
Sukta 10.156
Agni
या संक्षिप्त अग्नी-स्तोत्रात प्रेरित विचार व स्तुती यांनी अग्नीला स्पर्धेत वेगवान घोड्यासारखे पुढे धावायला प्रवृत्त करावे, जेणेकरून उपासकाला पुन्हा पुन्हा समृद्धी (धनं-धनं) मिळो, अशी विनंती आहे. अग्नीने व्यापक, दृढ संपत्ती—प्रकाश, पशुधन आणि वेगवान शक्ती—आणावी; अंतर्गत पणी (साठवून ठेवणारी, अडथळा आणणारी वृत्ती)चा नाश करावा; आणि लोकांचा ध्वज-प्रकाश ठरणाऱ्या या स्तोत्राकडे जागृत व्हावे, अशी प्रार्थना आहे.
Mantra 1
अग्निं हिन्वन्तु नो धियः सप्तिमाशुमिवाजिषु । तेन जेष्म धनंधनम् ॥
आमच्या धियः (प्रेरित बुद्धी) अग्नीला पुढे हाकलोत—स्पर्धांत वेगवान अश्वासारखे; त्या बळाने आम्ही धनावर धन जिंकू—अस्तित्व व सामर्थ्याची समृद्धी.
Mantra 2
यया गा आकरामहे सेनयाग्ने तवोत्या । तां नो हिन्व मघत्तये ॥
हे अग्ने! ज्या शक्तीने, तुझ्या सहाय्याने आणि सेनेप्रमाणे एकत्र होऊन, आम्ही प्रकाशाच्या रश्मी (गाः) जिंकू शकू—तीच शक्ती आमच्यात समृद्धीच्या महत्त्वासाठी (मघत्तये) प्रेरित कर.
Mantra 3
आग्ने स्थूरं रयिं भर पृथुं गोमन्तमश्विनम् । अङ्धि खं वर्तया पणिम् ॥
हे अग्ने! स्थिर व विशाल रयि (समृद्धी) आमच्यासाठी आण—प्रकाश-रश्मींनी समृद्ध आणि अश्व-बलाने (अश्विनम्) युक्त. संकुचित अडथळ्यावर प्रहार कर; आतला पाणि—जो साठवून रोखून धरतो—त्याला दूर वळव.
Mantra 4
अग्ने नक्षत्रमजरमा सूर्यं रोहयो दिवि । दधज्ज्योतिर्जनेभ्यः ॥
हे अग्ने! तू अजर नक्षत्र—दिव्यातील सूर्य—उदयास आणतोस; आणि जनांसाठी/आत्म्यांसाठी अंतरी ज्योती स्थापन करतोस.
Mantra 5
अग्ने केतुर्विशामसि प्रेष्ठः श्रेष्ठ उपस्थसत् । बोधा स्तोत्रे वयो दधत् ॥
हे अग्ने! तू जनांचा केतू (ध्वज-प्रकाश) आहेस; अत्यंत प्रिय, श्रेष्ठतम, समीप उपविष्ट. आमच्या स्तोत्रावर जागा हो—आमच्यात आयुष्य व बळ यांची परिपूर्णता धारण कर.
It asks Agni to be powerfully kindled by inspired thought, to grant repeated abundance (wealth and strength), and to help the worshipper win in life’s ‘contests’ or efforts.
In Vedic imagery the Paṇi is a hoarder who withholds; here it also points to an inner tendency to clutch, block, or deny—an obstruction Agni is asked to strike down and turn away.
Because Agni is the visible sign and guiding light of the community—both the ritual fire that gathers people and the symbolic inner clarity that leads and protects.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.