Sukta 80
Sukta 10.80
Agni
हे लघु अग्निसूक्त दैवी अग्नीची स्तुती करते—तो कार्यसाधक शक्तींचा दाता, वीर्य व पराक्रम देणारा, आणि समृद्ध घडण घडविणारा आहे. पृथ्वी व स्वर्ग या दोन लोकांमध्ये संचार करून त्यांना सुसंवादी करणाऱ्या अग्नीला, हविर्भाग उच्च लोकात विस्तारावा, अस्तित्वातील आपल्या अनेक स्थानांना टिकवावे, गायकाचे रक्षण करावे, आणि ‘महद् द्रविण’—धन/अस्तित्वाची विशाल परिपूर्णता—प्रदान करावी अशी प्रार्थना केली आहे.
Mantras
Mantra 1
अग्निः सप्तिं वाजम्भरं ददात्यग्निर्वीरं श्रुत्यं कर्मनिष्ठाम् । अग्नी रोदसी वि चरत्समञ्जन्नग्निर्नारीं वीरकुक्षिं पुरंधिम् ॥
अग्नी बलसमृद्धी वहन करणारा रथ-युग (सप्ति) देतो; अग्नी कर्मात निष्ठावान, श्रुत्य (प्रसिद्ध) वीर देतो. अग्नी दोन्ही रोदसी (द्यावा-पृथिवी)ंत विचरत त्यांना समञ्जन (संयोजित) करतो; अग्नी वीरकुक्षी, पुरंधि (समृद्धी साधणारी) नारी प्रदान करतो.
Mantra 2
अग्नेरप्नसः समिदस्तु भद्राग्निर्मही रोदसी आ विवेश । अग्निरेकं चोदयत्समत्स्वग्निर्वृत्राणि दयते पुरूणि ॥
अग्नीच्या अप्नस् (कार्य)ची समिध् (इंधन/प्रज्वलन) शुभ असो; अग्नीने महती रोदसी (द्यावा-पृथिवी)त प्रवेश केला आहे. अग्नी समत्सु (संग्रामांत) एकम् (एक तत्त्व/एक शक्ती)ला प्रेरित करतो; अग्नी अनेक वृत्र (आवरण/अवरोध) छेदून पाडतो.
Mantra 3
अग्निर्ह त्यं जरतः कर्णमावाग्निरद्भ्यो निरदहज्जरूथम् । अग्निरत्रिं घर्म उरुष्यदन्तरग्निर्नृमेधं प्रजयासृजत्सम् ॥
अग्नीने खरोखर त्या जरत (वृद्ध) जनाचे कर्ण (श्रवण) रक्षण केले; अग्नीने जलांतून जरूथ (Jarūtha)ला जाळून बाहेर काढले. अग्नीने घर्म (ताप/तप) यांच्या आत अत्रीचे रक्षण केले; अग्नीने नृमेधाला प्रजेसह प्रकट केले.
Mantra 4
अग्निर्दाद्द्रविणं वीरपेशा अग्निॠषिं यः सहस्रा सनोति । अग्निर्दिवि हव्यमा ततानाग्नेर्धामानि विभृता पुरुत्रा ॥
अग्नीने वीर-स्वरूप धन दिले; अग्नीने सहस्रांना जिंकणारा ऋषीही (दिला/उत्पन्न केला). अग्नीने दिव्यात हवि पसरविले; अग्नीची धामे अनेक ठिकाणी धारण केली गेली आहेत.
Mantra 5
अग्निमुक्थैॠषयो वि ह्वयन्तेऽग्निं नरो यामनि बाधितासः । अग्निं वयो अन्तरिक्षे पतन्तोऽग्निः सहस्रा परि याति गोनाम् ॥
ऋषी आपल्या उक्थांनी (प्रेरित स्तुत्यांनी) वारंवार अग्नीला हाक मारतात; प्रवासात बाधित झालेले नरही अग्नीचे आवाहन करतात. अंतरिक्षात उडणारे पक्षी-प्राणही अग्नीला शोधतात; आणि अग्नी प्रकाशाच्या सहस्र किरणांभोवती (गो-रूप ज्योतींभोवती) परिभ्रमण करीत त्यांचे रक्षण करतो व त्यांना आपल्या क्षेत्रात नेत आणतो.
Mantra 6
अग्निं विश ईळते मानुषीर्या अग्निं मनुषो नहुषो वि जाताः । अग्निर्गान्धर्वीं पथ्यामृतस्याग्नेर्गव्यूतिर्घृत आ निषत्ता ॥
मानुषी विशा (मानव कुलें) अग्नीची स्तुती करतात—मनु व नहुष यांच्या, अग्नीसाठीच जन्मलेल्या वंशपरंपरा. अग्नी हा ऋत (सत्य-नियम) याचा गान्धर्व पथ आहे; आणि अग्नीची गव्यूति—जी प्रकाश-गवांकडे (ज्योति-गो) नेते—घृत (दीप्त मधुरता) मध्ये आसनस्थ आहे, ज्योतिर्मय मनात दृढ प्रतिष्ठित.
Mantra 7
अग्नये ब्रह्म ऋभवस्ततक्षुरग्निं महामवोचामा सुवृक्तिम् । अग्ने प्राव जरितारं यविष्ठाग्ने महि द्रविणमा यजस्व ॥
अग्नीसाठी ऋभूंनी ब्रह्म—पवित्र वाणी—घडविली; महान् अग्नीसाठी आम्ही सुबद्ध स्तुती उच्चारली. हे यविष्ठ (अत्यंत तरुण) अग्ने, स्तुतिकर्त्याचे रक्षण कर; आणि हे अग्ने, आमच्यासाठी महत् द्रविण—समृद्धी/धन—यज्ञात अर्पण कर, ते आमच्या जीवनात उतरव.
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the divine Fire who empowers human effort—giving strength, heroism, prosperity, and even seer-like insight—while linking earth and heaven through the sacrifice.
In Vedic thought, Agni carries offerings upward and brings divine help downward. Saying he moves through both worlds highlights his role as the connecting power between the human rite and the gods.
Draviṇa can mean wealth in a practical sense, but in hymns like this it also suggests a larger ‘plenitude’—resources, vitality, and fulfilled capacity granted by Agni to the worshipper.
Ask anything about Sukta 80 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
