Sukta 139

Mantra 1

सूर्यरश्मिर्हरिकेशः पुरस्तात्सविता ज्योतिरुदयाँ अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त्सम्पश्यन्विश्वा भुवनानि गोपाः ॥

सूर्यकिरणें ज्याचे केश आहेत असा हरिकेश सविता पूर्वेकडे अखंड ज्योतीरूपाने उदयास येतो. त्याच्या प्रसवात (प्रेरणेत) पूषन्—विद्वान, सर्व लोकांना सम्यक् पाहणारा, गोपा (रक्षक)—समस्त भुवनांचे रक्षण करीत पुढे जातो.

Mantra 2

नृचक्षा एष दिवो मध्य आस्त आपप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीरभि चष्टे घृताचीरन्तरा पूर्वमपरं च केतुम् ॥

हा नृचक्षा (मनुष्यांचा द्रष्टा) दिव्य मध्यभागी आसनस्थ आहे; तो दोन्ही रोदसी आणि अंतरिक्ष यांना परिपूर्ण करतो. घृत-दीप्त, सर्वत्र गमन करणाऱ्या धारांना तो पाहतो; आणि पूर्व व अपर—या दोन्ही केतु (चिन्ह) यांतील भेद ओळखतो.

Mantra 3

रायो बुध्नः संगमनो वसूनां विश्वा रूपाभि चष्टे शचीभिः । देव इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे धनानाम् ॥

तो रायेचा बुध्न (मूळाधार), वसूंचा संगमन-स्थान आहे; आपल्या शचींनी (कार्यकारी शक्तींनी) तो सर्व रूपे पाहतो. देवासारखा सविता सत्य-धर्मात स्थित आहे; इंद्रासारखा तो धनांच्या समरात ठाम उभा राहतो.

Mantra 4

विश्वावसुं सोम गन्धर्वमापो ददृशुषीस्तदृतेना व्यायन् । तदन्ववैदिन्द्रो रारहाण आसां परि सूर्यस्य परिधीँरपश्यत् ॥

हे सोम! आपः यांनी विश्वावसु—सोमाचा गंधर्व—यास पाहिले; ऋताच्या नियमाने त्या प्रवाहित होऊन आपला कार्यविस्तार पसरवू लागल्या. मग त्यांच्या प्रवाहात आनंदित इंद्राने ते जाणले; आणि सूर्याभोवतीच्या दीप्त परिधी—प्रकाशमान सीमा—त्याने पाहिल्या.

Mantra 5

विश्वावसुरभि तन्नो गृणातु दिव्यो गन्धर्वो रजसो विमानः । यद्वा घा सत्यमुत यन्न विद्म धियो हिन्वानो धिय इन्नो अव्याः ॥

रजस् (मध्यलोक) मोजणारा दिव्य गंधर्व विश्वावसु त्या ‘तत्’ विषयी आम्हांस उच्चारो. ते सत्य असो, किंवा जे आम्हांस अजून ज्ञात नाही—तो आमच्या धियः (विचार-प्रज्ञा) प्रेरित करून, आमच्या धियांचेच रक्षण करो.

Mantra 6

सस्निमविन्दच्चरणे नदीनामपावृणोद्दुरो अश्मव्रजानाम् । प्रासां गन्धर्वो अमृतानि वोचदिन्द्रो दक्षं परि जानादहीनाम् ॥

त्याने नद्यांच्या चरण-प्रदेशी ‘सस्नि’ शोधला; त्याने अश्म-व्रज (दगडी कुंपणां)ची दारे उघडली. गंधर्वाने त्या प्रवाहांतील अमृत-तत्त्वांचा उद्घोष केला; आणि इंद्राने अहि (सर्प) यांची दक्षता व शक्ती सर्व बाजूंनी जाणली.