
Sukta 10.38
Purūṣṭuta (traditional attribution for RV 10.38; verify per anukramaṇī)
Indra
Triṣṭubh
हे लघु त्रिष्टुभ् सूक्त युद्धातील संघर्षात इंद्राला गर्जना करण्याचे, विजय निश्चित करण्याचे, आणि चमकत्या आघातांमध्ये “गायी/किरणे” जिंकण्याचे मार्शल आवाहन आहे. उपासकांविरुद्ध कट रचणारा शत्रू—तो दास असो वा आर्य—इंद्राने निष्प्रभ करावा अशी विनंती यात आहे. शेवटी, पराक्रमी वृषभाने स्पर्धक बंधनांतून स्वतःला सोडवून, त्वरेने येऊन मदतीला धावावे असे उद्युक्त केले आहे.
Mantra 1
अस्मिन्न इन्द्र पृत्सुतौ यशस्वति शिमीवति क्रन्दसि प्राव सातये । यत्र गोषाता धृषितेषु खादिषु विष्वक्पतन्ति दिद्यवो नृषाह्ये ॥
हे इंद्रा! या यशस्वी संघर्षात, या प्रबळ रणनादात, आमच्या विजयासाठी गर्जना करीत पुढे जा. जिथे प्रकाशकिरणांच्या (गो—प्रकाशाच्या गायी) प्राप्तीसाठी, धिटाईच्या हल्ल्यांत, नर-विजयी संग्रामात विजेसारख्या झळका सर्व दिशांनी उडत असतात.
Mantra 2
स नः क्षुमन्तं सदने व्यूर्णुहि गोअर्णसं रयिमिन्द्र श्रवाय्यम् । स्याम ते जयतः शक्र मेदिनो यथा वयमुश्मसि तद्वसो कृधि ॥
आमच्या निवासात आमच्यासाठी बलसमृद्ध अशी परिपूर्णता उलगडून दे; हे इंद्रा, किरणांनी ओसंडून वाहणारे—ऐकण्यास योग्य, कीर्त्य असे—धन आम्हांस प्रकट कर. हे शक्रा! तुझ्या जयाचे सहचर आम्हांस कर; आमचा पाया विस्तीर्ण कर. आम्ही जशी आकांक्षा करतो, हे वसु, तसेच ते आमच्यासाठी सिद्ध कर.
Mantra 3
यो नो दास आर्यो वा पुरुष्टुतादेव इन्द्र युधये चिकेतति । अस्माभिष्टे सुषहाः सन्तु शत्रवस्त्वया वयं तान्वनुयाम संगमे ॥
हे पुरुष्टुत इंद्रा! दास असो वा आर्य—जो कोणी देवविहीन होऊन आमच्याशी युद्ध करण्याची योजना करतो, त्याची शत्रुता तू आमच्यासाठी सहज सहन होईल अशी कर; आणि संग्रामात तुझ्या संगतीने आम्ही त्यांच्यावर विजय मिळवू.
Mantra 4
यो दभ्रेभिर्हव्यो यश्च भूरिभिर्यो अभीके वरिवोविन्नृषाह्ये । तं विखादे सस्निमद्य श्रुतं नरमर्वाञ्चमिन्द्रमवसे करामहे ॥
जो थोड्याशा आणि पुष्कळ हविर्भागानेही आवाहनीय आहे, जो जवळच मनुष्य-विजयी संघर्षात मार्गाची विशालता जाणतो—त्या वेग-प्रेरक, आज प्रसिद्ध वीर इंद्राला आम्ही सहाय्यासाठी आपल्या निकट बोलावितो.
Mantra 5
स्ववृजं हि त्वामहमिन्द्र शुश्रवानानुदं वृषभ रध्रचोदनम् । प्र मुञ्चस्व परि कुत्सादिहा गहि किमु त्वावान्मुष्कयोर्बद्ध आसते ॥
कारण, हे इंद्रा! मी तुझ्याविषयी असे ऐकले आहे की तू स्वबळाने भेदून उघडणारा, न झुकणारा वृषभ, वाकड्या रध्र (दुष्ट) शक्तीला हुसकावून लावणारा आहेस. स्वतःला मुक्त कर; कुत्सापासून दूर होऊन इथे ये. मग तुझ्यासारखा वीर त्या दोन दाबणाऱ्या शक्तींमध्ये का बांधला जाऊन बसला आहे?
To lead the worshippers to victory in a fierce encounter, help them win prosperity and ‘rays’ (clarity/wealth), and crush hostile forces.
It emphasizes that any enemy—regardless of group or identity—who plots to fight the worshippers should be defeated with Indra’s support.
It can mean literal cattle and wealth, but also the Vedic symbol of rays of light—gains of strength, insight, and restored powers released by Indra.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.