Sukta 70
Sukta 1.70
Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditionally for RV 1.70)
Agni
Triṣṭubh (verse-level confirmation recommended)
ऋग्वेद 1.70 हे अग्नीचे सूक्त असून, आर्य-मनीषा (उदात्त, सुव्यवस्थित अंतर्दृष्टी) यांच्या द्वारे “प्राचीन समृद्धी” जिंकण्यासाठी आणि अग्नीने सर्व प्राप्ती/सिद्धी सुरक्षित कराव्यात अशी प्रार्थना करते. यात अग्नीला यज्ञ व जीवन यांच्या विस्तीर्ण पायाभरणीचा जागरूक जाणकार व रक्षक म्हणून दर्शविले आहे; तो देव व मर्त्य यांच्या जन्मांना समजतो आणि साधकाला अंतर्गत व बाह्य संघर्षांतून नेऊन योग्य उदय व विजयाकडे मार्गदर्शन करतो.
Mantras
Mantra 1
वनेम पूर्वीरर्यो मनीषा अग्निः सुशोको विश्वान्यश्याः ॥
आर्य मनीषेने आम्ही प्राचीन पूर्णतांचा विजय मिळवू; सुशोक अग्नि सर्व सिद्धी प्राप्त करून आम्हांस प्रदान करो.
Mantra 2
आ दैव्यानि व्रता चिकित्वाना मानुषस्य जनस्य जन्म ॥
दैवी व्रतें (नियम) जाणून तो मनुष्य-जनतेच्या जन्मात प्रवेश करतो—देवांच्या ऋत-व्यवस्थेनुसार आपल्या होत जाण्याला आकार देतो.
Mantra 3
गर्भो यो अपां गर्भो वनानां गर्भश्च स्थातां गर्भश्चरथाम् ॥
जो अपां (जल)चा गर्भ, वनांचा गर्भ, स्थावरांचा गर्भ आणि चरांचा गर्भ आहे—अग्नी हा समस्त अस्तित्वात लपलेला रूप-गर्भ, सर्जन-बीज आहे.
Mantra 4
अद्रौ चिदस्मा अन्तर्दुरोणे विशां न विश्वो अमृतः स्वाधीः ॥
दगडातही तो आत, गृहाच्या अंतरात आहे; प्रजांमध्ये जणू एक सार्वभौम—अमृत, स्वाधी (सुप्रवृत्त) होऊन—तेथे वास करतो आणि कार्य करतो.
Mantra 5
स हि क्षपावाँ अग्नी रयीणां दाशद्यो अस्मा अरं सूक्तैः ॥
तोच अग्नी—रात्रींचा अधिपती—जो त्याला सुबद्ध सूक्तांनी यथाविधि अर्पण करतो, त्याला रयी (समृद्धी) व अस्तित्वाच्या परिपूर्णता प्रदान करतो।
Mantra 6
एता चिकित्वो भूमा नि पाहि देवानां जन्म मर्ताँश्च विद्वान् ॥
हे चिकीत्त्वन् (सचेत ज्ञाता), हे व्यापक आधार आमच्या अंतरी जप; देव व मर्त्य यांचे जन्म जाणून, आमच्या अस्तित्वात ऋत (ऋत) अनुसार योग्य उदयाची रक्षा कर।
Mantra 7
वर्धान्यं पूर्वीः क्षपो विरूपाः स्थातुश्च रथमृतप्रवीतम् ॥
अनेक पूर्वीच्या रात्री, विविध रूपांच्या, त्या वर्धमान शक्तीला वाढवीत गेल्या; आणि त्यांनी ऋत-प्रवीत (ऋत-प्रवीत) रथ स्थिर केला—ऋताशी युक्त आमची गती।
Mantra 8
अराधि होता स्वर्निषत्तः कृण्वन्विश्वान्यपांसि सत्या ॥
होता (यज्ञ-पुरोहित) पूर्णतः आराधिला/प्राप्त झाला आहे; तो स्वः (प्रकाशमय स्वर्ग) मध्ये अंतःस्थित होऊन, सत्य (ऋत) यांच्या सामर्थ्याने सर्व कर्मे सिद्ध करतो.
Mantra 9
गोषु प्रशस्तिं वनेषु धिषे भरन्त विश्वे बलिं स्वर्णः ॥
गोषु (किरणांत/प्रकाश-रश्मींमध्ये) ते योग्य प्रशस्ती—उचित स्तुती—आणतात; वनेषु (वन-गहिर्‍यांत) धिषे—ध्यानात—ती धारण करतात; हेच आमच्यासाठी स्वर्णः—प्रकाशमय लोक—कडे नेणारी बलि (अर्पण) वहातात.
Mantra 10
वि त्वा नरः पुरुत्रा सपर्यन्पितुर्न जिव्रेर्वि वेदो भरन्त ॥
हे देव, नरः (मनुष्य) अनेक ठिकाणी तुझी सेवा-उपासना करतात; आणि पितुः—सदा-जीवित पिता—यांच्या पुत्रांसारखे, ते वेदः (पवित्र ज्ञान) पुढे आणतात व ते सर्वत्र पसरवितात.
Mantra 11
साधुर्न गृध्नुरस्तेव शूरो यातेव भीमस्त्वेषः समत्सु ॥
तो साधु—सरळ व निश्चयवान—आहे; लोभीपणे धरून ठेवणारा नाही. कुशल धनुर्धरासारखा तो शूर आहे; वेगवान स्वारासारखा तो भीषण—समरांत तेजाने प्रज्वलित होतो.
Inside Sukta 70
How it unfolds
- Where it opens
A direct aspiration to win the ancient, established riches through ārya-manīṣā, with Agni invoked to secure all attainments (1.70.1).
- Development
Agni is praised as the conscious knower who upholds the broad bases of the rite and understands the becoming of gods and mortals—thereby able to protect right emergence and progress (e.g., 1.70.6).
- Climax
Agni’s knowing power and guardianship become the decisive force: he stands as the inner and outer champion who makes the path firm and the sacrifice effective.
- Where it settles
The hymn closes by depicting Agni as straight, non-grasping, skillful and heroic—blazing and formidable in battles—leaving the worshipper under his protection and victorious energy (1.70.11).
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the bright, well-flaming (suśoka) divine Fire—priest, messenger, and knower—who carries offerings, awakens the gods, and establishes the rite on firm foundations.
- Cosmic functionMediator between heaven and earth: he conveys oblations to the devas, kindles order (ṛta) in the sacrifice, and sustains the life-force through heat, light, and transformative energy.
- Inner significanceThe awakened will and discerning intelligence that ‘knows’ (cikitva) the right birth of higher states; the inner fire that guards wide foundations, purifies motives, and gives courage in the battles within.
The seer
- Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional attribution; also transmitted with Parāśara Śāktya for parts of 1.70–1.71)Vaiśvāmitra (Viśvāmitra-gotra) · Foremost early seer of Maṇḍala 1, celebrated for luminous Agni and Indra hymns and for articulating the ārya vision of right thought (manīṣā) aligned with ṛta.
Famous verses
vanema pūrvīr aryo manīṣā
devānāṃ janma martām̐ś ca vidvān
साधुर्न गृध्नुरस्तेव शूरो यातेव भीमस्त्वेषः समत्सु ॥Attributes of the deity
- Suśoka (fair-flaming, radiant)
- Cikitva (conscious knower)
- Protector/guardian of foundations (bhūmā)
- Hotṛ/priestly mediator
- Purifier and transformer
- Heroic, formidable force in conflicts (samatsu)
Also by this seer
- Rig Veda Maṇḍala 1: several early hymns traditionally linked to the Vaiśvāmitra line (including prominent Agni/Indra praises)
- Associated in later tradition with the Viśvāmitra heritage that becomes central to Vedic ritual authority and mantra transmission
The rite, step by step
- Prepare and clean the altar/vedi; establish sacred space and intention (saṅkalpa)
- Kindle Agni (ādhāna/agnikārya) and recite the hymn to invoke Agni as suśoka and cikitva
- Offer oblations while affirming Agni as bearer of all fulfillments and guardian of the rite’s foundations
- Conclude with prayers for protection, victory in inner/outer struggles, and the settling of blessings (śānti/avabhṛtha in larger rites)
Offerings
- Ghee (ājya)
- Samidh (fuel sticks)
- Grain/oblations (havis)
- In soma contexts: soma-related offerings as per the larger rite
Frequently Asked Questions
It asks Agni to help the seeker win enduring, time-tested blessings through clear and noble understanding, and to protect the foundations of the rite and life so progress is secure.
Because Agni is portrayed as cikitvaḥ—conscious and discerning—who understands the right arising (“birth”) of divine and human states and can guide the sacrifice and the person correctly.
It can be recited when lighting a lamp or performing a simple fire offering, as a prayer for clarity, protection, and steady strength to face conflicts without greed or confusion.
Ask anything about Sukta 70 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
