Sukta 37
Sukta 10.37
Unknown/uncertain
Sūrya (as eye of Mitra–Varuṇa)
Triṣṭubh (probable; needs verification)
हे सूक्त मিত্র–वरुणांचा दूरदर्शी “नेत्र” असलेल्या सूर्याचे स्तवन करते. ऋत (सत्य-व्यवस्था) धारण करणारा तो उदयास येऊन जगांना प्रकट करतो, मोजतो व रक्षण करतो. स्पष्ट दृष्टी, कल्याण आणि वैरभावापासून संरक्षण यासाठी प्रार्थना केली आहे; तसेच वाणी किंवा मनाने झालेल्या चुका दूर व्हाव्यात आणि त्यांचे दुष्परिणाम उपासकापासून दूर वळवले जावेत, अशी प्रायश्चित्तपर विनंतीही आहे.
Mantras
Mantra 1
नमो मित्रस्य वरुणस्य चक्षसे महो देवाय तदृतं सपर्यत । दूरेदृशे देवजाताय केतवे दिवस्पुत्राय सूर्याय शंसत ॥
मित्र-वरुणांच्या चक्षूस (नेत्रास) नमस्कार—त्या महादेवास; त्या ऋत (सत्य-व्यवस्था)ची उपासना करा. दूरदर्शी, देवजात केतु (प्रकाश-चिन्ह), दिवःपुत्र सूर्याची स्तुती करा.
Mantra 4
येन सूर्य ज्योतिषा बाधसे तमो जगच्च विश्वमुदियर्षि भानुना । तेनास्मद्विश्वामनिरामनाहुतिमपामीवामप दुष्ष्वप्न्यं सुव ॥
ज्या ज्योतीने, हे सूर्य, तू तमाचा बाध करतोस आणि आपल्या भानूने (किरणांनी) सर्व जग उन्नत करतोस—त्याच सामर्थ्याने आमच्यापासून सर्व अनारोग्यकारी विकार, सर्व अशुद्ध-अनाहुती दूर कर; रोग आणि दुष्स्वप्न्य (दुष्ट स्वप्न)ही अपसारित कर.
Mantra 5
विश्वस्य हि प्रेषितो रक्षसि व्रतमहेळयन्नुच्चरसि स्वधा अनु । यदद्य त्वा सूर्योपब्रवामहै तं नो देवा अनु मंसीरत क्रतुम् ॥
कारण तू, सर्वांसाठी प्रेरित होऊन, ऋत-व्रताचे रक्षण करतोस; अहेळयन् (क्रोधरहित) होऊन स्वधा-अनुसार उर्ध्वगामी होतोस. हे सूर्य, आज आम्ही तुला जे उच्चारतो—त्यास देवांनी अनुमोदन द्यावे आणि आमचा क्रतु (संकल्प) दृढ करावा.
Mantra 6
तं नो द्यावापृथिवी तन्न आप इन्द्रः शृण्वन्तु मरुतो हवं वचः । मा शूने भूम सूर्यस्य संदृशि भद्रं जीवन्तो जरणामशीमहि ॥
आमचा हवं (आवाहन) व वचः (वचन) द्यावा-पृथिवी, आपः, इंद्र आणि मरुत ऐकोत. सूर्याच्या संदृशि (दर्शन)समोर आम्ही शून्यात पडू नये; त्याच्या दर्शनाच्या भद्रतेत जगत, आम्ही जरणा (पूर्ण आयुष्य) व परिपक्वता प्राप्त करू.
Mantra 8
महि ज्योतिर्बिभ्रतं त्वा विचक्षण भास्वन्तं चक्षुषेचक्षुषे मयः । आरोहन्तं बृहतः पाजसस्परि वयं जीवाः प्रति पश्येम सूर्य ॥
हे विचक्षण सूर्य, तू महाज्योती धारण करतोस—प्रत्येक दृष्टीसाठी भास्वत् मयस् (दीप्त आनंद) होतोस. तू आपल्या बृहद् पाजस् (महातेज) परिघाभोवती आरोहण करीत असताना, आम्ही—अजून जीवित असताना—तुला प्रत्यक्ष, आमनेसामने पाहू.
Mantra 9
यस्य ते विश्वा भुवनानि केतुना प्र चेरते नि च विशन्ते अक्तुभिः । अनागास्त्वेन हरिकेश सूर्याह्नाह्ना नो वस्यसावस्यसोदिहि ॥
ज्याच्या केतूने (चिन्ह/प्रकाशाने) सर्व भुवने पुढे चालतात व परत ओढली जातात, आणि रात्रिंमध्ये प्रवेश करतात—हे हरिकेश सूर्य! अनागास्त्व (निर्दोषता) घेऊन दररोज आमच्यासाठी उदय पाव; आणि अधिकाधिक उत्तम व श्रेष्ठ असे कल्याण आम्हांस प्रदान कर.
Mantra 10
शं नो भव चक्षसा शं नो अह्ना शं भानुना शं हिमा शं घृणेन । यथा शमध्वञ्छमसद्दुरोणे तत्सूर्य द्रविणं धेहि चित्रम् ॥
आम्हांस तुझ्या दृष्टीने शांती होवो, आम्हांस दिवसाने शांती होवो; तुझ्या किरणाने शांती होवो, शीताने शांती होवो, आणि तुझ्या घृणिने (उष्ण तेज/दीप्तीने) शांती होवो. जसा मार्गावर शांती आणि घरात शांती असो—हे सूर्य! आमच्यात चित्र (बहुविध) द्रविण (धन/समृद्धी) स्थापित कर.
Mantra 11
अस्माकं देवा उभयाय जन्मने शर्म यच्छत द्विपदे चतुष्पदे । अदत्पिबदूर्जयमानमाशितं तदस्मे शं योररपो दधातन ॥
हे देवांनो! आमच्या उभय जन्मासाठी—द्विपद व चतुष्पदांसाठी—शर्म (आश्रय/रक्षण) द्या. अन्न खाऊन, पाणी पिऊन, ऊर्जेत वाढत व तृप्त होत—आम्हांस तेच शं-योर् (शांती व सुख) आणि अरपः (अहिंसा/अनपकार) स्थापित करा.
Mantra 12
यद्वो देवाश्चकृम जिह्वया गुरु मनसो वा प्रयुती देवहेळनम् । अरावा यो नो अभि दुच्छुनायते तस्मिन्तदेनो वसवो नि धेतन ॥
हे देवांनो! जिभेने (वाणीने) वा मनाने वा, किंवा कोणत्याही प्रेरणेने, तुमच्याविरुद्ध आमच्याकडून जे काही जड अपराध (देव-हेळन) घडले असेल—आणि जर कोणी शत्रू दुर्भावनेने आम्हांवर दुःख आणावयास धावून येत असेल—तर, हे वसुगण, ते पाप त्याच्यावरच ठेवावे.
Inside Sukta 37
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with reverence to Sūrya as the ‘Eye’ of Mitra–Varuṇa and a call to serve ṛta.
- Development
It expands Sūrya’s majesty as far-seeing light and life-giving radiance, linking physical illumination with moral-cosmic order and human well-being.
- Climax
A direct, intimate prayer: as Sūrya ascends in vast brilliance, ‘may we, still living, behold you’—a peak expression of life, vision, and presence.
- Where it settles
The hymn turns protective and purificatory: faults of speech and mind are acknowledged and asked to be removed, and hostility is to be repelled, restoring the worshipper to safety under ṛta.
The deity: Sūrya
- In the VedaSūrya is praised as dūredṛśa (far-seeing), devajāta ketu (divine-born sign/light), and divas putra (son of Heaven), the visible power that makes ṛta manifest. As the ‘Eye’ of Mitra–Varuṇa, he is the witness who sees deeds and establishes clarity, safety, and right order.
- Cosmic functionHe rises and sets as the regulator of time, seasons, and daily life; he illumines the worlds, drives away darkness and disorder, and serves as the cosmic witness aligned with Mitra–Varuṇa’s sovereignty over ṛta.
- Inner significanceSūrya symbolizes awakened awareness: the light of discernment that reveals truth, corrects inner error, and gives the courage to face life ‘while still living’ with clear sight. The hymn’s ethical tone implies that illumination is inseparable from accountability and purification of speech and mind.
Famous verses
mitrasya varuṇasya cakṣase
vayaṃ jīvāḥ prati paśyema sūrya
यद्वो देवाश्चकृम जिह्वया गुरु मनसो वा प्रयुती देवहेळनम् । अरावा यो नो अभि दुच्छुनायते तस्मिन्तदेनो वसवो नि धेतन ॥Attributes of the deity
- Far-seeing witness
- Bearer of vast light (mahi jyotiḥ)
- Upholder and revealer of ṛta
- Divine sign (ketu) and source of clarity
- Protector against hostility and ill-will
- Giver of life, vitality, and right perception
Also by this seer
- Traditional attribution (to be verified): additional Sūrya-stotras within late/appendix-like portions of the Ṛgveda
- If Ātreya: broader Ātreya participation in solar and cosmic-order hymns across the Saṃhitā (family-level association rather than certain single-author proof)
The rite, step by step
- Prepare a clean place; face east at dawn as light appears.
- Invoke Sūrya as Mitra–Varuṇa’s eye; offer verbal homage (namo) and align with ṛta through truthful intention.
- Recite the hymn (or selected key verses) while contemplating the sun’s rise and its all-seeing nature.
- Petition for right sight and continued life: ‘may we behold you’ (prati paśyema).
- Add a short confession/appeasement: acknowledge faults of speech and mind; request removal of deva-heḷana (offense to the gods) and protection from hostile intent.
- Conclude with a quiet moment of steady gaze/inner recollection, resolving to act in accord with ṛta.
Offerings
- Arghya (water offering) at sunrise
- Ghee or oblation in the household fire (if maintained)
- Simple food offering or flowers (later practice; optional and non-Vedic in strict form)
- Truthful speech and restraint (as the hymn’s implied ‘offering’ to ṛta)
Frequently Asked Questions
Mitra–Varuṇa represent cosmic law and moral order (ṛta). Calling Sūrya their “eye” means the sun is the visible witness that sees all and makes ṛta evident through light and regularity.
The hymn asks for clear, life-sustaining vision and protection: as the sun rises in great radiance, the worshipper prays to keep living and to behold Sūrya directly, free from harm and hostility.
Yes. One verse acknowledges possible offenses done by speech or mind and asks the gods to remove that fault and place harm back upon hostile ill-will, restoring safety and right order.
Ask anything about Sukta 37 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
