
Sukta 10.9
Sindhudvīpa Āmbara (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.9, Āpaḥ-sūkta)
Āpaḥ (Waters)
Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables)
ऋग्वेद १०.९ हे जलदेवता ‘आपः’ यांना उद्देशून केलेले सूक्त आहे. आनंद, पोषण, बळ, निर्मळ दृष्टी आणि आरोग्यदायी उपचार यांचे स्रोत म्हणून त्यांची स्तुती केली आहे. कवी त्यांच्याकडे जीवनशक्तीची आणि औषधासारखी शुद्धी करणाऱ्या पावित्र्याची याचना करतो; आणि शेवटी त्यांच्या रसाशी (साराशी) अतिशय निकट असा संयोग अनुभवत, त्या नव्याने उजळलेल्या, तेजस्वी अवस्थेत अग्नीला देखील सामावून घेतो.
Mantra 1
आपो हि ष्ठा मयोभुवस्ता न ऊर्जे दधातन । महे रणाय चक्षसे ॥
हे आपः (जलांनो)! तुम्ही खरोखरच आनंददायी (मयोभू) आहात; आमच्यात पोषण देणारी ऊर्जस् (ऊर्जस्) स्थापन करा—महान रणासाठी आणि दिव्य दर्शन (चक्षस्/चक्षस्) यासाठी.
Mantra 2
यो वः शिवतमो रसस्तस्य भाजयतेह नः । उशतीरिव मातरः ॥
तुमचा जो परम शिवतम रस आहे—तो इथे आमच्याशी वाटा; हे मातृरूपिणी आपः! जशा उत्कंठित माता आपला स्नेह वाटतात तसा.
Mantra 3
तस्मा अरं गमाम वो यस्य क्षयाय जिन्वथ । आपो जनयथा च नः ॥
त्याच्याकडे आम्ही यथोचित जाऊ—ज्याच्या स्थिर निवासासाठी (क्षय) तुम्ही त्याला प्रेरित/पुष्ट करता; आणि हे आपः! तुम्ही आमच्यातही जन्म (जनयथा) उत्पन्न करता.
Mantra 4
शं नो देवीरभिष्टय आपो भवन्तु पीतये । शं योरभि स्रवन्तु नः ॥
आमच्यासाठी या देवी आपः कल्याणकारी, अभिष्ट-सहायिनी आणि पानार्थ (पीतये) होवोत. त्या शांतीसह व कल्याणदायी आनंदरसासह आमच्याकडे प्रवाहित होवोत.
Mantra 5
ईशाना वार्याणां क्षयन्तीश्चर्षणीनाम् । अपो याचामि भेषजम् ॥
हे आपः! तुम्ही धन-निधींच्या अधिष्ठात्री, जनांमध्ये वसणाऱ्या (क्षयन्ती) आहात; तुमच्याकडून मी भेषज—आरोग्य देणारी, सत्त्वाला योग्य करणारी उपचारशक्ती—याची याचना करतो.
Mantra 6
अप्सु मे सोमो अब्रवीदन्तर्विश्वानि भेषजा । अग्निं च विश्वशम्भुवम् ॥
अप्सु—जलांत—सोम मला म्हणाला: ‘अंतरी सर्व भेषज आहेत; आणि अग्नीही—विश्वशम्भु, सर्वकल्याणकर्ता—आहे.’
Mantra 7
आपः पृणीत भेषजं वरूथं तन्वे मम । ज्योक्च सूर्यं दृशे ॥
हे आपः! माझ्या तनूसाठी भेषज-शक्ती, अचूक वरूथ (रक्षा) मला परिपूर्ण करा; आणि मी दीर्घकाळ सूर्याचे दर्शन घेऊ शकेन असे द्या.
Mantra 8
इदमापः प्र वहत यत्किं च दुरितं मयि । यद्वाहमभिदुद्रोह यद्वा शेप उतानृतम् ॥
हे आपः! हे वाहून नेा—माझ्यात जे काही दुरित (दुःख/दोष) आहे ते; किंवा मी बंडात हिंसा केली असेल, किंवा वाणीमध्ये शपथ व अनृत (असत्य) यांत घसरलो असेन.
Mantra 9
आपो अद्यान्वचारिषं रसेन समगस्महि । पयस्वानग्न आ गहि तं मा सं सृज वर्चसा ॥
हे आपः! आज मी तुमच्यासह चाललो आहे; रसात आम्ही समग (समरस) झालो आहोत. हे पयस्वान् अग्नि! येथे ये; तुझ्या तेजस्वी वर्चस् (प्रभा-बल) ने मला पूर्णतः संयुक्त कर.
It praises the Waters as living divine powers that bring joy, nourishment, and purification, and it asks them for strength, clear perception, and healing.
Because water is seen not only as physically cleansing but also as restoring wholeness—washing away impurity and imbalance and returning health and vitality.
It is commonly recited during purification (ācamana/prokṣaṇa), before worship or fire-rituals, and in prayers for health—using clean water as the ritual support for the mantra’s intent.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.