Sukta 16
Sukta 1.16
Medhātithi Kāṇva (traditional for RV 1.16)
Indra
Gāyatrī
मेधातिथि काण्व यांचे हे गायत्री सूक्त इंद्राला तातडीचे आमंत्रण देते—त्याने आपल्या पिंगट/हरित अश्वांसह त्वरेने सोमपेषणाच्या यज्ञात यावे व सोमपान करावे. कवी स्तोत्र (स्तोम) देवासाठी आसनरूपाने अर्पण करतो, तहानलेल्या वृषभाप्रमाणे सोमाने उल्लसित व्हावे अशी प्रार्थना करतो, आणि शेवटी शतक्रतु इंद्राकडे उपासकांची इच्छा पूर्ण करण्याची विनंती करतो—गायी, घोडे आणि विजयदायी सामर्थ्य प्रदान करावे.
Mantras
Mantra 1
आ त्वा वहन्तु हरयो वृषणं सोमपीतये । इन्द्र त्वा सूरचक्षसः ॥
तुझे हरि (तांबूसवर्ण) अश्व तुला येथे आणोत—हे बलवान इंद्रा—सोमपानासाठी; प्रकाशदृष्टीचे ऋषी तुला जवळ ओढून आवाहन करतात.
Mantra 2
इमा धाना घृतस्नुवो हरी इहोप वक्षतः । इन्द्रं सुखतमे रथे ॥
घृत-स्रावी हे धान्य (धाना)—हे दोन हरि (तांबूसवर्ण अश्व-शक्तींनो), हे इथे आणा; आणि इंद्राला परम-सुखमय रथावर इथे आणा.
Mantra 3
इन्द्रं प्रातर्हवामह इन्द्रं प्रयत्यध्वरे । इन्द्रं सोमस्य पीतये ॥
प्रातः (अंतः-उषेच्या जागरणात) आम्ही इंद्राला हाक मारतो; यज्ञात पुढे सरकणाऱ्या अध्वर-मार्गावरही इंद्राला हाक मारतो; आणि सोमपानासाठी इंद्राला हाक मारतो.
Mantra 4
उप नः सुतमा गहि हरिभिरिन्द्र केशिभिः । सुते हि त्वा हवामहे ॥
आमच्याकडे या—सुत (पिळलेला) सोमाजवळ या; हे इंद्रा, दीप्त-केश (केशिन्) हरिंसह. कारण सुत सोमासाठीच आम्ही तुम्हाला हाक मारतो.
Mantra 5
सेमं नः स्तोममा गह्युपेदं सवनं सुतम् । गौरो न तृषितः पिब ॥
हा आमचा स्तोम स्वीकारायला ये; या सवनातील पिळलेल्या सोमाजवळ ये. तहानलेल्या गौर वृषभाप्रमाणे पान कर.
Mantra 6
इमे सोमास इन्दवः सुतासो अधि बर्हिषि । ताँ इन्द्र सहसे पिब ॥
हे सोमरस—इंदु—पिळलेले, बर्हिषीवर ठेवलेले आहेत. हे इंद्रा, बळवृद्धीसाठी त्यांचे पान कर.
Mantra 7
अयं ते स्तोमो अग्रियो हृदिस्पृगस्तु शंतमः । अथा सोमं सुतं पिब ॥
हा तुझ्यासाठी अग्रगण्य स्तोम आहे; तो हृदयाला स्पर्श करो आणि परम शांतिदायक ठरो. मग पिळलेला सोम पान कर.
Mantra 8
विश्वमित्सवनं सुतमिन्द्रो मदाय गच्छति । वृत्रहा सोमपीतये ॥
प्रत्येक सवन-यज्ञातील पिळलेल्या सोमाच्या मदासाठी इंद्र येतो. वृत्रहंता सोमपानासाठी येतो॥
Mantra 9
सेमं नः काममा पृण गोभिरश्वैः शतक्रतो । स्तवाम त्वा स्वाध्यः ॥
हे शतक्रतो, गायींनी व घोड्यांनी आमची ही कामना पूर्ण कर. स्वाध्य (स्वाधीन) बुद्धीने आम्ही तुझे स्तवन करतो॥
Frequently Asked Questions
It is a Soma-ritual invitation asking Indra to come quickly, drink the pressed Soma, and then bless the worshippers with strength, success, and prosperity.
The bull image (vṛṣan/gauro) expresses overflowing vitality: Indra is envisioned drinking Soma with powerful eagerness, becoming exhilarated and ready to act for the sacrificer.
Śatakratu is a title of Indra meaning “of a hundred powers/works,” highlighting his many effective capacities to help, protect, and grant boons in response to praise and offering.
Ask anything about Sukta 16 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.