, नरवाहन असा पुढे येणारा रथ जुडा. हवि मधुर मधुरसाने मिसळा; आमच्या या आवाहनास निश्चयाने या; आणि मग, हे वाजिनीवसू, सोमपान करा.
Mantra 6
जोष्यग्ने समिधं जोष्याहुतिं जोषि ब्रह्म जन्यं जोषि सुष्टुतिम् । विश्वेभिर्विश्वाँ ऋतुना वसो मह उशन्देवाँ उशतः पायया हविः ॥
हे अग्ने, समिधेत आनंद मान; आहुतित आनंद मान; आमच्या अस्तित्वातून जन्मलेल्या ब्रह्म (मंत्रवचन)ात आनंद मान; सुबद्ध स्तुतित आनंद मान. हे वसू, ऋताच्या अनुशासनात, सर्व देवांसह—इच्छुक देवांना इच्छित कर आणि त्यांना हवि पाज.
Draviṇodāḥ is a Vedic divine title meaning “giver of wealth/abundance.” In RV 2.37 it is addressed as a Soma-drinking power that, when satisfied, grants prosperity and success to the sacrificer.
It means the offering should be made at the correct ritual moments and in harmony with ṛta (right order). The hymn teaches that prosperity comes when timing, speech, and action in the sacrifice are properly aligned.
It is a specific Soma cup in the ritual sequence, highlighted as a decisive draught for Draviṇodāḥ. By inviting the deity to drink this cup, the hymn marks the point where the rite is expected to yield its fruit—plenitude and well-being.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.